با توسعه خیرهکننده فضای مجازی و شکلگیری پدیده انسانرسانه، سبک زندگی اصیل ایرانی - اسلامیکه برآمده از اصالت فرهنگ خانوادههای ایران است، بیوقفه تحتتأثیر قرار گرفته است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این تغییرات، بستر مناسبی برای هجمههای فرهنگی هدفمند ایجاد کرده که اصلیترین هدفشان، استحاله تدریجی فرهنگ غنی کشور و جایگزینی آن با الگوهای بیگانه است. در این میان، پدیده شوم غربگرایی به یکی از جدیترین مخاطرات فرهنگی تبدیل شده که دامنه تأثیر آن، همه قشرها و گروههای سنی را در برمیگیرد. با این حال، طبقه متوسط جامعه به دلیل تمایل ذاتی به ارتقای جایگاه اجتماعی و این تصور اشتباه که همسانسازی با الگوهای غربی مترادف با پیشرفت و توسعه است، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. همچنین کودکان و نوجوانان به دلیل نفوذ سریع و جذابیتهای بصری محتوای تولیدی، آسیبپذیرترین بخش جامعه در برابر این جریان محسوب میشوند. در واکنش به این مشکلات عمیق، رسانه ملی از سال ۱۴۰۰ وارد یک دوره تحولی شده است.
شکلگیری کارگروههای تخصصی متعدد، ازجمله کارگروه سبک زندگی، نشان از عزمی راسخ برای مقابله با وارونهسازی فرهنگی کشور توسط جریانهای گوناگون ازجمله امواج غربگرایان دارد. هدف این کارگروهها، تولید محتواهای جذاب، دقیق و هوشمندانه است تا ضمن انتقال صحیح پیامهای اصیل، جبهه فرهنگی کشور را تقویت کنند. از این رو، در ادامه چند برنامه شاخص حوزه خانواده مرور میشوند.
بررسی وضعیت شبکههای تلویزیونی از منظر پرداختن به مقوله سبک زندگی ایرانی - اسلامی و جایگاه خانواده انقلابی را با مروری بر تولیدات روی آنتن با همین محوریت آغاز میکنیم. نگاهی دوباره به آثاری که این روزها در شبکههای صداوسیما پخش میشود، میتواند چشماندازی هرچند ابتدایی را از شرایط موجود ترسیم کند. در فضای کنونی که فرهنگ ایرانی - اسلامی هدف مؤثرترین اشکال نفوذ نرم و هجمههای فزاینده شبکههای جهانی قرار گرفته است، نحوه مواجهه رسانه ملی با این مشکلات، حیاتی به نظر میرسد، بهویژه گروههای اثرپذیرتر جامعه، مانند نوجوانان و خانوادههای طبقه متوسط که در معرض وسوسه تقلید کورکورانه از سبک زندگی غربی قرار دارند و نیازمند دریافت الگوی سالم و بومی هستند.
«سیمای خانواده»؛ خط مقدم پاسداری فرهنگی
شبکه یک سیما با تکیه بر سابقه طولانی خود در حوزه خانواده، محور مقاومت فرهنگی و پاسداری از نهاد خانواده انقلابی را در برنامه قدیمی و اصیل «سیمای خانواده» متمرکز کرده است. این برنامه که از سال ۱۳۷۳ روانه آنتن شده، اکنون با تهیهکنندگی روحالله رحیمی، شاهد تحولی کیفی است، چراکه تمام میزهای کارگروه سبک زندگی مستقیماً محتوای آن را تقویت میکنند. این همکاری ساختارمند، با هدف ارتقای تعاملات اجتماعی، سلامت و تغذیه خانواده ایرانی، به دنبال معرفی تعاریف حقیقی سبک زندگی مطلوب است.
«عصر خانواده»؛ تصویری واقعی از خانوادهای انقلابی
برنامه «عصر خانواده» در شبکه دو با تهیهکنندگی علیاکبر کریمی، این روزها محوریت اصلی خود را بر مسائل روز خانواده قرار داده و تمرکزی ویژه بر نقش محوری مادر در تربیت نسل آینده دارد. محتوای غنی این برنامه، شامل پرداختن به موضوعاتی چون فرزندآوری، فرزندپروری، ازدواج، سالمندی، توسعه فردی و ترویج سبک زندگی ایرانی - اسلامی است و این رویکرد با استفاده از حضور چهرههای تخصصی، گفتوگوهای کاربردی و بخشهای متنوع، هدفمند شده تا پاسخی عملی به دغدغههای مخاطبان امروز ارائه دهد و تصویری واقعی و امروزی از خانوادهای انقلابی در ایران اسلامی ترسیم کند.
«به خانه برمیگردیم»؛ موفقیتی که ادامه دارد…
برنامه «به خانه برمیگردیم» بهعنوان یکی از تولیدات شناسنامهدار در شبکه تهران، یک الگوی موفق از ترکیب برنامه زنده و استودیویی را به نمایش میگذارد و مشتری اصلی آن خانوادهها بهویژه مادران هستند. «به خانه برمیگردیم» که نزدیک به سه دهه روی آنتن بوده، در تمام این مدت تلاش کرده تمرکزش را روی خانواده، بانوان و سبک زندگی ایرانی - اسلامی حفظ کند و از قالب و محتوای خود در جهت حفظ مخاطب قدیمی و جذب مخاطب جدیدتر یعنی مادران دهه شصتی و هفتادی فاصله نگیرد. این برنامه که دههها مخاطبان وفادارش را با خود همراه داشته، توانسته نقش مؤثری در ترویج سبک زندگی ایرانی - اسلامی، تصویرگری از زن انقلابی مؤثر در خانه و اجتماع و جایگاه خانواده در جامعه سالم داشته باشد.
زندگی به سبک «چشموچراغ»های ایران
«چشم و چراغ» به تهیهکنندگی قربانعلی طاهرفر و محمدحسام مدنی، یکی از تولیدات در حوزه سبک زندگی و تأکید بر ارزشهای فرهنگی بومی، روایت زندگی شهدا، جهانبینی و سلوک زیستی آنها از طریق شنیدن خاطرات خانواده شهداست که میتواند در آشنایی مخاطب با سبک زندگی شهیدان کشور مؤثر باشد. «چشم و چراغ» که از شبکه دو سیما پخش میشود، روایتهایی از شهدای ۲۷ استان کشور را جمعآوری کرده و محور این برنامه براساس بازنمایی سبک زندگی شهدا و تغییر نگرش مخاطبان نسبت به شهدا و خانوادههای آنان است که در نوع خود نوآورانه و جذاب است.
«مهربانو»؛ صعود به قله پیشرفت بدون توقف
برنامه «مهربانو» نیز که محصول گروه خانواده و کودک شبکه تهران سیماست، در چند فصل متوالی با هدف روایت توانمندی بانوان ایرانی به تهیهکنندگی زینب پورابراهیم روانه آنتن شده و با ترسیم یک روز کامل از زندگی بانوان موفق که اغلب در عرصه اجتماع ناشناخته ماندهاند از مجاهدان گمنامی یاد میکند که بدون شهرت، تأثیر عمیقی بر اجتماع پیرامون خود برجا میگذارند. در این برنامه، مخاطب روایت بانوان تلاشگری در عرصههای پزشکی، کارآفرینی، نویسندگی و فعالان اجتماعی هستیم که از چگونگی دستیابی به جایگاه شغلی و تحصیلی همزمان با مدیریت خانواده و فرزندپروری با مخاطبان همراه میشوند و نشان میدهند که زنان مسلمان ایرانی میتوانند ضمن تحکیم خانواده و تربیت نسل آینده، در عرصههایی چون ورزش، سیاست و اقتصاد نیز مؤثر باشند.
از «خونهمونه» تا «منم بچه مسلمان»
خوشبختانه در دوره تحول، شمار برنامههای خانوادهمحور رسانه ملی که مبتنیبر ارائه الگویی از سبک زندگی ایرانی - اسلامی تولید شدهاند، کم نیست و مستندمسابقه «خونهمونه» با ماجرای مهاجرت از شهر به روستاها، «خانهما» مستندمسابقه خانوادگی با محوریت مدیریت هزینههای خانواده و صرفهجویی، مجموعه مستند «به نینی» از شبکه مستند که به مشکلات فرزندآوری در قالب واقعگرایانه با محوریت زوجهای جوان و بررسی ترسها و تردیدهای دوران بارداری و تبدیل آنها به امید و آرامش میپردازد، برنامه «مکث» بهعنوان مجموعهمستندهایی کوتاه که به بررسی موضوعات روز فرهنگی - سیاسی با هدف تحول در سبک زندگی در هجوم جریانهای غربگرا میپردازد، برنامه «بچهها بیاید تماشا» در شبکه تهران که مهارتهای زندگی، فردی و تربیتی را به مخاطب کودک و خردسال آموزش میدهد، «منم بچهمسلمان» بهعنوان برنامهای اعتقادی و آموزشی درزمینه سبک زندگی ویژه خردسالان و کودکان و تولید شبکه قرآن و معارف سیما که در شبکه پویا با ساختار ترکیبی - نمایشی به موضوعاتی مثل وضو، مسئولیتپذیری، احترام به پدر و مادر، راستگویی و… میپردازد و… ازجمله برنامههای دغدغهمند رسانه ملی نسبت به سبک زندگی، جایگاه خانواده و تبیینکننده در مواجهه با آسیبهای غربگرایی هستند که در دوره تحول روانه آنتن شدهاند.