به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، جشنواره ملی برنامه‌های رادیویی «پژواک» به‌عنوان یکی از معتبرترین و حیاتی‌ترین رویدادهای رسانه‌ای کشور، با هدف احیا و ارتقای گونه‌های مختلف برنامه‌سازی رادیویی به‌ویژه مستند رادیویی پایه‌گذاری شد. این جشنواره در طول دوره‌های برگزاری خود توانسته است از یک رقابت مقطعی عبور کرده و به موتور محرک تولید و پویایی در بدنه صداوسیما تبدیل شود. «پژواک» با فراهم آوردن بستری برای رقابت سالم و کیفی، برنامه‌سازان را ترغیب می‌کند تا سطح فنی و محتوایی آثار خود را ارتقا داده و استانداردهای تازه‌ای را در عرصه تولیدات صوتی خلق کنند. در پنجمین دوره این رویداد که با محوریت «حماسه ایستادگی» و توجه ویژه به مقوله‌هایی چون هویت‌محوری، عدالت‌گستری و سبک زندگی ایرانی-اسلامی‌ برگزار می‌شود، ساختارهای مختلف رادیویی در بخش‌های اصلی، ویژه و مستمر مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. پرداختن به مفاهیمی همچون سرمایه اجتماعی، نقش محوری خانواده، تاب‌آوری و جهاد تبیین در شرایط حساس کنونی، نشان‌دهنده عمق جریان‌سازی فرهنگی این جشنواره است. همچنین تشکیل سکوهایی نظیر باشگاه برندگان، نقش مهمی در انتقال تجربه به نسل جدید و حفظ تداوم کیفیت روی آنتن شبکه‌های رادیویی ایفا می‌کند.  پیرامون اهداف، رویکردهای هویتی، جزییات بخش‌های مختلف و نقش جریان‌ساز این دوره از رویداد، با حمیدرضا افتخاری، دبیر پنجمین جشنواره «پژواک» گفت‌وگو شده است که در ادامه با آن همراه می‌شویم. *** با توجه به اینکه جشنواره رادیویی «پژواک» امسال پنجمین دوره خود را پشت سر می‌گذارد، بفرمایید که این رویداد رسانه‌ای دقیقاً با چه اهدافی شکل گرفت، طی این سال‌ها چه طیف از ساختارهای برنامه‌سازی را پوشش داده و در حال حاضر از نظر جایگاه و اعتبار حرفه‌ای، میان اهالی رسانه و برنامه‌سازان سازمان صداوسیما و سطح کشور در چه مرتبه‌ای قرار گرفته است؟    جشنواره «پژواک» یک جشنواره معتبر و رسمی رادیو است که پنجمین دوره خود را امسال پشت سر می‌گذارد. این رویداد در ابتدا با هدف اصلی احیای گونه مستند رادیویی راه‌اندازی شد و در ادامه، بعد از دستیابی به اهداف اولیه خود، به تمام  ساختارهای برنامه‌سازی رادیویی تعمیم پیدا کرد. امسال این جشنواره در تمام ساختارهای رادیویی برگزار می‌شود و عملاً به یک جشنواره ملی برای برنامه‌های رادیویی با عنوان پژواک تبدیل شده است. این رویداد اکنون به مراحل بلوغ نسبی خود رسیده و کاملاً مورد اعتماد اهالی رادیو در سازمان صداوسیما است و معتبرترین جشنواره برنامه‌های رادیویی کشور به حساب می‌آید. برگزاری این دوره در سه بخش اصلی، ویژه و مستمر برنامه‌ریزی شد؛ در بخش اصلی ۱۰ جایزه به ۹ موضوع اختصاص یافته است. بخش ویژه نیز که مرتبط با رهبر شهید کشورمان است، در سه محور رهبر محبوب من، رهبر مدبر من و رهبر مقتدر من شکل گرفت. در بخش مستمر نیز که اختصاص به حوزه مشاغل دارد، آثار روی آنتن شبکه‌های رادیویی مورد داوری قرار گرفتند. اگرچه روال برگزاری جشنواره همواره در اردیبهشت‌ماه بود، اما امسال با توجه به شرایط پیش‌آمده و جنگی که درگیر آن هستیم و حمله ناجوانمردانه دشمن آمریکایی-صهیونیستی، مراسم قدردانی از برگزیدگان بخش‌های مختلف به شهریورماه منتقل شده است. ***نقش و کارکرد اصلی این جشنواره در ارتقای سطح کیفی و محتوایی برنامه‌های رادیویی چیست، برگزیدگان و فعالان این رویداد تا چه اندازه توانسته‌اند به بهبود کیفیت آنتن کمک کنند؟     این جشنواره با هدف افزایش سطح و کیفیت برنامه‌سازی برگزار شده و این هدف دوره به دوره بیشتر محقق می‌شود. در رادیو، جشنواره‌ها را به عنوان موتور محرک تولید می‌دانیم؛ به این معنی که این رقابت، رقابتی صرفاً برای کسب یک جایزه یا دریافت یک تندیس نیست. این رویداد رقابت برنامه‌سازان برای افزایش توان تولید و ارتقای کیفیت برنامه‌ها است. یعنی تمام شرکت‌کنندگان وارد رقابتی می‌شوند که در نهایت همگی در آن برنده هستند، زیرا همه تلاش کرده‌اند که کیفیت کار خود را یک پله بالا بیاورند و در نهایت از برگزیدگان تجلیل می‌شود. این فرایند رقابتی باعث می‌شود که انگیزه برنامه‌سازان برای دستیابی به استانداردهای بالاتر رسانه‌ای به طور مداوم تقویت شود. وقتی برنامه‌ساز برای حضور در جشنواره تلاش می‌کند، ناخودآگاه سطح فنی و محتوایی اثر خود را ارتقا می‌دهد و این ارتقا به‌طور مستقیم بر روی آنتن شبکه تأثیر می‌گذارد. در واقع برگزیدگان این رویداد الگوهای موفق برنامه‌سازی را ارائه می‌دهند که سایر همکاران نیز از آن‌ها الهام می‌گیرند. بنابراین، کارکرد اصلی «پژواک» ایجاد یک جریان پویای تولیدی است که حاصل آن رشد مستمر و کیفی تمام برنامه‌های رادیویی در ابعاد مختلف خواهد بود. *** یکی از وظایف مهم رادیو روایت صحیح فرهنگ و سبک زندگی ایرانی است؛ جشنواره «پژواک» تا چه اندازه به شناسایی و معرفی آثاری که به فرهنگ عمومی، هویت ایرانی و امیدآفرینی توجه دارند کمک کرده و معیارها و شاخص‌های داوری در حوزه هویت‌محوری و جهاد تبیین به چه صورتی تعیین شده‌اند تا آثار خارج از این چارچوب وارد ارزیابی نشوند؟     اساس و درون‌مایه این جشنواره بر پایه امید به آینده شکل گرفته و تمام محورهای موضوعی نیز بر همین اصل استوار است. در واقع جشنواره به دنبال پیدا کردن و تزریق همین مفهوم امید و هویت به بدنه برنامه‌هاست. در بخش اصلی، یک بخش ویژه را به جهاد تبیین اختصاص داده‌ایم و همچنین جایزه «ایران فرهنگی» را برای پرداختن به آثار تولید شده در این حوزه در نظر گرفته‌ایم. محور کلی ما بحث هویت‌محوری است که تطابق کاملی با اولویت‌های کلان رسانه ملی دارد و ارزیابی‌ها دقیقاً براساس همین شاخص‌ها انجام می‌شود. با توجه به اینکه شعار دوره پنج‌ ساله اول ریاست آقای جبلی بر محور عدالت‌گستری و هویت‌محوری استوار بوده است، ما نیز روی بحث هویت‌محوری به شدت حساسیت داریم. این حساسیت به قدری جدی است که آثاری که خارج از این چارچوب تعاریف‌شده باشند، اصلاً به بخش داوری راه پیدا نمی‌کنند. این رویکرد سخت‌گیرانه باعث شده تا برنامه‌سازان با دقت بیشتری به عناصر فرهنگ عمومی، هویت ملی و روایت درست سبک زندگی بپردازند و آثاری تولید کنند که عمق فرهنگی جامعه را تقویت کرده و پیام‌های امیدبخش را به مخاطبان منتقل سازد. ***با توجه به گسترش روزافزون وسایل ارتباط جمعی و اهمیت موضوع سبک زندگی، جشنواره در این دوره چقدر به مسئله توان نظامی، پایداری ملی و نقش محوری خانواده پرداخته است و چگونه مفاهیمی مانند تاب‌آوری اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی را در قالب فراخوان و محتوای برنامه‌های رادیویی هدف‌گذاری و به برنامه‌سازان منتقل کرده است؟     در این دوره از جشنواره به موضوع سبک زندگی ایرانی و همچنین توان نظامی‌ کشور پرداخته شده است، چراکه این دوره اساساً با عنوان «پژواک حماسه ایستادگی» برگزار شد. با توجه به اینکه فراخوان این دوره در همان ایام جنگ ۱۲ روزه آماده شده بود، برنامه‌ها نیز دقیقاً در همین حوزه شکل گرفتند. از ابعاد و زوایای مختلف به موضوع جنگ و دفاع نگاه کردیم که یکی از مهم‌ترین ابعاد آن، پرداختن به بحث زن، خانواده و تاب‌آوری اجتماعی در برابر چالش‌ها و فشارهای مختلف بوده است. موضوع سرمایه اجتماعی از دیگر محورهای کلیدی است که گام اول شکل‌گیری آن از همان نهاد خانواده آغاز می‌شود. بدون وجود یک نهاد خانواده قدرتمند و متعهد، افزایش سرمایه اجتماعی در هیچ کشوری شکل نخواهد گرفت. به همین دلیل در این دوره از جشنواره تلاش شد تا برنامه‌هایی که نقش خانواده را در ارتقای تاب‌آوری، حفظ هویت و پشتیبانی از حماسه ایستادگی به تصویر می‌کشند، شناسایی و برجسته شوند؛ چراکه تقویت بنیاد خانواده، زیربنای اصلی اقتدار ملی و پایداری جامعه در برابر تهدیدات خاوجی است. *** علاوه بر ایجاد انگیزه رقابتی میان جوانان و برنامه‌سازان، این جشنواره چگونه می‌خواهد از یک رویداد مسابقه‌ای صرف به یک جریان‌سازی پایدار فرهنگی و رسانه‌ای نزدیک شود و آیا در دوره‌های گذشته نمونه‌ها و نشانه‌های عینی این جریان‌سازی و تأثیرگذاری مستقیم آن بر روی کیفیت محتوا و فضای کلی برنامه‌های روی آنتن رادیو دیده شده است؟    همان‌طور که اشاره کردم، جشنواره را به عنوان موتور محرک تولید در رادیو می‌دانیم و موضوعات و فرایندها را به گونه‌ای طراحی و انتخاب می‌کنیم که در نهایت منجر به ارتقای کیفیت آنتن شود. وقتی رقابت را به یک رقابت کیفی‌سازی میان برنامه‌سازان تبدیل می‌کنیم، هدف جریان‌سازی خود‌به‌خود محقق می‌شود. علاوه بر این، ما در کنار جشنواره «باشگاه برندگان» را تشکیل داده‌ایم که اعضای آن را کسانی تشکیل می‌دهند که طی چهار یا پنج دوره گذشته بیش از یک جایزه کسب کرده‌اند و این باشگاه خود وظیفه ترویج کیفیت را بر عهده دارد. این تشکل و فرایند باعث می‌شود دانش و تجربه برگزیدگان به سایر برنامه‌سازان منتقل شده و رویکردهای موفق در طول سال جریان داشته باشند. نمود عینی این جریان‌سازی را می‌توان در تغییر سطح کیفی برنامه‌های روی آنتن و عمق‌بخشی به محتواهای تولیدی به وضوح مشاهده کرد. در واقع جشنواره «پژواک» با عبور از قالب یک مسابقه مقطعی، به یک سازوکار دائمی‌ برای الگوسازی، آموزش غیرمستقیم و هدایت برنامه‌سازان به سمت تولید آثاری اثربخش و جریان‌ساز در سطح شبکه سراسری رادیو تبدیل شده است. ***آیا باشگاه برندگان که به آن اشاره فرمودید توانسته است به عنوان یک نهاد تسهیل‌گر، رابطه میان باتجربه‌ها و برنامه‌سازان جوان‌تر را برقرار سازد، و برنامه شما برای استفاده از ظرفیت این افراد برگزیده جهت آموزش، انتقال تجربه و ترویج الگوهای برتر برنامه‌سازی در جهت ارتقای سطح کلی شبکه رادیویی در سراسر کشور به چه صورتی پیش می‌رود؟    باشگاه برندگان دقیقاً برای این طراحی شده است که تجربیات انباشته‌شده برگزیدگان شاخص جشنواره در طول سال‌های گذشته را به یک سرمایه آموزشی و آموزشی فعال برای کل شبکه تبدیل کند. برنامه‌سازانی که موفق به دریافت چند جایزه شده‌اند، دارای تعهد و توانمندی بالایی در حوزه تولید هستند و می‌توانند به عنوان راهنما و مدرس عمل کنند. این افراد با حضور در برنامه‌های آموزشی و کارگاه‌های تخصصی، تکنیک‌های خلاقانه و استانداردهای برنامه‌سازی را به جوان‌ترها منتقل می‌کنند تا جریان کیفیت‌گرایی در تمام بخش‌ها نهادینه شود. این تعامل مستمر میان برگزیدگان و سایر برنامه‌سازان باعث می‌شود تا استانداردهای جشنواره تنها در زمان برگزاری رویداد محدود نماند، بلکه در طول سال نیز به عنوان یک جریان زنده در بدنه رادیو جاری باشد. با این روش، تجربه برنامه‌سازان پیش‌کسوت و خلاقیت جوانان ترکیب شده و خروجی آن به صورت برنامه‌های باکیفیت‌تر روی آنتن قرار می‌گیرد. به این ترتیب باشگاه برندگان نقش کلیدی خود را در ترویج الگوهای برتر، ایجاد شبکه برنامه‌سازان حرفه‌ای و ارتقای سطح کیفی کل تولیدات رادیویی ایفا می‌کند. ***در نهایت با توجه به تغییر زمان برگزاری مراسم تجلیل از برگزیدگان به شهریورماه، چه برنامه‌ریزی‌هایی برای بخش‌های نهایی صورت گرفته است؟    برنامه‌ریزی‌های لازم برای برگزاری شایسته اختتامیه و قدردانی از برگزیدگان بخش‌های مختلف در شهریورماه انجام شده است و تمامی آثار راه یافته به بخش نهایی با دقت بالا داوری شده‌اند. بازخوردهایی که از برنامه‌سازان و ارزیابی‌های اولیه دریافت کرده‌ایم نشان می‌دهد که این دوره توانسته اهداف محتوایی خود به ویژه در زمینه حماسه ایستادگی و هویت‌محوری را به شکل چشمگیری محقق کند. برنامه‌های تولیدی در این دوره از نظر کیفی و ساختاری رشدی ملموس داشته‌اند که این موضوع خود گواهی بر موفقیت جشنواره است. افق پیش روی «پژواک»، حرکت به سمت تثبیت استانداردهای حرفه‌ای، توسعه نوآوری در تولیدات رادیویی و تعمیق ارتباط با مخاطبان است. ما تلاش می‌کنیم با تداوم این مسیر و بهره‌گیری از ظرفیت برنامه‌سازان متعهد و خلاق، رادیو را به عنوان یک رسانه گرم، هویت‌ساز و پیشرو در ارائه محتوای باکیفیت حفظ کنیم. پنجمین دوره جشنواره نشان داد که رادیو ظرفیت‌های بی‌نظیری برای جریان‌سازی فرهنگی دارد و این رویکرد با قدرت در دوره‌های آتی نیز جهت رشد و تعالی برنامه‌سازی ادامه خواهد یافت.