در روزگاری که فاصله میان مردم و مسئولان گاه بهاندازه یک وعده عملنشده است، رسانه ملی وظیفهای سنگین بر دوش دارد و میتواند واسطه صادق میان مطالبات جامعه و تصمیمگیران کشور باشد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، در سالهای اخیر با توجه به رویکرد سازمان در مسیر ترویج عدالتخواهی، رسانه ملی، بهعنوان بازوی مؤثر در شکلدهی گفتوگوی اجتماعی، امروز بیش از هر زمان دیگر نقش خود را در مطالبهگری و پیگیری خواستههای مردم جدی گرفته است. در همین مسیر، برنامه «تهران ۲۰» در شبکه تهران توانسته با رویکردی تازه و صریح، به یکی از مهمترین تریبونهای عمومیبرای طرح مسائل شهری و پیگیری مطالبات مردمیبدل شود. این برنامه که اکنون به فصل بیستم تولید خود رسیده است، با تهیهکنندگی و سردبیری مجتبی احمدی، ضمن حفظ انسجام حرفهای و طراحی سناریو زنده، تلاش میکند تا مسئولان را به پاسخگویی و مردم را به مشارکت مؤثر در حل مشکلات شهری و اجتماعی دعوت کند.
برنامهای برای مطالبات مردم
مجتبی احمدی دانشآموخته نمایش و از معدود تهیهکنندگانی است که ورود به عرصه رسانه را با رسانه مکتوب و روزنامهنگاری شروع کرده، پسازآن عرصه تولید را با تهیه برنامههای «از فراز الوند»، «نگی که نگفتی»، «عصر طلایی»، «بچههای مردم»، «از من بپرس» و مستند «شکلات تلخ» پشتسر گذاشته است. وی اکنون با «تهران ۲۰» و با پیگیریها و دغدغههای شهروندیاش در شبکه تهران همراه است؛ ضمن اینکه برنامه صبحگاهی «شهر امن» با محوریت فرهنگ ترافیک و رفتار شهروندی هم ماحصل تلاش او در چهارسال اخیر است.
احمدی با اشاره به آغاز راه همکاریاش با «تهران ۲۰» میگوید: وقتی پیشنهاد ساخت برنامه «تهران ۲۰» از سوی مدیران وقت شبکه تهران مطرح شد، متوجه شدم که قرار است یک برنامه مطالبهگر قدیمیبا شرایط و نگاه تازهای دوباره روی آنتن برود. از همان ابتدا برای من روشن بود که چون قرار است برنامهای انتقادی، چالشی و مطالبهگر تولید کنیم، حفظ انصاف برای تمام طرفها باید اصل نخست کار باشد. بنابراین، قبل از هر چیز تلاش کردم تمام سوژههایی را که میتوانند بهعنوان مطالبه مردم از مدیران مطرح شوند، با اشراف کامل بررسی کنم.
وی با اشاره به وجه مشخصه این برنامه بیان میکند: آنچه «تهران ۲۰» را از تجربههای قبلی من متمایز میکند، ساختار مطالبهگر آن است. در بیشتر برنامههای اجتماعی تلویزیون، قالب کار به سمت بستههای رسانهای آموزشی، سرگرمکننده یا مناسبتی میرود؛ اما «تهران ۲۰» کاملاً متفاوت است. این برنامه بر پایه مطالبه از مدیران و مسئولان به نفع مردم شکل گرفته است.
پیوند نزدیک با واقعیتهای زندگی مردم
اتاق فکر این برنامه بسیار پویاست و هرآنچه روی آنتن است محصول اتاق فکری است که بخشهای جزئی برنامه را هم تعیین میکند. تهیهکننده و سردبیر «تهران ۲۰» درخصوص گروه سردبیری و اتاق فکر برنامه میگوید: اتاق فکر برنامه از چند خبرنگار حوزه اجتماعی تشکیل شده است؛ زیرا حضور خبرنگاران در هر برنامه تلویزیونی به نظر من ضروری است. روحیه جستوجوگری و کنکاش خبری آنها باعث میشود اطلاعات بهروز بماند و از مطالب تکراری استفاده نکنیم. در ابتدا همهچیز در اتاق خبر بررسی میشود. بخش رصد رسانهای ما بهصورت روزانه اتفاقات تهران و کشور را مرور میکند و موضوعات تازه و دغدغههای واقعی مردم مستقیماً تبدیل به سناریوی برنامه میشود.
به گفته احمدی، همین پیوند نزدیک با واقعیتهای زندگی مردم باعث شده «تهران ۲۰» ازنظر مخاطب و اعتماد عمومی جایگاه قابلتوجهی پیدا کند؛ زیرا پشت آن یک اتاق فکر منسجم قرار دارد.
وی درخصوص انتخاب موضوعات و مراحل تولید برنامه عنوان میکند: موضوع هر قسمت از برنامه بهصورت هفتگی و بر اساس اتفاقات روز، مناسبتها، وضعیت شهر و خواستههای مردم انتخاب میشود. پس از تصویب اولیه، گروه تحقیق میدانی تحقیقات محتوایی را انجام میدهد و با پیشنهاد به سردبیری، اهمیت موضوع بررسی میشود. سپس در مرحله بعد، با نظر حسن ملکی، مدیر شبکه تهران، مهدی خلجی، قائممقام شبکه و پیام ابراهیمپور، مدیر گروه تهران و شهروندی و با در نظر گرفتن سیاستهای کلان رسانه ملی، یک بسته رسانهای تهیه میشود که با همکاری مجریان روی آنتن میرود. حضور این سه نفر اطمینانبخش جسارت ما و پیگیری برای مطالبات مردم است.
تهیهکننده و سردبیر «تهران ۲۰» در خصوص تعامل مسئولان با برنامه میگوید: در گذشته دعوت از مدیران و مسئولان شهر برای حضور در برنامه کار دشواری بود، اما امروز با افتخار میتوان گفت ۹۰ درصد از کارشناسان و مدیران دعوت ما را میپذیرند. آنها در برنامه حضور مییابند، پاسخگوی چالشها هستند و حتی برای پیگیری موضوعات زمان و قول مشخصی ارائه میکنند.
به نتیجه رساندن پروندهها
احمدی با بیان اینکه مأموریت اصلی برنامه رسیدن پروندهها به نتیجه است و ما مطالبهگری را تا رسیدن به نتیجه از درون سازمانها و نهادهای مربوطه ادامه میدهیم میگوید: در بسیاری از موارد تا مراحل نهایی پیگیری پیش رفتهایم. در پروندههایی مانند خودرو، مسکن، آموزشوپرورش، آلودگی هوا، محیطزیست، ارز، اقتصاد شهری، بورس و... تلاش تیم برنامهساز بر این بود که تا حصول نتیجه موضوع را کنار نگذاریم. در این میان درخصوص ساختمانهای ناایمن مدام گزارش ماهانه را از شهرداری، ستاد بحران و آتشنشانی پیگیری میکردیم. این پرونده را از زمان شناسایی ساختمانهای ناایمن پایتخت تا تعمیر و نوسازی آنها دنبال کردیم.
وی مطالبه یک ارگان از ارگان دیگر را از دیگر ویژگیهای این برنامه میداند و میافزاید: در برخی پروندهها نیاز به همراهی دو یا چند ارگان با هم دارد؛ ما هر دو ارگان را دعوت کرده و این دو را روبهروی هم قرار داده و موضوع را به سرانجام میرسانیم. مثلاً سازمان آتشنشانی از وزارت آموزشوپرورش درباره ناایمن بودن برخی مدارس مطالبهگری کرده است. «تهران ۲۰» این مطالبه را به شکل زنجیرهای پیگیری میکند تا مدیران مربوطه بدون تعارف درباره مشکلات صحبت کنند و مدیران بالادستی نیز در جریان قرار گیرند. این روند، نقطه عطف امروز برنامه «تهران ۲۰» است.
اعتمادسازی میان مردم و مسئولان
تهیهکننده و سردبیر «تهران ۲۰» با اشاره به اهمیت اعتمادسازی میان مردم و مسئولان متذکر میشود: طبق مجوزهای شبکه، «تهران ۲۰» به نفع مردم عمل میکند و از مسئولان مختلف مطالبهگری دارد. تمام تلاش گروه برنامهساز این است که اعتمادسازی را از مردم آغاز کرده و تا مسئولان گسترش دهد. در آغاز، برخی مسئولان تصور میکردند برنامه با نیت خصومت و برای عبور از خطوط قرمز تولید میشود، اما با گذشت زمان فهمیدند هدف ما صرفاً پاسخگویی به خواستههای واقعی مردم است.
احمدی یادآوری میکند: هر زمان مسئولی به مطالبهای پاسخ داده و مشکل را حل کرده، ما آن را در برنامه مطرح کردهایم تا پلی مؤثر میان مردم و مدیران برقرار شود. یکی از نمونههای برجسته، پرونده ساختمانهای ناایمن پایتخت بود که پیگیری برنامه همراه با ستاد بحران شهرداری و آتشنشانی، به نتایج قابلتوجهی رسید.
وی مهمترین راهکار برای بهبود مطالبهگری را افزایش سطح انتقادپذیری مسئولان و سپس حمایت مدیران رسانه از برنامهسازان عنوان کرده و میگوید: هرگاه مدیران اجازه دهند برنامهساز با آزادی در چارچوب رسانه، نقد منصفانه داشته باشد، نتیجه آن هم در جامعه و هم در تعامل با مسئولان ملموس خواهد بود.
نقش مجریان در موفقیت برنامه
تهیهکننده «تهران ۲۰» در خصوص مجریان این برنامه و توانمندیشان برای مطالبهگری در برنامه زنده میگوید: پرواضح است که برنامه مطالبهگر، پرچالش و پویا نیازمند مجریان کاربلد و حرفهای است. مجریان «تهران ۲۰» افزون بر توانمندی حرفهای، دغدغه شخصی نسبت به مطالبهگری مردمی دارند. آقای مروی که حدود ۶ سال در برنامه حضور دارد، با اشراف کامل بر پروندهها یکی از اعضای فعال اتاق فکر است و درگیر چالشهای روز برنامه میشود. همچنین خانم دکتر امینیان مسئول پروندههای مرتبط با بانوان است؛ موضوعی که جای آن در برنامه احساس میشد و اکنون با بررسی تخصصی، در روزهای شنبه روی میز «تهران ۲۰» قرار میگیرد.
احمدی تصریح میکند: حضور این دو مجری به من کمک میکند تا بسیاری از ایدههای سردبیری را با ادبیات متفاوتی به مردم منتقل کنیم. در قالب گفتوگومحور، دست کارگردان چندان باز نیست؛ اما با ترفندهای ظریف در شیوه اجرا میتوان فضا را پویا و مانع یکنواختی برنامه شد.
هشتگ تهران ۲۰؛ پل ارتباطی مردم و برنامه
وی با اشاره به یکی از بخشهای پرطرفدار برنامه، «هشتگ تهران ۲۰» عنوان میکند: این بخش بهمنظور ارتباط مستقیم مردم با برنامه راهاندازی شد. وقتی مخاطبان اعتماد کردند و ویدئوهای مطالبه خود را فرستادند، مشاهده کردند که میتوانند از طریق این برنامه خواستههای خود را با مسئولان در میان بگذارند. جالب است که پس از راهاندازی این بخش، ما متوجه شدیم بعضی موضوعات از نگاه مردم تفاوت جدی با دیدگاه اتاق فکر دارند. «هشتگ تهران ۲۰» در مواردی حتی در ادبیات و محتوای کلی برنامه تأثیرگذار بوده است. سه بخش اصلی برنامه یعنی پرونده تهران، رصد اخبار تهران و تهران چه خبر تا حد زیادی از مطالبات مطرحشده در همین بخش تغذیه میشوند.
به گفته این تهیهکننده با توجه به تعدد رسانهها و افزایش مدیا در فضای مجازی و تلویزیون، تنها برنامهای امروز موفق خواهد بود که فاصله خود را با مخاطب کم کند. مخاطب باید بتواند در ژانرهای مختلف، خود را در برنامه ببیند و حرفهایش شنیده شود. برنامه مطالبهگر، اگر تحقیقات درستی انجام دهد، زندگی مردم را بهخوبی رصد کند و واقعاً در زمین مردم بازی کند، حتماً با طیف وسیعی از مخاطبان مواجه خواهد شد و آنان آن برنامه را دوست خواهند داشت.
توجه ویژه به مطالبات بانوان
راحله امینیان، پیشازاین با اجرای «به خانه برمیگردیم» روی آنتن شبکه تهران بود و این روزها او را در مقام مجری «تهران ۲۰» میبینیم. امینیان پس از اجرای برنامه «لالهخیز» اکنون در شبکه سه با برنامه «بدون توقف» موضوعات و مسائل مربوط به خانوادهها را دنبال میکند. امینیان «تهران ۲۰» بهعنوان نماینده بانوان کشور پیگیر خواستهها و مطالبات زنان است و تلاش کرده با سبک گویش جدید و لحن متفاوت اجرای متفاوتی ارائه دهد.
وی درخصوص حضورش در این برنامه میگوید: یک سال و نیم پیش به این برنامه دعوت شدم و چون چند ماهی بود که در برنامه «به خانه برمیگردیم» حضور نداشتم تصمیم گرفتم با این شرط که بخشی از برنامه را به حوزه خانواده و زنان اختصاص دهند بپذیرم.
این مجری ادامه میدهد: این پیشنهاد سبب شد که مدیر شبکه و تهیهکننده برنامه به فکر اختصاص بخشی از برنامه به مطالبات زنان بیافتند و درنتیجه پرونده زنان و خانواده در برنامه «تهران ۲۰» گشوده شد.
امینیان با اشاره به اهمیت مطالبات زنان و خانواده عنوان میکند: اینجا قرار نیست تفاوتی میان مردان و زنان مطرح شود بلکه نگاه ما بررسی اختصاصی به موضوعات خانواده است که نقش زنان در آن پررنگ است.
وی خاطرنشان میکند: پرونده خانه و خانواده و زنان با همراهی دلسوزانه مجتبی احمدی، تهیهکننده برنامه در شنبهشبها مطرح میشود. این همراهی به من کمک کرده تا در فضای جدید برنامه اجتماعی با رویکرد مطالبهگری و طرح دغدغههای مردم بتوانم پرسشهای مردم را به گوش مسئولان برسانم و پاسخ آنها را به مخاطبان منتقل کنم.
مجری «تهران ۲۰» اجرای این برنامه را تجربهای ارزشمند و چالشبرانگیز دانسته و بیان میکند: بههرحال نوع اجرایم در برنامه «به خانه برمیگردیم» که ۱۷ سال آن را اجرا کردم، تکراری شده بود اما اجرای این برنامه ذهنم را درگیر کرده و چالشی جذاب برایم به وجود آورده است.
امینیان به مطالبات مطرح شده در خصوص زنان اشاره میکند و میگوید: پرونده مهریه و قانون جدید مهریه، قانون جوانی جمعیت و فرزندآوری، قانون مادرانه که حمایت از مادران شاغل را مطرح میکند، مباحث ورزشی حوزه زنان، سلامت زنان بخشی از این مطالباتی است که تاکنون مطرح کردهایم.