ماههای رجب و شعبان ماه دعا، خودسازی و بهرهمندی از برکات الهی است و میلاد باسعادت امیرالمؤمنین (ع)، امام حسین (ع)، امام سجاد (ع) و نیمه شعبان، میلاد حضرت ولیعصر (عج)، که در این بازه زمانی قرار دارند فرصت مغتنمیبرای تعمیق ارتباط معنوی و تقویت ایماناند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، نیمه شعبان فرصتی برای توجه عمیقتر به مفهوم انتظار است. مفهومی آشنا که شاید نیاز به پرداختن بدان بیشتر از یک روز در سال و یا حتی یک روز در هفته باشد. در این میان توجه به رسانه ملی و برنامههایی که در حوزه فرهنگ انتظار و مهدویت ساخته میشود، اهمیت دارد. رسانه ملی دستی باز در پرداختن به این موضوع دارد و به دلیل کمّیت مخاطبان میتواند تأثیر مهمی در هدایت جامعه به سوی این فرهنگ داشته باشد. بر اساس آموزههای دینی و احادیث آنچه جامعه را سرشار از امید برای تابآوری در برابر سختیها و مشکلات و نیز برای تلاش مستمر در مسیر حرکت رو به جلو و دستیابی به اهداف بزرگ و متعالی نگه میدارد و موجب نشاط و امید اجتماعی میشود، بحث مهدویت است. نکته حائز اهمیت در این باب، ارائه مصادیق و راهکارهای عملیاتی در جهت ترغیب مخاطب و عامه مردم در جهت دریافت روحیه انتظار و درک فرهنگ مهدویت است. آنچه در ادامه میآید گفتوگو با کارشناسان و متخصصان حوزه مهدویت درباره چگونگی ترویج اندیشه مهدویت و برنامهسازی مناسب در حوزه فرهنگ انتظار است.
انتظار، موضوعی فراتر از مناسبتها
تهیهکننده برنامه «آفتاب شرقی» و برنامهساز، در پاسخ به این سؤال که ضرورتهای ترویج فرهنگ مهدویت در رسانه ملی را چه میداند، بیان کرد: این سؤال سختی است، چراکه اساساً ترویج فرهنگ مهدویت موضوعی مهم و حیاتی است و صحبت کردن دربارهاش راحت نیست.
حسن امامی افزود: از طرفی نسبت به عملکرد گذشته رسانه ملی مواردی وجود دارد که باعث میشود برخی از صاحبنظران در این باره بهسادگی اظهارنظر نکنند. در این میان اما آنچه وجود دارد و قابل گفتن است، این است که ما انتظار جامعهای آرمانی را میکشیم که رهبر آن معصوم و فرستاده خداست. ترویج چنین انتظاری با مقدماتش به نفع عامه ما و انسانیت است و نه صرف جامعه ما و شیعیان که همه انسانهای جویای حقیقت را نمایندگی میکند و ما باید این مسیر را پیش برویم. مسئلهای که وجود دارد این است که ما آنچنان که باید به این موضوع نپرداختهایم.
وی یادآور شد: ما در برنامه «آفتاب شرقی» تلاش میکنیم که جمعهها را به همین موضوع اختصاص دهیم و از منظر اجتماعی، فردی، انسانی و معارفی به آن بپردازیم.
این برنامهساز با تأکید بر لزوم تمرکز بر فرهنگ مهدویت در جامعه بیان کرد: تعدد مراسم و مناسبتهای ملی و مذهبی، ما را از پرداختن به این مهم بازداشته و تمرکزمان را از بین برده است. وقتی موضوعی اهمیت دارد باید در تمام طول سال و در تمام برنامهها ساری و جاری باشد و نه وابسته به زمان یا مناسبتهای خاص. گرچه مناسبتهای ملی و مذهبی، زیاد و متعددند، اما نیازی نیست که این مناسبتها کمتر شود، بلکه باید اهم و فیالاهم کرد تا برای آنچه مهمتر است، وقت بیشتری گذاشته شود و برنامهریزی دقیقتری صورت گیرد. بحث مهدویت در شبکهها نباید تنها به روز جمعه یا به نیمه شعبان تخصیص یابد، درحالیکه اگر حضرت مهدی (عج) امام عصر و ناظر بر اعمال ماست، هر صبح و شب ما باید به این موضوع معطوف شود و به آن بپردازیم. همه برنامهها باید در این فرهنگ انتظار مشارکت داشته باشند و به این مهم بپردازند؛ یعنی از زمان بیدار شدن به فکر آن حضرت باشیم و این فرهنگ جا بیفتد.
همدلی؛ راهبرد آنتن ملی
مهدی گودرزی، کارشناس و سخنران مذهبی که سابقه حضور در برنامههای «یاد خدا»، «تقرب» و «اربعین» را دارد، درباره ضرورت ترویج فرهنگ مهدویت گفت: مسئله مهدویت یکی از ارکان اصلی نظام اعتقادی ماست و امامت رکن مهم در این نظام اعتقادی محسوب میشود.
وی افزود: ریشه تمام مشکلات و مسائل مادی و معنوی فعلی ما خلأ دسترسی به امام عصر(عج) است. در ادعیه مختلف این بشارت را داریم که امام زمان در زمان ظهور چه برکاتی را با خود میآورد، اما تا آن زمان این عدم برکات به دلیل کوتاهی دست ما از امام عصر است. در دعای «اللهم ادخل علی اهل القبور السرور... » که در ماه مبارک رمضان خوانده میشود، این آرزو هست که در زمان ظهورِ حضرت حجت، همه گرسنگان سیر شوند، همه بیماران شفا بگیرند و همه گرفتاران نجات یابند. اگر به این ادعیه دقت کنیم شرایطی را تصویر میکنند که رؤیایی است؛ اینکه کسی مریض، نیازمند، گرفتار و… نباشد. این دوره در عصر ظهور محقق میشود چون برکات زمین و آسمان ظاهر میگردد.
وی ادامه داد: درنتیجه باید آگاه شویم که همه مشکلات امروزمان به دلیلعدم دسترسی به امام عصر است. باید برای مردم این ظلم عالَم تصویر شود و راه رهایی که در گرو یک چیز و آن ظهور حضرت است، تشریح شود. باید در رسانه ملی درد را بگوییم و تنها درمان انحصاری آن را هم توضیح دهیم. به تعبیر رهبری، انقلاب اسلامی مانند روشن کردن یک شمع درمقابل خورشید تابناک انقلاب مهدوی است. ما چون در شبی تاریک هستیم این شمع را روشن کردیم تا مقداری جلو راهمان را ببینیم، اما در نهایت آن خورشید است که نجاتدهنده است. برایناساس انقلاب ما تصویری از نور بود تا مردم بفهمند که آن خورشید چه خواهد کرد.
این کارشناس مذهبی تصریح کرد: این موضوع در رسانه به آن میزان که باید، تشریح نشده است و لازم است که تعداد، زمان و کیفیت این کارها افزایش یابد. در این موضوع، بحث سیاستگذاری و راهبرد مهم است. نباید برنامهای خنثی نسبت به ظهور داشته باشیم. اینکه در سریال و مسابقه و اخبار، اشاره مستقیم به ظهور باشد، خوب است، اما برنامههای مهم در این حوزه نباید خنثی باشند. باید ببینیم شرایط یک جامعه منتظر چگونه است و این موضوع به برنامهها تزریق شود و زمینهساز ظهور باشد.
وی افزود: «الاجتماع منالقلوب» ازجمله کارهای مهمی است که رسانه و جامعه در خصوص همدلی باید انجام دهند؛ اینکه امتی دلهایشان به هم نزدیک باشد ازجمله مهمترین اقدامات برای جامعه شیعی و منتظر است. هر برنامهای که دلها و انسانها را به هم نزدیک کند راهبردی مهم است تا جامعه آماده ظهور شود و مردم ما حداقل نسبت به هم با گذشت رفتار کنند و رئوف باشند. باید هر برنامهای که نتیجهاش تزریق دروغ و تزویر و نفرت است، پایین بیاید و هر برنامه که پیوندهای خانوادگی را مستحکم میکند، بالا برود. حتی پخش فوتبال از تلویزیون اگر زمینه با هم بودنِ بیشتر خانواده را رقم بزند، مقدمهسازی ظهور است.
گودرزی تأکید کرد: باید فهم ظلم را برای مردم محقق سازیم و نظام حاکم جهانی را که مبتنیبر ظلم است به مردم نشان دهیم. سازمان ملل و دستگاههایی نظیر آن ظالمانه و ابزار ظلم هستند و این عملکرد آنان باید برای مردم تبیین شود. در یک کلام برای مردم شفافسازی کنیم که راه رهایی از ظلم، امام زمان(عج) است.
وی با تشریح برخی وظایف شیعه در دوران غیبت بیان کرد: مانند دوران کرونا که دعا بخشی از تمام برنامههای تلویزیون و رادیو بود، باید در اجرای برنامهها به سمتی برویم که بحث انتظار در همه بخشها وجود داشته باشد و به همه مدیران ابلاغ شود که چنین رویکردی داشته باشند. ولو یک قدم انسانها را به ظهور نزدیک سازد. حتی در برنامههای سرگرمیمحور هم میتوان این فرهنگ انتظار را گنجاند. کارآمدی حکومت اسلامی - بیان دستاوردهای حکومت - زمینهساز ظهور حضرت است و نیاز است تا براساس این رویکرد در اتاق فکر رسانه ملی به ظهور نزدیک شویم و برنامه بسازیم.
رسانه و عدالتخواهی شیعی
حجتالاسلام علی مهدیان، کارشناس دینی، با تأکید بر اهمیت و ضرورتهای ترویج فرهنگ مهدویت گفت: مهدویت دو نوع تقریر دارد: تقریری که به عدالتخواهی و درگیری با نظام بردگی میانجامد و تقریر دیگر با عدالتخواهی مبارزه میکند و این دومی تقریری است که دشمن ترویج میکند. هرچه این آرا بیشتر برای مردم تشریح شود و آگاهیبخشی به ایشان جریان یابد، حرکتی معنوی و مقدس خواهد بود.
وی ادامه داد: وضعیت پرداختن به مهدویت در رسانه ملی خوب است و مردم فهم درستی از مهدویت دارند که بعد از انقلاب فراگیر شده است، اما باید مراقب فتنهگران باشیم تا استکبارطلبی را به امری مقدس تبدیل نکنند.
این کارشناس مذهبی در پاسخ به این پرسش که علت کمتر پرداختن به فرهنگ انتظار را در چه میداند، بیان کرد: این گونه نبوده است و من پرداختن به آن را این گونه نفهمیدهام. ما در فضای دینی و صداوسیما به موضوع انتظار بیتوجه نبودهایم و اساساً ایام خاص درست شده است که بهصورت خاص به موضوعی بپردازند. درنتیجه ایرادی هم ندارد که در ایام خاصی چون نیمه شعبان به این فرهنگ بیشتر توجه کنیم.
مهدیان با تأکید بر وظایف شیعه در دوران غیبت تصریح کرد: امروز کمک به انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی مترادف با انجام وظیفه شیعه است وگرنه کنار نشستن، تقدیسی ندارد.
وی ادامه داد: در این مسیر ما باید یک قدرت بینالمللی حاکم داشته باشیم که دین در همه ابعادش اجرا شود. از سوی دیگر نباید خویش را به دست نظام سلطه و طاغوت بسپاریم تا جوشش ایمان مردمی درنهایت ظهور امام عصر(عج) را رقم بزند.
بازنمایی سبک زندگی منتظر در صداوسیما
محمد شهبازیان، مدرس و پژوهشگر مهدویت با اشاره به اهمیت کاربردی ترویج فرهنگ مهدویت تصریح کرد: اگر بحث مهدویت را صرفاً بحثی عقیدتی ببینیم شاید وجه ضرورت و کارکرد آن در زندگی مردم کمتر دیده شود.
وی افزود: بر این اساس مردم گمان میکنند که نماز خواندن و انجام دادن اعمال عبادی و توجه به معصومین را از باب قدسیت و تقدس آنها انجام میدهند؛ این کار مانند این است که من به پدر خانواده به صرف بزرگتری و جایگاه احترام بگذارم، ولی وقتی عنوان مهدویت و حضور پررنگ ولیِ خدا تشریح شود، کارکردهای مختلف آن برجسته میشود که شاید تنها یکی از آنها مقام قدسی و مقدس امام و معصومین (علیهمالسلام) باشد. امامتباوری در اقتصاد، فرهنگ، سیاست، روابط اجتماعی، سلامت و بهداشت روابط فردی مؤثر است. در نتیجه، این ضرورت زمانی درک میشود که ما بتوانیم کارکردها و فواید حضور امام را برای مردم تبیین و مشخص کنیم. به همین دلیل پیشنهاد همیشگی ما به کسانی که برنامهسازی برای رادیو و تلویزیون یا حتی فضایی برای گفتوگو دارند این است که کارکردهای حضور امام برجسته شود و مصادیق ملموس زندگی مردم زمانی که با امام جریان مییابد، نمایش داده شود.
وی ادامه داد: باورمندی به امام بهعنوان حضرت حجت باید در روابط اجتماعی ما پیاده شود. در روایت داریم که آدمها به سمت مالاندوزی و ذخیره بهترینها برای خود میروند و بر این اساس به دیگران ظلم میکنند؛ آنان را از امام عصر دور میکنند و ظهور ایشان را به وقفه میاندازد. این وضعیتی گمشده در زندگی معاصر ماست؛ اینکه اجتماع اهمیتی ندارد و فردگرایی همه ابعاد زندگی را فراگرفته است. کارکرد موعودباوری برای ما این است که کسانی که منتظر امام زمان (ع) هستند و خودشان را از منتظران او معرفی میکنند بر همین نقطه پایبند بمانند و وظیفه اجتماعی خودشان را در همین خیر جمعی ببینند و بر همین اساس حرکت کنند.
شهبازیان با بیان اینکه مصادیق این موضوع فراوان است، گفت: مثلاً مصرف بهینه برق، آب و گاز از مصادیق امروزین همین رویکرد هستند. من که نمیتوانم از یک چراغ اضافه یا یک لیتر بنزین بیشتر در زندگی صرف نظر کنم، چطور میتوانم منتظر واقعی حضرت حجت باشم؟ اگر همین مصادیق در زندگی مردم متبلور شود و پرورش یابد برادری را رواج دادهایم.
شهبازیان با تأکید بر لزوم توجه به همنوع در همه مشاغل یادآور شد: بر این اساس انتظار برای حضرت حجت کارکرد عملیاتی-اجتماعی دارد و نه صرف حرف زدن؛ این موضوع در تمام روابط مصداق دارد. اینکه شمای کارمند اگر ارباب رجوع را معطل کرده و او را از این فرد به آن فرد ارجاع میدهید، منتظر واقعی نیستید. یا در هر جایگاهی که هستید باید کارتان را در خدمت خلق و بهدرستی انجام دهید. اگر حضرت ولی عصر را ناظر و حاضر بر اعمالمان ببینیم و بر این اساس بهدرستی رفتار کنیم، مسیر انتظار را بهخوبی طی کردهایم وگرنه ارادت زبانی به امام عصر گرچه محترم است، کافی نیست و دردی را دوا نمیکند.
این مدرس دانشگاه در پاسخ به این پرسش که چرا به این موضوع آنچنانکه باید پرداخته نشده است، اظهار کرد: شاید من بهعنوان یک روحانی کمکاری کردهام و مردم را بهصورت عملی به مسیر درست نیاوردهام، اما باید بدانیم که تکثیر خیرخواهی در بین مردم جامعه منحصر به قشر خاصی نیست. شرایط وقتی مطلوب و مهیای ظهور است که همه ما خود را موظف بدانیم و مفاهیم اجتماعی انتظار را در سر بپرورانیم.
وی ادامه داد: قالب کلی صداوسیما در زمینه مهدویت، برنامهسازی به روش هنرمندانه بوده، اما مشکل اینجاست که این دست برنامهها عمدتاً رویکردی نظری و انتزاعی داشتهاند. مردم نیاز دارند که بدانند در کف خیابان و نیز به نسبت شغل و مواجهه اجتماعی خود با دیگران با چه اعمالی میتوانند منتظر حضرت حجت باشند. این نگاه انتزاعی به جای عملیاتی ازجمله مواردی است که کمتر به آن پرداخته شده و نیاز است تا رسانه ملی با اتکای به آن بار دیگر برنامهسازی کند. این کار البته مؤثر خواهد بود و میتوان سریالها را به سمت این موضوع برد؛ چنانکه بسیاری از مردم تاریخ پس از کربلا را با سریال «مختارنامه» شناختند. شناختی که شاید با ۱۰ مرتبه منبر رفتن من هم دستیافتنی نبود. به همین دلیل رسانه ملی میتواند مفاهیمی چون مهدویت و انتظار و برادری اجتماعی را به همین طریق به مردم نشان و آموزش دهد.
ظهور، پیوست انتظار اجتماعی است
حسین الهینژاد، پژوهشگر مهدویت و معاون پژوهشی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در توضیح اهمیت فرهنگ انتظار در آیین شیعی بیان کرد: فرهنگ مهدویت و آموزه مهم آن یعنی انتظار از این منظر ضرورت دارد که ما در دوران غیبت آقا امام زمان(عج) به سر میبریم.
وی افزود: در این معنا ما در الگوی حکمرانی ولی فقیه بهعنوان زمینهساز ظهور قرار داریم. درنتیجه وقتی در این فضا زندگی میکنیم باید با آن آشنا باشیم. با این فضا و بسترهایی که این حکمرانی را تمشیت کرده آشنا و نسبت به آنان آگاهی و معرفت داشته باشیم.
وی ادامه داد: مشروعیت انقلاب اسلامی ایران به اندیشه مهدویت بازمیگردد و عقبه این نظام مقدس اندیشه مهدویت است. حکمرانی ولی فقیه یک حکمرانیِ زمینهساز ظهور است. وقتی مشروعیت بر این اساس باشد من باید آن اندیشه را خوب بشناسم و این ضرورت دارد که آن شناخت و این حکمرانی پایبندی و اعتقاد و نگاه قدسی من را افزایش دهد.
الهینژاد با تأکید بر لزوم شناخت ولی فقیه در دوران غیبت تأکید کرد: ولی فقیه نماینده امام زمان (عج) در دوران حاضر و اندیشه مهدویت مشروعیتبخش این ولایت است. ما بهعنوان شیعیان در جمهوری اسلامیباید شناخت خود را از نماینده امام زمان بیشتر کنیم و دیگر اینکه به رسالت و وظیفهای که باید پایبند آن باشیم بیشتر آشنا شویم. در این زمان اندیشه مهدویت علاوهبر اینکه رسالت و وظیفه ما را مشخص میکند، حکمرانی ولی فقیه و نظام مقدس جمهوری اسلامی را سامان میبخشد، چراکه مهدویت آموزهای وحدتبخش و همگراست که در این دوره و زمان با وجود فتنههای دشمنان و صهیونیسم عاملی مهم برای از نابسامانی به سامان رسیدن است. این همگرایی البته از دل آموزههای وحدتآفرین اندیشه مهدویت برمیخیزد.
این مدرس دانشگاه با اشاره به الزامات پرداختن به مهدویت و فرهنگ انتظار در رسانه ملی بیان کرد: پرداختن به موضوع مهدویت بهصورت بایسته و شایستهای که باید بدان پرداخته شود، کمتر دیده میشود. لازم است که اندیشه مهدویت با نگاه نظری و عملی که نسبت به آن وجود دارد، کاربردی شود و به شکل جزئی در جامعه پیاده و در رسانه ملی انعکاس یابد.
وی تصریح کرد: آموزه مهدویت امروز اتحادآور است و رسانه ملی باید بر آن تأکید و تکیه کند. آموزه انتظار که تمام گروههای اسلامیبه آن باور و اعتقاد دارند باید در رسانه ملی برجسته شود. لازم است که اندیشه مهدویت در زمان حاضر بازنگری و با نگاهی تازه به آن رجوع شود. انتظار برای مهدویت صرفاً کلام نیست و باید با عمل صالح - با نگاه اجتماعی، فرهنگی و تاریخی و… - همراه باشد. وقتی این شرایط فراهم شود ما به ظهور نزدیکتر خواهیم شد. شرایطی که در آن اغنیا به فقرا کمک میکنند، تقوای الهی در جریان است و افراد خلوص عمل و پایبندی به ولایت امام زمان و نایب ایشان داشته باشند. جامعه شیعی واقعی و منتظر را افرادی با عمل صالح میسازند؛ کسانی که وظیفه خودسازی و در ادامه دیگرسازی را بر عهده بگیرند. نباید فراموش کنیم که ظهور پیوست انتظار اجتماعی است که پس از انتظار فردی و عملکرد شخصی محقق خواهد شد.
قالبهای نو، روایت نو برای نسل تازه
محمدرضا حاجحیدری، برنامهساز رادیو، در توضیح چرایی ضرورت ترویج فرهنگ انتظار گفت: اعتقاد به موعود، در همه ادیان مطرحشده و عقیده مشترک همه آنها به شمار میآید؛ در هر دین و مکتبی به تناسب فرهنگ و ملیت از موعود آخرین به نامی یاد شده است، اما در بین همه ادیان آسمانی در آیین آسمانی اسلام اندیشه مهدویت و ظهور موعود جهانی، جایگاه و جلوه بیشتری دارد. پرسشی که در اینجا مطرح میشود این است که پرداختن به موضوع مهدویت در عصر حاضر چه ضرورتی دارد؟ در پاسخ به این پرسش، باید موضوع مهدویت را از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار داد. وجه اعتقادی آن است که بر اساس روایات تردیدناپذیری که شیعه و اهل سنت آنها را روایت کردهاند، بر هر فرد مسلمانی واجب است که امام زمان خود را بشناسد تا بدین وسیله از خطر فرو رفتن در گرداب کفر و شرک وا رهد و امکان زیستن و مردن بر مبنای اعتقاد راستین را بیابد.
وی افزود: با توجه به آنچه گفته شد، بر هر یک از ما واجب است که همه تلاشمان را برای شناخت امام عصر خود، حضرت حجتبنالحسن (ع) به کار گیریم و با شخصیت و جایگاه آن حضرت در عالم هستی چنانکه باید، آشنا شویم تا در پی آن بتوانیم به وظایفی که در برابر آن امام داریم، بهگونهای شایسته عمل کنیم.
حاجحیدری ادامه داد: وجه فرهنگی آن است که تشکیل حکومت جهانی به رهبری امام مهدی (ع)، گسترش قسط و عدل در سراسر گیتی و نابود کردن همه مظاهر کفر، ستم و تباهی آرمانی است که اگر بهدرستی شناسانده و وجوه مختلف آن تبیین شود، میتواند جامعهای پویا و منتظر را تربیت کند. از این رو در عصر حاضر و در جامعه ما بیش از هر زمان تأکید فراوان بر لزوم معرفت امام در آموزههای اسلامی، از آن روست که معرفت، مقدمه نجات و رستگاری است و این اساس دعوت همه انبیا و اولیاست.
این برنامهساز رادیو افزود: وجه اجتماعی نیز آن است که «فرهنگ انتظار» تنها حیات فردی و زندگی شخصی انسانها را دربرنمیگیرد و بر همه منتظران لازم است که با شناخت بیشتر از معارف مهدوی و درک وجوه مختلف آن، زمینه را برای تحقق جامعه منتظر فراهم سازند.
این تهیهکننده رادیو با بیان اینکه لازم است تمام نهادهای فرهنگی برای ترویج فرهنگ مهدویت گامهای اساسی بردارند، گفت: در این میان نقش سازمان صداوسیما پررنگتر است، زیرا این نهاد فرهنگی بیشترین مخاطبان را در بین رسانهها داراست، هرچند که این سخن به معنی این نیست که نهادهای فرهنگی دیگر در ایفای رسالت خود کوتاهی کنند.
وی افزود: البته این پرسش مطرح است که آیا سازمان صداوسیما توانسته است در ترویج فرهنگ مهدویت موفق عمل کند؟ در پاسخ باید گفت که این نهاد فرهنگی تاکنون به توفیقات ارزشمندی در ترویج فرهنگ مهدویت دست یافته است، البته این سخن به معنای آن نیست که به این حد بسنده کند. سازمان صداوسیما باید بهعنوان یک دانشگاه عمومیبا بهرهگیری از شیوه و قالبهای جدید، فرهنگ مهدویت را برای قشر نوجوان بهشکل ملموستری معرفی کند. بهطور مثال در رادیو میتوان با استفاده از قالبهای مینیفیچر و حتی نمایشهای کوتاه و سایر قالبهای برنامهسازی، فرهنگ مهدویت را در جامعه نهادینه کرد. البته در این بین نباید از رسانههای اجتماعی نوظهور نیز غفلت کرد. متولیان این رسانه باید فراتر از مناسبتهای خاص با برنامهریزی منسجم و مدون فضایی ایجاد کنند که در پربازدیدترین زمان برنامهای کوتاه، اما اثرگذار تهیه و پخش شود.
حاجحیدری با تأکید بر اهمیت ترویج فرهنگ انتظار فارغ از ایام خاص عنوان کرد: این مهم نباید به روز یا مناسب خاصی محدود شود. به نظر میرسد برای اینکه بتوان به نتیجه بهتری در این حوزه دست یافت باید در سطح شبکهها و معاونتها کارگروههایی ایجاد شود تا با همافزایی با سایر نهادهای فرهنگی این مهم به بهترین نحو ممکن انجام گیرد. در این بین لازم است که سایر نهادهای فرهنگی نیز در این کارگروه نقش مؤثری ایفا کنند.