سالهاست که برای وجدان بیدار انسانها روشن شده است که عاشورای حسینی تنها یک واقعه در صفحات تاریخ نیست؛ حادثهای که در آن سپاهی سنگدل بر کاروانی کوچک و مظلوم تاخت.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، عاشورا فراتر از یک روایت تاریخی، مدرسهای زنده از آزادگی و ایستادگی در برابر هرگونه ظلم و بیعدالتی است؛ رویدادی که پیام آن از مرزهای زمان، جغرافیا و حتی ادیان عبور کرده و فقط فطرتهای پاک قادر به درک آن هستند؛ درست مثل همین مردم بیدار دلی که این روزها در ایران عزیزمان و نقاط دیگر جهان در برابر ظلم و بیعدالتی ایستاده و فریاد استکبارستیزی سر دادهاند.
در ادامه گزارش پیشین هفتهنامه صداوسیما، مروری داریم بر شاخصترین تولیدات شبکههای استانی در ایام محرم؛ آثاری که با تأکید بر پیوند ناگسستنی حماسه کربلا و ایستادگی امروز ملت ایران شکل گرفتهاند. همچنین بهطور ویژه به تمهیدات رسانهای صداوسیمای زنجان در پوشش تجمع عظیم عاشقان حسینی در «حسینیه اعظم زنجان» میپردازیم؛ مکانی نمادین که در جریان حمله دشمن امریکایی ـ صهیونیستی هدف تعرض قرار گرفت.
کردستان| روایتی جهانی از مرز باشماق مریوان
صداوسیمای کردستان امسال در حالی بار دیگر راوی واقعه عاشورا و پیامهای آن شده که خود با قدرت در برابر یزیدیان زمانه ایستاد و نگذاشت صدای حقیقت حتی با وجود حملات ددمنشانه دشمن خاموش شود. استان کردستان برای چهارمین سال پیاپی بهعنوان مرز زمینی برای تردد زوار حضرت اباعبدالله الحسین (ع) تعیین شده است. از همینرو تمهیدات مقدماتی فراهم شده و در حوزه برنامهسازی با ایجاد یک استودیو رادیوتلویزیونی در مرز باشماق مریوان و یک استودیو رادیو شهری در مریوان و همچنین ایجاد موکبهای رسانهای، بهصورت هر چه بهتر این مراسم پوشش داده میشود. شبکه استانی کردستان هم در حوزه سیما و هم در حوزه صدا با تولید و پخش زنده ویژهبرنامههایی چون «عقل سرخ»، «محرم در شهر و روستا» و برقراری ارتباط زنده به معرفی شهدای جنگ رمضان و شهدای عاشورا و نماهنگهای محرمی میپردازد. این روزها «روژمان» هم با رویکرد فرهنگ عاشورا در سبک زندگی روانه آنتن میشود. برنامههای رادیویی مرکز و در کنار آن رادیو مریوان هم با بهرهگیری از روایت گفتار و موسیقی مناسب با انعکاس حال و هوای محرم و معرفی جلوههای ارادت مردم منطقه به اهل بیت و پیوند مفاهیم دینی با آموزههای قیام حسینی تقدیم مخاطبان میشود.
سیستان و بلوچستان| «هیئت عاشقی» در «ایران حسین»
سیمای شبکههامون با ویژهبرنامه «ایران حسین» و تولید برنامههای مناسبتی روایت جنگ تحمیلی و شهادت رهبر انقلاب، تصویرگر پیوند حماسه عاشورا با روحیه استکبارستیز ایرانیان است. این شبکه با ارتباطهای زنده با هیئتها و گروههای مذهبی در شهرستانها سعی دارد فضای معنوی و انقلابی محرم را در گستره سیستان و بلوچستان به تصویر بکشد. صدای سیستان و بلوچستان نیز با تولید و پخش برنامههای رادیویی متنوع، نقش مهمی در اطلاعرسانی و ترویج فرهنگ انقلابی و عاشورایی در جامعه ایفا میکند. «هیئت عاشقی» یکی از تولیدات ویژه رادیو زاهدان است که با همین رویکرد، روی آنتن است. پخش مداحی و نوحهخوانی از رادیو محلی، تولید برنامههای گفتوگومحور با موضوع عاشورا و پخش نمایشهای رادیویی با مضامین مذهبی از دیگر برنامههای این شبکه رادیویی در محرم به شمار میآید. معاونت خبر نیز با تهیه گزارشهای خبری به انعکاس فعالیتهای مختلف در محرم میپردازد و راوی اتحاد و همدلی ایرانیان در مقابله با یزیدیان زمانه است. مرکز سیستان و بلوچستان در فضای مجازی نیز با انتشار تصاویر و کلیپهای کوتاه مذهبی و اطلاعرسانی درباره برنامههای محرم، مخاطبان خود را همراهی میکند.
گیلان| بازیابی مفاهیم عبرتهای عاشورا در عصر حاضر
عاشورا و حماسه حسینی، نقطه کانونی هویت دینی و ملی و سرچشمه جوشان، غیرت، آزادگی و انسجام اجتماعی است. از همینرو صداوسیمای گیلان در قاب تولیدات و گزارشهای مختلف به بازخوانی و تبیین رفتارهای سیاسی امام حسین (ع) میپردازد. معاونت صدا با تولید و پخش آیینها و برنامههایی ازجمله آیینهای «شیرخوارگان حسینی»، «احلی من العسل»، «آوای محرم»، «حسینیه ایران» و «نجوای آسمانی» با رویکرد بازیابی مفاهیم سیاسی عبرتهای عاشورا میپردازد. سیمای باران هم ضمن پرداختن به آیینهای ویژه محرم و پخش اجتماعات مردمیبا هدف حفظ میدان و دفاع از ایران اسلامی و نماهنگها و مستندهای مرتبط با این روزها، ویژهبرنامه «حسینیه عشق» را در 10 قسمت تقدیم مخاطبان میکند. تهیه 28 گزارش ویژه خبری، پخش گزارش شبهای سوگواری و عزاداری همزمان با تجمع مردم شریف گیلان در شهرها، تولید محتوا با موضوعات مربوط به محرم در فضای مجازی نیز ازجمله اقدامات معاونت خبر مرکز است. در ضمن معاونت فضای مجازی نیز با تولید و انتشار 30 عکسنوشت حدیث امام حسین (ع)، 30 پوستر معرفی کتاب، 30 ویدئوکلیپ واقعه عاشورا، 10 ویدئوکلیپ و ... به تبیین اهداف قیام عاشورا میپردازد.
لرستان| تبیین مکتب عاشورایی ایران اسلامی
مجموعه تولیدات صداوسیمای لرستان در محرم امسال، با رویکردی یکپارچه، سعی در بازنمایی پیوند میان عاشورای حسینی، انقلاب اسلامی، مقاومت ملی و ولایتپذیری دارد. در امتداد همین هدف، یکی از شاخصترین تولیدات سیمای لرستان، «در مسیر نور» نام دارد که با محوریت درسهای قیام عاشورا و چگونگی الگوسازی آن برای مقابله با ظلم در عصر حاضر طراحی شده است و علاوه بر پخش از شبکه استانی لرستان، روی آنتن سراسری نیز میرود. برنامه ترکیبی «صبح امید» هم با دعوت از کارشناسان و مداحان، به تبیین فلسفه قیام عاشورا و تطبیق آن با وضع سیاسی-اجتماعی امروز میپردازد. رادیو لرستان هم با برنامه «مهمان کربلا» با هدف انتقال پیامهای عاشورا به نسل جوان و برقراری ارتباط میان فداکاری در کربلا و ایستادگی امروز ملت ایران در برابر بیعدالتی تولید شده است. تولید گزارشهایی از آیینهای بومی مردم مبتنی بر فرهنگ عاشورایی و استکبارستیزی و برقراری ارتباط زنده با شبکههای خبر ۱ و ۲ و گفتوگوی ویژه خبری و از سویی تولید انواع محتواهای ویژه فضای مجازی ازجمله مستندهای گزارشی کوتاه و کلیپهای متنوع و بارگذاری در پایگاه اطلاعرسانی مرکز و شبکههای اجتماعی نیز گوشهای از اقدامات همکاران معاونت خبر و مجازی لرستان ویژه محرم است.
آذربایجان شرقی| پیوند عاشورای حسینی با مقاومت ملی
صداوسیمای آذربایجان شرقی با تولید و پخش برنامههای مختلف به تبیین فلسفه نهضت حسینی و قیام آن حضرت و انعکاس شور و شعور حسینی مردم ولایتمدار آذربایجان میپردازد. از مهمترین تولیدات مرکز در حوزه سیما میتوان به ویژهبرنامه «حسینیه» و در رادیو نیز میتوان به «ملت مبعوث»، «محرم کروانی»، «علمدار» و «ثارالله» اشاره کرد. رادیو برونمرزی تبریز هم با نمایش «داهیلر»، «ادبی ارثمیز»، «پنجره»، «چراغ» و «بیر ایچیم عشق» در کنار مخاطبان آذری زبان خود در جمهوری آذربایجان و منطقه قفقاز است. مبارزه و مقاومت و ایستادگی مردم مبعوث شده ایران اسلامی در برابر دولتها و رژیمهای فاسد و مستکبر جهان، دعوت از خانواده شهدای جنگ تحمیلی سوم و تبیین قیام عاشورا از بخشهای این برنامهها به شمار میآید. معاونت خبر هم با پوشش خبری عزاداری مردم در بازار تبریز و تهیه گزارشهای مختلف و معاونت مجازی نیز با بارگذاری محتواهای مناسب فضای مجازی در خصوص حادثه عظیم کربلا و پیامهای عاشورا و پیوندش با جبهه مقاومت در عصر حاضر به روز شمار محرم میپردازد.
کرمانشاه| بیدارسازی جامعه به تأسی از حضرت امام حسین (ع)
صداوسیمای کرمانشاه با محوریت موضوعی ایثار و شهادت و عدالتخواهی و استکبارستیزی از واقعهای تاریخی با پیامهایی ماندگار و جهانی میگوید. از همینرو رادیو کرمانشاه در ویژهبرنامه «از تبار باران»، «بعث خون» و «صبح وفاداری» ضمن تبیین اهمیت قیام ماندگار امام حسین (ع) و خوانش دلنوشتههای جنگ ۱۲ روزه و رمضان در نامهای به کربلا به اهمیت بیدارسازی جامعه به تأسی رهبر شهیدمان به «هیهات من الذله» حضرت امام حسین (ع) میپردازد و از کودکان کربلایی و شهدای مدرسه میناب و جایگاه ایثار و از جانگذشتگی در کربلا و پیوند آن با حوادث جهاد رمضان و ازخودگذشتگی رهبر شهیدمان، فرماندهان و مردم میگوید. سیمای استانی کرمانشاه هم محرم امسال را با ویژهبرنامه «پرچمهای بیدار» و «قرین بیستون» آغاز کرده است؛ برنامههایی که با هدف انتقال مفاهیم عاشورایی و تبیین آن بر اساس روز شمار محرم و همچنین فرهنگ عزاداری مکتب عاشورایی و از سویی بررسی جلوههای حماسه در شاهنامه فردوسی، شاهنامه کردی و ادبیات شفاهی و مکتوب کرمانشاه که با نقش زنان در حماسهها و دلاوری و ایستادگی جوانان امروز در برابر ظلم و ظالم پیوند خورده است.
خراسان رضوی| یادمان شهدای جنگ رمضان زیر پرچم حسین (ع)
این روزها صداوسیمای خراسان رضوی با برافراشته کردن پرچم امام حسین (ع) ضمن بررسی ابعاد مختلف قیام امام حسین (ع) و آیینهای ویژه محرم، از فرهنگ مکتب عاشورا میگوید و لزوم ایستادگی در برابر بیعدالتیها را یادآور میشود. از همینرو نیز برنامههای متنوعی را در حال تولید و پخش دارد که در حوزه سیما میتوان به ویژهبرنامه «ملت امام حسین» اشاره کرد. صدای خراسان رضوی هم با ویژهبرنامه «حسینیه دل» با هدف انتقال مفاهیم عاشورایی و تبیین آن براساس روزشمار و همچنین فرهنگ عزاداری مکتب عاشورایی در قالب بخشهایی همچون معرفی خادمان و مداحان با سابقه، مباحث کارشناسی و یادمان شهدای جنگ رمضان در خراسان رضوی مخاطبانش را همراهی میکند. صدای ویژهبرنامه «ملت حسینی» هم از رادیو سراسری زیارت طنینانداز میشود؛ مجموعهای که در ساختار ترکیبی - نمایشی تولید و بهصورت زنده پخش میشود و مهمترین هدفش پرداختن به مهمترین پیام نهضت عاشورا، یعنی تسلیم نشدن در مقابل ظلم است. مرکز خراسان رضوی برای مخاطبانش در آنسوی مرزها هم برنامههای ویژهای روی آنتن دارد که «بعثت حسینی» با رویکرد ایستادگی و همدلی مهاجران افغانستانی با ملت ایران در روزهای سخت جنگ تحمیلی سوم نمونهای از آن است.
گلستان| در خیمه حسینیم
شبکه استانی گلستان همزمان با آغاز محرم برنامههای ویژهای را روی آنتن برده که یکی از شاخصترین آنها ویژهبرنامه «حسینیه» نام دارد که با رویکرد شعار «در خیمه حسینیم خونخواه و جان فداییم» در قالب داستانهای عاشورا، معرفی شهدای محرم و جنگ رمضان و نوحهخوانی و ... پخش میشود. همچنین «محرمنامه» با داستانهای عاشورا و معرفی شهدای محرم و جنگ رمضان، «نینوا» با خوانش آواز اشعار مذهبی با همراهی نی، نوحهخوانی مداحان اهل بیت (ع)، سینهزنی و اجتماعات شبانه مردم بهصورت زنده و ویژهبرنامه «تکیهخانه» با حضور هنرمندان به معرفی مداحان، نویسندگان و شعرای حسینی استان، مقتلخوانی، پژوهش هنر عاشورایی، شعر و موسیقی آیینی، پخش مستند، گفتوگوی فرهنگی، نمایشنامهخوانی و «سوگنامه» با اشاره به فرهنگ عاشورا و قیام امام حسین (ع) تولید و پخش میشوند. «آیین آزادگی» و «حسین، گوهر ادیان» هم با اشاره به ادبیات آیینی ویژه محرم و تاسوعای حسینی و دین مسیحیت و آیین این دین و ارادت ایشان به امام حسین (ع) تقدیم مخاطبان میشود. از دیگر برنامههای مرکز گلستان میتوان به «نذر ارادت» و نگاه اهل سنت به روز عاشورا اشاره کرد که روایتی از نذری ترکمنهای استان به نام «عاشور ای» است. «ایران مقتدر» هم ویژه تجمعات مردم استان، «محرم در روستا» با رویکرد آداب و رسوم روستاهای استان در روز تاسوعا و عاشورا روی آنتن میروند. «روایت وفاداری»، «علمدار عشق»، «آوای کربلا» و «سفیران عاشورا» هم بخش دیگری از این برنامهها به شمار میآیند که هماکنون روی آنتن هستند.
رادیو ترکمنی برونمرزی هم با ویژهبرنامه «سایرا یاراولکام» بهصورت زنده با سوگواران حسینی همراه است. همچنین برنامههایی چون «داستان شب» در قالب نمایش، «جهان سیاست»، «یادلامه (به یادآوردن خاطرات)»، «چشمه ایمان» و «در آیینه شعر» نیز بخشی از تولیدات ویژه این شبکه است که صدایشان تا آن سوی مرزها شنیده میشود.
حقارت یزیدیان در برابر عظمت حسینیه اعظم زنجان
با توجه به حمله دشمن امریکایی - صهیونی به حسینیه اعظم زنجان در پی جنگ تحمیلی سوم، مکانی که سالهاست مأمن و قرارگاه دلهای عاشقان امام حسین (ع) و نمادی از پیوند عمیق مردم با فرهنگ عاشورا شناخته میشود، گفتوگویی نیز با رضا ستاریپور، سرپرست صداوسیمای زنجان داشتهایم تا به چرایی این حمله ددمنشانه به مکانی مذهبی و فرهنگی که هیچ ارتباطی با سازوکارهای نظامی ندارد، بپردازیم.
رضا ستاریپور، سرپرست صداوسیمای زنجان در این باره گفت: حسینیه اعظم زنجان تنها یک مکان مذهبی نیست، بلکه یک «فرهنگ» و نماد وحدت و همبستگی جهان تشیع است. دشمنان نظام اسلامیکه تاب تحمل این کانون معنویت را نداشتند، با بمباران این مکان مذهبی به دنبال کمرنگ کردن نفوذ و جایگاه معنوی آن در بین مردم بودند، اما برخلاف تصور آنان، نهتنها از عظمت و قداست این میعادگاه کاسته نشد، بلکه آوازه و جایگاه آن در گستره ملی و بینالمللی فراگیرتر شد. زنجان بهواسطه عشق و ارادت به مکتب باشکوه اباعبدالله حسین (ع) مدال پرافتخار پایتخت شور و شعور حسینی را از قائد شهید امت، حضرت امام خامنهای دریافت کرد، اما امروز بهواسطه تعرضی که دشمن امریکایی- صهیونی در جنگ 40 روزه به این مکان مقدس انجام داد، حسینیه اعظم زنجان در اذهان همگان حسینیه اعظم ایران شد.
هر فرد که اندکی با بافت مذهبی و فرهنگی زنجان آشنا باشد، میداند که حسینیه اعظم در این شهر موقعیتی استثنایی دارد. این مکان در محرم به یکی از مهمترین کانونهای حضور مردمی تبدیل میشود و نام آن سالهاست در حافظه عمومی ایران ثبت شده است. شهرت ملی آیین «یومالعباس»، حجم گسترده مشارکت مردم و پیوند عاطفی نسلهای مختلف با این حسینیه، به آن جایگاهی بخشیده که از مرز یک مکان مذهبی فراتر میرود. پرسش مهم این است که چرا چنین مکانی باید در فهرست اهداف قرار بگیرد و انتخاب آن، چه معنایی دارد؟ آیا جز این است که ایران دژ دین است و حسینیه اعظم زنجان نماد و تجلی این معناست؟
حسینیه اعظم برای مردم محلی است که در آن خاطرههای سوگواری، نذر، دعا، همدلی و پیوند جمعی در هم تنیده شده و بخش مهمی از زندگی معنوی و اجتماعی شهروندان در نسبت با همین فضا تعریف میشود.
بخش مهمی از منازعه اخیر دشمن به عرصه مذهبی و اجتماعی جامعه ایران مربوط میشود. دشمن پس از ناکامی در عرصههای سخت، کوشید که با انتخاب اهداف معنادار، احساس ناامنی، اضطراب و بیپناهی را در جامعه ایران گسترش دهد.
و در این میان حسینیه اعظم زنجان از این منظر هدفی کاملاً حسابشده است، طراحان این حمله میخواستند نشان دهند که لایههای عمیقتر حیات روحی و اجتماعی ملت ایران را نشانه گرفتهاند؛ همانجایی که برای مردم، هم پناهگاه معنوی است، هم محل اجتماع و هم نشانه هویتی. به همین دلیل، حمله به حسینیه اعظم در افکار عمومی در حکم حمله به یکی از لایههای هویتی ایرانیان تبدیل شد. در مقیاسی وسیعتر، این تعرض متوجه بخشی از حافظه دینی ملت ایران است و موضوع اصلی، هدف گرفتن روحیه عمومی و انسجام ملی است
پوشش رسانهای تجمع صدها هزار نفری عاشقان اباعبدالله
سرپرست شبکه استانی زنجان درباره تمهیدات رسانهای صداوسیمای زنجان ویژه محرم و انعکاس شایسته رسانهای آیین با شکوه حسینیه اعظم ایران هم گفت: تمهیدات لازم برای پوشش رسانهای حضور صدها هزار نفری عاشقان اباعبدالله و سقای دشت نینوا در صداوسیمای استان زنجان پیشبینی شده است. این مراسم باعظمت معنوی که هر سال بهصورت زنده و مستقیم از دهها شبکه استانی، ملی و برونمرزی پخش میشود به دلیل عواملی همچون یکدستی مردم، نوحههای خاص و وجود نشان و نمادهای تمدن اسلامی سبب ثبت ملی دسته عزاداری حسینیه اعظم زنجان بهعنوان یکی از مصادیق میراث ناملموس فرهنگی کشور شده است.
امسال هم صداوسیمای استان زنجان برنامهریزی گستردهای را برای پوشش جهانی این رویداد بزرگ و باشکوه انجام داده و با بهرهگیری از حداکثر امکانات و تجهیزات فنی و تلاش شبانهروزی بیش از 120 نفر از همکاران تولید، فنی و پشتیبانی، عملیات پوشش زنده رادیویی و تلویزیونی این مراسم باشکوه را انجام خواهد داد. گفتنی است که در سنوات گذشته علاوهبر شبکه اشراق، اکثر قریب بهاتفاق شبکههای سراسری و بینالمللی رسانه ملی نیز بهصورت گسترده بزرگترین اجتماع شیعیان - پس از اربعین حسینی - را در حسینیه اعظم زنجان بهصورت زنده پخش کردند.