در سالهای اخیر، با گسترش رسانههای اجتماعی و افزایش نقش سکوهای دیجیتال در شکلدهی افکار عمومی، تولید محتوای هدفمند برای قشرهای مختلف فرهنگی و زبانی در جهان به یکی از مهمترین ابزارهای دیپلماسی رسانهای تبدیل شده است. در همین خصوص، برنامهای ویدئویی به زبان بنگلایی با عنوان «چهره به چهره» یا Mukhomukhi در کانال بنگالی شبکه سحاب تولید و منتشر میشود؛ برنامهای گفتوگومحور که در مدتی کوتاه توانسته جایگاهی مؤثر در میان مخاطبان بنگلازبان، بهویژه در کشور بنگلادش، پیدا کند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این برنامه که در داکا، پایتخت بنگلادش تولید میشود، در قالب گفتوگوهای چالشی و تحلیلی با حضور کارشناسان و چهرههای برجسته سیاسی، رسانهای و فکری این کشور، به بررسی موضوعات مهم روز، ازجمله تحولات منطقهای، مسئله فلسطین، محور مقاومت و بازتاب واقعی پیشرفتهای ایران اسلامی میپردازد.
حضور تحلیلگران و رهبران احزاب سیاسی بنگلادش در این برنامه، به آن وجهی چندصدایی بخشیده است و باعث شده «چهره به چهره» به محملی برای تضارب آرا و تبادل دیدگاهها درباره جایگاه ایران در معادلات منطقهای تبدیل شود.
«چهره به چهره» برنامهای چندوجهی
درحالیکه بسیاری از رسانههای بینالمللی، تصویری گزینشی و گاه تحریفشده از ایران ارائه میدهند، شکلگیری برنامههایی همچون «چهره به چهره» تلاشی آگاهانه در جهت بازنمایی واقعیت ایران از منظر بومی و مستند است؛ روایتی که بهجای تکرار کلیشههای رسانهای غرب، بر شواهد، تحلیلها و گفتوگوهای مبتنی بر واقعیتهای میدانی استوار است.
پخش این برنامه ازطریق سکوی یوتیوب صورت میگیرد و صفحه رسمی آن تاکنون توانسته مخاطبان زیادی را در میان بنگلازبانان داخل و خارج از کشور بنگلادش جذب کند. ساختار گفتوگومحور و تنوع موضوعی این برنامه، آن را از سایر تولیدات رسانهای مشابه متمایز کرده است.
از دیگر ویژگیهای درخور توجه این برنامه، ترکیب مهمانان آن است. چهرههایی از طیفهای مختلف سیاسی و فکری کشور بنگلادش، از رهبران احزاب گرفته تا روزنامهنگاران و فعالان اجتماعی و دینی در «چهره به چهره» حضور مییابند. همین تنوع دیدگاهها به برنامه عمق بیشتری بخشیده و امکان ارائه تصویری چندبعدی از تحولات منطقه را فراهم کرده است.
در هر گفتوگو، تلاش میشود تا مسائل منطقهای در پیوند با تحولات داخلی بنگلادش و دغدغههای مردم این کشور بررسی شود؛ ازاینرو، مخاطب احساس میکند که موضوعات بینالمللی مطرحشده، با واقعیتهای اجتماعی و سیاسی کشور خودش ارتباطی مستقیم دارد.
آگاهی از حساسیتهای فرهنگی مخاطبان
بنگلادش بهعنوان یکی از پرجمعیتترین کشورهای مسلمان جهان، از دیرباز در معادلات فکری و فرهنگی جهان اسلام جایگاهی ویژه داشته است. از همین رو، حضور فعال رسانههای ایرانی و برنامههای مستقل به زبان بنگلا در این کشور، میتواند نقشی مؤثر در تقویت ارتباطات فرهنگی و شناخت متقابل میان ایران و بنگلادش ایفا کند. برنامه «چهره به چهره» در همین جهت گام برمیدارد و میکوشد تا تصویری واقعی، بیپیرایه و مستند از ایران، سیاست خارجی و جایگاه منطقهای آن ارائه دهد.
درواقع، هدف از تولید این برنامه اطلاعرسانی صرف نیست، بلکه نوعی تولید گفتمان رسانهای بر پایه اثرگذاری بر افکار عمومی و نخبگان فکری بنگلادش است. سازندگان «چهره به چهره» با درک عمیق از فضای رسانهای و حساسیتهای فرهنگی مخاطبان بنگلازبان، کوشیدهاند تا برنامهای تولید کنند که نهتنها از نظر محتوایی معتبر، بلکه از لحاظ رسانهای جذاب و اثرگذار باشد. استفاده از زبان مادری مخاطب، بیان روان و بومیسازی مفاهیم سیاسی و فرهنگی، ازجمله عواملی است که موجب موفقیت برنامه شده است.
بهمثابه ابزار دیپلماسی نرم
ازمنظر تحلیل رسانهای، این برنامه را میتوان بخشی از دیپلماسی نرم جمهوری اسلامی ایران در فضای رسانههای اجتماعی دانست؛ تلاشی برای معرفی واقعیتهای ایران و مقاومت اسلامیبه مخاطبانی که تاکنون عمدتاً از طریق رسانههای غربی و جریانهای مخالف ایران با این مفاهیم آشنا شدهاند. اکنون با گسترش دسترسی به اینترنت و حضور پررنگ کاربران بنگلازبان در پیامرسانهایی چون یوتیوب و فیسبوک، «چهره به چهره» توانسته جایگاه ویژهای در میان محافل دانشگاهی، خبرنگاران و فعالان اجتماعی بنگلادش پیدا کند.
افزونبر این، نحوه اجرای برنامه و تعامل مجری با مهمانان نیز درخور توجه است. مجری در نقش یک میانجی آگاه و بیطرف ظاهر میشود که با طرح پرسشهای سنجیده، به گفتوگو جهت میدهد و از مهمان میخواهد تا ازمنظر علمی و تجربی به تحلیل بپردازد. این رویکرد سبب شده برنامه از قالب تبلیغاتی فاصله بگیرد و بیشتر به یک پیامرسان تحلیلی و آزاداندیشانه شباهت پیدا کند.
تنوع موضوعی برنامه
«چهرهبهچهره» همچنین در هر قسمت، با تمرکز بر یکی از محورهای مهم سیاسی منطقه، ازجمله بحران غزه، آیندهمحور مقاومت، تحریمهای ایران و مناسبات تهران با کشورهای همسایه، به بررسی تأثیر این تحولات بر جهان اسلام میپردازد. نگاه تحلیلی مهمانان و شیوه طرح موضوعات باعث شده مخاطبان بنگلازبان بتوانند درکی روشنتر از نقش ایران در تحولات منطقهای پیدا کنند؛ درکی که براساس اطلاعات مستند و گفتوگوهای واقعی شکل میگیرد، نه صرفاً از خلال روایتهای رسانهای غرب.
ازمنظر اثرگذاری اجتماعی، این برنامه تلاش دارد به بستری برای تعامل فکری میان نخبگان ایرانی و بنگلادشی تبدیل شود. مخاطبان بنگلادشی، با مشاهده چهرههای آشنا از فضای سیاسی و فکری کشور خود در این برنامه، احساس نزدیکی بیشتری با مباحث پیدا میکنند و این خود عامل مهمی در افزایش اعتماد به محتوا و استمرار مخاطب است.
تجربهای موفق در شبکههای اجتماعی پرمخاطب
به نظر میرسد ادامه چنین رویکردهایی در رسانههای برونمرزی و شبکههای اجتماعی، میتواند در بلندمدت به تقویت جایگاه فرهنگی و رسانهای ایران در جنوب آسیا بینجامد. تجربه موفق «چهره به چهره» نشان میدهد که بهرهگیری از زبان محلی، گفتوگوی باز و تحلیلهای چندجانبه، مؤثرترین ابزار برای انتقال پیام و جلباعتماد مخاطبان خارجی است.
درمجموع، «چهره به چهره» را میتوان نمونهای موفق از تولید محتوای بینالمللی دانست که با بهرهگیری از زبان و فرهنگ بومی، روایتی ایرانی از تحولات منطقه را به زبانی قابلفهم برای مخاطبان بنگلازبان منتقل میکند. این برنامه، نهتنها در مسیر اطلاعرسانی دقیق حرکت میکند، بلکه در چارچوب تولید گفتمان رسانهای هوشمندانه و چندلایه، بر ذهن و نگرش مخاطبان تأثیر میگذارد.
در پایان باید گفت که این برنامه ویدئویی، با تمرکز بر گفتوگو، تحلیل و روایت واقعی از ایران و منطقه، توانسته سهمی درخور توجه در تبیین سیاستها و مواضع ایران برای مخاطبان بنگلازبان ایفا کند و بهعنوان الگویی از رسانهسازی مبتنی بر ارتباط و تعامل فرهنگی شناخته شود.