برنامه «مستند فرهنگ» یکشنبه ۹ آذرماه، به زندگی و کارنامه زنده یاد مرتضی احمدی، بازیگر، گوینده و هنرمندی میپردازد که صدایش، تیپهای طنزآمیزش و ترانههای روحوضیاش، بخشی از حافظه جمعی ایرانیان شد.
به گزارش روابطعمومی رسانه ملی، در این قسمت از «مستند فرهنگ» جهان هنرمندی روایت میشود که ۱۰ آبان ۱۳۰۳ در جنوب تهران به دنیا آمد؛ نوجوانی که در کوچههای مولوی و شوش بزرگ شد و صداقت، صمیمیت و شیرینی لحن تهران قدیم را با خود تا پایان عمر حمل کرد.
این برنامه مستندی پرتره از مرتضی احمدی است که از خانوادهای اهل تلاش میآمد، ابتدا راهی مکتب شد و سپس در دبستان و دبیرستانهای منوچهری، شرف و روشن درس خواند؛ اما روحیه جوشانش او را خیلی زود به صحنه ورزش و سپس به دنیای هنر کشاند.
ورزش باستانی و فوتبال نخستین علاقههای جدی او بودند. در تیم دبیرستان و بعدها در باشگاه راهآهن تهران بازی کرد و حتی به مقام مربیگری رسید. اما جرقه اصلی زندگی او در سالهای ۱۳۲۱ و ۱۳۲۲ زده شد؛ زمانی که با دوستانش «تماشاخانه ماه» را دایر کرد و سپس در تئاتر فرهنگ، پیشپردهخوانی را آغاز نمود؛ جایی که برای نخستینبار ترانهخوانی به سبک بیات تهران را به فضای عمومی آورد، سبکی که بعدها هویت موسیقایی او شد.
حمیرا فراتی در برنامه توضیح میدهد که چگونه یک ترانه او را به رادیو تهران کشاند و صدای گرمش در پیشپردهها و اجراهای طنز اجتماعی، محبوبیت فراوانی یافت.
این مستند همچنین به نقش مهم او در رادیو میپردازد؛ از خلق تیپ معروف بابا جاهل گریان تا اجرای برنامههای کمدی که در دهههای سی تا پنجاه محبوبیت بیسابقهای داشتند.
او یکی از پایههای دوبله ایران بود؛ صدای روباه مکار «پینوکیو»، بابا علاءالدین در «سندباد»، و دهها نقش ماندگار دیگر، با روحیه شیطنتآمیز تهرونی او جان گرفتند.
برنامه به سالهای دوری او از بازیگری پس از کودتای ۲۸ مرداد و بازگشت دوبارهاش در تلویزیون نیز میپردازد؛ از «سلطان صاحبقران» و «هفت شهر عشق» تا «آیینه» و «زیر بازارچه». همچنین به پروژه «چهل و هشت داستان» و نقشآفرینیاش برای کودکان، کاری که روحوضی را وارد قصههای غربی کرد، پرداخت میشود.
در بخش پایانی، روایت زندگی شخصی او، همسرش «زهرا جوانشیر»، فرزندانش، و نیز تشییع باشکوهش در آذر ۱۳۹۳ مرور میشود؛ بدرقهای برای مردی که بیش از ۸۰ سال با صدا، طنز، ترانه و دوبله، فرهنگ تهران را زنده نگه داشت.
«مستند فرهنگ» را ساعت ۱۴:۳۰، روی موج اف.ام ردیف ۱۰۶ مگاهرتز از رادیو فرهنگ به همت گروه تولید و تامین بشنوید.