شانزدهم آذر، روز دانشجو، فرصتی است برای افکندن نگاهی دوباره به دانشگاه صداوسیما؛ فضایی آموزشی که بخش مهمی از آیندهسازان رسانه ملی در این بستر دانشگاهی پرورش مییابند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این دانشگاه مسیری مطمئن برای جوانانی است که دغدغهای برای تلویزیون، رادیو، علوم ارتباطات و مدیریت رسانه دارند. هرچند نسبت دانشگاه و سازمان روشن است، عمق این ارتباط هنوز چنانکه باید منسجم و نیرومند نیست؛ بسیاری از دانشجویان هنگام ورود به صداوسیما، با واقعیتی روبهرو میشوند که با تصویر ذهنیشان فاصله دارد. بیتردید اگر این ارتباط گستردهتر و پیوستهتر شود، نقش دانشگاه و اثرگذاری دانشجویان در سیاستگذاریها و جریان اصلی رسانه ملی، پررنگتر و پویاتر خواهد بود. به همین منظور، در این گزارش، با دانشجویان کنونی و همچنین فارغالتحصیلان موفقی که اکنون بهعنوان مدیر، برنامهساز یا فیلمساز در رسانه ملی فعالاند، به گفتوگو نشستهایم تا دیدگاههای صریح آنها را درباره این موضوع و راههای تقویت ارتباط دانشگاه و سازمان جویا شویم.
تجربه میدانی نظریههای ارتباطات و مدیریت
بهنام حیدری، مدیرکل طرح و برنامهریزی معاونت امور استانها ازجمله مدیران جوان سازمان صداوسیماست که از مسیر دانشگاه صداوسیما وارد عرصه حرفهای شده است. حیدری که در مقطع کارشناسی ارشد مدیریت رسانه در دانشگاه صداوسیما تحصیل کرده است، درباره وجه تمایز آموزش علوم ارتباطات و رسانه در این دانشگاه با سایر دانشگاههای تراز اول کشور میگوید: در دانشگاه سازمان صداوسیماست که افراد میتوانند بهصورت عملی، نظریههای ارتباطی و مدیریتی را تجربه کنند. ضمن اینکه پایاننامههای کاربردی دانشجویان ارشد دانشگاه، قابلیت بهکارگیری و اجرا در سازمان صداوسیما را دارند و همه این موارد فرصتی بیبدیل برای دانشجویان دانشگاه صداوسیما نسبت سایر دانشجویان علوم ارتباطات و رسانه در سایر دانشگاهها فراهم میکند.
حیدری تأکید میکند که دانشجویان نباید صرفاً به اینکه در دانشگاه صداوسیما تحصیل میکنند متکی باشند و لازم است خیلی سریع درگیر کار شوند و طرحها و برنامهریزی مشخص خودشان را داشته باشد. وی در همین زمینه توضیح میدهد: نظام مشاغل سازمان صداوسیما قبلاً به هم ریخته بود و اکنون وضعیت بسیار بهتر شده است. دانشجویان باید از این تحولات استفاده کنند و به ارتباطاتشان شکل دقیقتری بدهند.
وی ضمن اشاره به اینکه گاهی برخی از کدرشتههای تحصیلی افراد در دانشگاه صداوسیما با کد اشتغال آنها در رسانه ملی هماهنگی ندارد، تأکید میکند: یکی از راههایی که برای این مسئله در نظر گرفته شده دورههای ضمن خدمت است و تنها زمان مواجهه افراد با کدرشته تحصیلیشان دورهای است که میخواهند وارد سازمان شوند و کد اشتغال دریافت کنند و بعد از آن در زمینههای متفاوتی نسبت به تحصیلشان به کار گرفته میشوند و همین مسئله برخی از دانشآموختگان دانشگاه را از کار در رسانه ملی دور میکند یا خارج از سازمان مشغول فعالیت میشوند یا درزمینه رسانه کار نمیکنند که چنین روندی طبیعتاً به نفع صداوسیما نیست. همچنین دانشجویان دانشگاه صداوسیما اجازه ورود به سازمان را ندارند، درحالیکه این افراد با استعداد هستند و از کار در صداوسیما تصور خاص خودشان را دارند و اگر در حین تحصیل با فضای متفاوت کار در رسانه ملی با تحصیل در دانشگاه صداوسیما آشنا شوند، بهتر میتوانند اوضاع را درک کنند.
مدیرکل طرح و برنامهریزی معاونت امور استانها یادآوری میکند: دانشجویی که پیش از اتمام تحصیل در دانشگاه صداوسیما، در رسانه کار کرده باشد، با پایان تحصیلات بهعنوان یک نیروی کار بدون تجربه به او نگاه نمیشود و اگر ارتباطاتش را در آن دوره قوی کرده باشد، میتواند واقعبینانهتر و راحتتر وارد فضای کار حرفهای در صداوسیما شود.
میان طالب و مطلوب قرابت لازم است
امیرمحمد کردی، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه و مسئول تشکل جامعه رسانه اسلامی دانشگاه صداوسیما تجربه تحصیل خود را در این دانشگاه اینطور شرح میدهد: دانشجویان رشته مدیریت رسانه از این جهت که مدیریت رسانه رشته مورد نیاز سازمان صداوسیماست و دانشجویان با ابعاد مختلف رسانه در دوران تحصیل آشنا میشوند، میتوانند اثرگذاری زیادی در فضای سازمان صداوسیما داشته باشند، اما به شرطی که در این فرایند تحصیلی چندساله، میان طالب و مطلوب قرابت برقرار شود و به مفاهمه درستی از هم برسند.
این دانشجو ادامه میدهد: همین موضوع تفاهم مشترک در برخورد دانشجویان رشته مدیریت رسانه با تحول و دوران تحول مطرح است. هرچه گفتوگو بیشتر باشد، میزان همکاری هم طبعاً بیشتر میشود. کما اینکه به نظرم در طول این چند سالی که تجربه کردیم این گفتوگو در کمترین میزان ممکن خود بوده است. شاید دلیل کم بودن این گفتوگوها هم بینیازی موجود در سازمان صداوسیما به کمک دانشجویان باشد وگرنه در دانشگاه تمایل به کار و کمک کردن بین دانشجویان کم نیست.
کردی معتقد است که دانشگاه صداوسیما به نسبت دانشگاههای هنری رسانهای کشور سطح خوب و قابل قبولی در فضای دانشگاهی دارد؛ البته مشکلاتی هم هست، ولی در عصر حاضر مسئله اصلی این نیست که دانشگاه در سبد خود بهطور کامل همه نیازهای دانشجو را برطرف کند، بلکه باید بتواند هم نیاز و سؤال را در ذهن دانشجویان ایجاد کند و هم بستر پاسخگویی و کشف و به نحوی دانشجو شدن را فراهم سازد و دانشگاه صداسیما به نسبت در این دو زمینه موفق بوده است. البته برای طرح سؤال در ذهنها هنوز جای پیشرفت دارد.
مسئول تشکل جامعه رسانه اسلامی دانشگاه صداوسیما تأکید میکند: ارتباط بین دانشگاه صداوسیما و سازمان اگر قرار باشد به ایجاد ساختاری دستوری از بالا به پایین در فضای بروکراتیک سازمان صداوسیما منجر شود، احتمالاً باز هم حاصلی نخواهد داشت و اگر از سمت دانشجویان بهصورت یکطرفه پیگیری شود و مورد قبول سازمان نباشد، باز هم بینتیجه است. در این فضا فکر کردن به الگوی حلقههای میانی همانطور که حضرت آقا این الگو را برای حضور جوانان در چشمانداز انقلاب اسلامی تجویز میکنند احتمالاً میتواند راهگشا باشد؛ البته به شرط به رسمیت شناختن و میدان دادن به حلقههای میانی در فضای سازمان و وقت گذاشتن برای حضور واقعی آنها.
مبدأ تحول رسانه ملی، دانشگاه صداوسیماست
طاها حسنپور از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد علوم ارتباطات دانشگاه صداوسیماست که سردبیری باشگاه خبر دانشگاه را نیز برعهده دارد. وی درخصوص تجربه تحصیل در دانشگاهی وابسته به رسانه ملی میگوید: برای من ادامه تحصیل در دانشگاه صداوسیما یک هدف جدی بود و حتی در دوران سربازی، دو سال پیوسته درس خواندم که حتماً وارد این دانشگاه شوم. اگر زمان به عقب برگردد من باز هم دانشگاه صداوسیما را انتخاب میکنم و برای این مسئله چند دلیل جدی دارم.
حسنپور تصریح میکند: فضای دانشگاه صداوسیما زمینه بسیار خوبی برای رشدم فراهم کرد. ارتباطاتی که در این دانشگاه شکل میگیرد، برای یک فرد علاقهمند به فعالیت در رسانه، بستهای کامل است. دانشجو با دانشکدههای تولید، برنامهسازی برای رادیو و تلویزیون، مدیریت رسانه، هنرهای دیجیتال و… آشنا میشود و به نظرم در کشور چنین بستر تخصصی و یکپارچهای در هیچ دانشگاه دیگری وجود ندارد. به همین سبب، روابطی بین دانشجوها و سازمان صداوسیما و استادان شکل میگیرد که مسیر رشد افراد را تسهیل و تسریع میکند.
سردبیر باشگاه خبر دانشگاه صداوسیما میافزاید: رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران درخصوص دانشگاه صداوسیما میفرمایند که نبض سازمان صداوسیما در این دانشگاه میزند. این جمله واقعاً جای تأمل دارد و ما نسبت به آن مسئول هستیم، چراکه مبدأ تحول رسانه ملی دانشگاه صداوسیماست. خوشبختانه پیشینه این فضای آموزشی هم ثابت کرده که بسیاری از مدیران موفق و برنامهسازان شاخص رسانه ملی از همین مسیر وارد فضای حرفهای شدهاند.
وی معتقد است که تحصیل در دانشگاه، زمان کسب تجربه است و دانشگاه صداوسیما به این دلیل که در دل سازمان صداوسیما قرار دارد و تلاش میشود رابطه بین دانشجو، دانشگاه و سازمان همواره برقرار و مستحکم باشد، بیش از سایر دانشگاهها به تجربه دانشجو اضافه میکند. به گفته حسنپور، رابطه پایه و بنیادین بین دانشجو و رسانه ملی هرچه جدی گرفته شود، افراد خودشان را بیشتر متعلق به سازمان صداوسیما میدانند و اگر دانشجوی این دانشگاه از نخستین سال تحصیل درگیر مسائل دانشگاه شود، دانستههای او نسبت به موضوعات مرتبط با سازمان صداوسیما بیشتر میشود.
حسنپور تأکید میکند که مبدأ تحول رسانه ملی دانشگاه صداوسیماست و میگوید: سازوکار ارتباط بین دانشجوی صداوسیما با سازمان وجود دارد، اما باید تقویت شود. بسیاری از همکلاسیها با گروههای برنامهسازی همکاری دارند و از همین حالا با دغدغه حرکت در مسیر تحول فعالیت میکنند. کسی که دانشگاه صداوسیما را برای تحصیل انتخاب میکند، حتماً نسبت به مسائل مربوط به رسانه ملی حساس است و دوست دارد برای رشد صداوسیمای کشور اقدام کند؛ بنابراین باید فرصت بیشتری برای دانشجویان که معمولاً پر شور و توانمند هستند، درراستای تعامل مستقیم با سازمان فراهم کرد.
اثرگذاری دانشجوی نوآور و تحولخواه در سازمان
محمدرضا خردمندان، کارگردان و نویسنده ازجمله هنرمندانی است که زمانی دانشجوی دانشگاه صداوسیما بوده و در رشته کارگردانی تحصیل کرده است. خردمندان معتقد است که تجربه تحصیل در این دانشگاه در مسیر رشد دانشجویانش نقش مؤثری ایفا میکند. از گذشته فضایی در دانشگاه صداوسیما وجود داشته که شامل امکانات فنی و استادان برجسته بوده و به دانشجویان دیدگاه و انگیزه میبخشیده است.
وی در همین زمینه میگوید: دورهای که ما دانشجو بودیم، در رقابت و همکاری سالمیبا یکدیگر قرار داشتیم و همواره ترغیب میشدیم که بیشتر تلاش کنیم و شرایط به صورتی بود که داستانهای زیادی میخواندیم، فیلم میدیدیم و سعی میکردیم سطح سواد بصری و ادبی خودمان را بالاتر ببریم.
وی میافزاید: استادان دانشگاه صداوسیما نهتنها دنیای تلویزیون، سینما و رسانه را میشناختند، بلکه با فضای سازمان صداوسیما نیز آشنا بودند و همین ویژگی کمک میکرد که دانشجوهای دانشگاه صداوسیما نگاه جهانشمولتری پیدا کنند. ما فرصت خوبی برای تجربه و آموختن مسائل نخستین در حوزه کارگردانی و فیلمسازی داشتیم و شیوه تربیتی دانشگاه همه دانشجویان را به ادامه راه و امید به موفقیت در این مسیر تشویق میکرد.
خردمندان تأکید میکند: اخیراً هفته فیلمی در دانشگاه صداوسیما برگزار شد که شامل فیلمهای دانشجویان قدیمی دانشکده که فیلمساز شدهاند و آثار دانشجویان کنونی میشد. چنین رویدادهایی میتواند پویایی دانشگاه را حفظ کند. من معتقدم باید هفته فیلم مستمر و کمهزینه باشد تا دانشجوها شجاعت پیدا کنند و بدانند که دانشگاه صداوسیما میتواند راهی برای ورود آنها به سازمان صداوسیما و فراتر از سازمان باشد. در این هفتههای فیلم، فرصتی برای بیان مشکلات و دغدغههای دانشجویان نیز فراهم میشود. در دورهای که ما دانشجو بودیم جشنواره مشابهی با عنوان جشنواره فیلمهای خودمانی برگزار میشد.
کارگردان سریال «ذهن زیبا» یادآوری میکند: تعهداتی که تحصیل در دانشگاه صداوسیما به همراه دارد، به نگاه دانشجو وابسته است؛ اگر دانشجو نگاه حداقلی به آینده خود در سازمان صداوسیما داشته باشد، صرفاً خود را یک کارمند و یک برنامهساز در چارچوبهای محدود تصور میکند. برای چنین دانشجویی پس از ورود به رسانه ملی اتفاق خاصی نمیافتد. اگر نگاه دانشجو فراتر باشد و بخواهد عامل ارتقای صداوسیما شود، نوآور و جسور خواهد بود و نقاط قوت و ضعف سازمان صداوسیما را پیدا میکند و درنتیجه منفعل نخواهد بود.
وی بر طلایی بودن دوران دانشجویی تأکید میکند و میگوید: زمانی که دانشجو خودش را اثبات کند، سازمان صداوسیما فضایی برای تحول و اثرگذاری در اختیار نیروهای آینده خود قرار میدهد. وقتی به خروجی دانشگاه صداوسیما در گذر سالها نگاه میکنیم، میبینیم که فیلمسازان و فعالان رسانهای مهمی از این دانشگاه فارغ التحصیل شدهاند؛ بنابراین امروز دانشجویان این دانشگاه باید قدر امکاناتی را که برایشان فراهم شده بدانند و برای جریانسازی و تحول تلاش کنند. البته دانشگاه نیز باید ورودیهای قدرتمند و باکیفیتی داشته باشد و بر استعداد هنری افراد تأکید ورزد.
هدف از ارتباط دانشگاه و سازمان فقط تأمین کارمند نیست
محمدرضا فرزادمهر که مجموعه پویانمایی «ماجراهای نوید» به تهیهکنندگی او مورد استقبال گسترده مخاطبان قرار گرفته و امسال موفق به کسب عنوان در جشنواره ABU نیز شد، تجربه تحصیل در رشته مدیریت رسانه دانشگاه صداوسیما را داشته است. فرزادمهر درخصوص نقش این دانشگاه و فارغالتحصیلان آن در سازمان صداوسیما میگوید: میدانیم که این دانشگاه در زیستبوم رسانه قرار دارد و به بزرگترین رسانه صوتی و تصویری کشور متصل است. بنابراین فرصت بسیار خاصی را در اختیار دانشجویان قرار داده تا علاوهبر تحصیل نظری و تجربه عملیاتی و میدانی، با پایان یافتن تحصیل در دانشگاه، وارد بازار کار حرفهای رسانه شوند. برای ورود به دانشگاه صداوسیما متقاضیان باید از رتبه بالایی برخوردار باشند و همین نکته نیز کمک میکند تا افراد پرتلاش و مستعد، به این فضای تحصیلی راه پیدا کنند.
فرزادمهر از اتصال دانشگاه صداوسیما به سازمان صداوسیما بهعنوان یک دستگاه اجرایی میگوید و تأکید میکند که باید دانشگاه ارتباط نزدیکی با سازمان خودش داشته باشد. وی میافزاید: بهصورت بنیادی باید نیازهای رسانه ملی توسط دانشگاه وابسته به آن و دانشجویان و فارغالتحصیلانش برطرف شود. البته پاسخگویی به نیاز، به معنای استخدام شدن دانشجویان این دانشگاه در سازمان صداوسیما نیست، بلکه نظام مسائل سازمان باید به درخواست طرح پیشنهادی (RFB) تبدیل شود و دانشجویان بهعنوان یک کار علمی درباره آن پژوهش کنند. این فرایند در تمام دانشگاههای دنیا، مهمترین راه ارتباطی فضای آموزشی با دستگاههای اجرایی است.
وی با بیان اینکه قبلاً ارتباط دانشگاه و سازمان ضعیف بود، به تحولات این دوره مدیریتی اشاره میکند و ادامه میدهد: اکنون ارتباط دانشگاه صداوسیما افزایش پیدا کرده، ولی این رشد بیشتر در قالب تأمین منابع کارمندی است. در برخی رشتهها، کد اشتغال فردی که وارد سازمان میشود، متناسب با رشتهای که تحصیل کرده نیست. بهعنوان نمونه مدتهاست دانشجوی کارگردانی یا پویانمایی را برای کد اشتغال کارگردانی یا پویانمایی استخدام نمیکنند. دانشجویی که هنرهای دیجیتال یا پویانمایی خوانده، طبیعتاً در همان زمینه صاحب مهارت است. این فرد چرا باید پس از فارغالتحصیلی، در سازمان تبدیل به کارمند شود؟ البته بخشی از این مشکل قابل درک است و برای مدیریت کارهای ستادی در حوزه پویانمایی، کارمند و نیروی اداری هم نیاز داریم، ولی نباید همه کسانی که در این رشتهها تحصیل کردهاند، چنین سرنوشتی پیدا کنند.
فرزادمهر با یادآوری اینکه دانشجویان باید در دوران تحصیل، ارتباط خود را با استادانی که برخی از مدیران سازمان صداوسیما هستند، تقویت کنند، متذکر میشود: سازمان صداوسیما گاهی فرصتهایی شناور برای دانشجویان فراهم میکند تا کسانی که به برنامهسازی علاقهمندند از این فرصتها بهرهمند شوند، اما باز هم باید رسانه ملی تناسب بین نیازهای خود و کدرشتههای تحصیلی را افزایش دهد.
این برنامهساز باور دارد که دانشگاه صداوسیما به خاطر پیوندی که با رسانه ملی دارد، مسیر را برای علاقهمندان به فعالیت در عرصه رادیو، تلویزیون و خبر تسهیل میکند. وی اضافه میکند: پیشنهاد میکنم کسانی که به یادگیری علوم مرتبط با رسانههای جمعی مثل تلویزیون علاقه دارند، تحصیل در دانشگاه صداوسیما را در اولویت قرار دهند و تمام توانشان را به کار بگیرند تا در این دانشگاه قبول شوند، چراکه دانشگاه صداوسیما، بستری حرفهای برای ورود به رسانه ملی است.