در بزنگاههای تاریخی، رسالت رسانهتنها به اطلاعرسانی محدود نمیشود؛ بلکه ثبت و روایت دقیق رخدادهایی است که در حافظه یک ملت ماندگار میشوند. آیین باشکوه تشییع و بدرقه رهبر شهید، ازجمله رویدادهایی است که نهتنها برای مردم ایران، بلکه برای افکار عمومی منطقه و جهان از اهمیت ویژهای برخوردار است. ازاینرو، اطلاعرسانی سریع، دقیق، جامع و بهنگام، ضرورتی انکارناپذیر است تا ابعاد مختلف این رخداد بزرگ، بدون کاستی و با روایتی مستند در اختیار مخاطبان داخلی و خارجی قرار گیرد و تصویری روشن ازآنچه در ایران اسلامی رقم میخورد، در تاریخ رسانهای کشور و جهان به ثبت برسد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، تحولات روزهای اخیر، ایران را در برابر یکی از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر قرار داده است؛ مقطعی که اگرچه با اندوه فقدان همراه است، اما در بطن خود پیام روشنی از تداوم راه، استحکام آرمانها و استمرار گفتمان انقلاب اسلامی را به همراه دارد. در چنین شرایطی، روایت رسانهای باید نشان دهد که اگرچه رهبر شهید از میان مردم رخت بربسته است، اما اندیشه، مکتب و راه او همچنان زنده، جاری و الهامبخش باقیمانده و در متن جامعه تداومیافته است. این همان پیامی است که باید در لایههای مختلف روایت رسانهای تنیده شود؛ اینکه مسیر ترسیمشده متوقف نشده، بلکه با عزم و اراده ملت، روشنتر و استوارتر از گذشته ادامه خواهد یافت. رسانه ملی در چنین رویدادهایی، افزون بر ایفای نقش خبری، وظیفه دارد روایتگر احساسات، عواطف و همبستگی ملی نیز باشد.
حضور گسترده مردم در مراسم بدرقه، تنها یک حضور فیزیکی نیست، بلکه جلوهای از دلدادگی، وفاداری و پیوند عمیق آنان با رهبرشان و آرمانهایی است که برای آن جانفشانی کرده است. انعکاس هنرمندانه و صادقانه این احساس جمعی، میتواند تصویری واقعی از سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و همدلی مردم ایران را به افکار عمومی جهان ارائه کند؛ تصویری که فراتر از آمار و ارقام، با زبان تصویر، روایت و حضور مردم سخن میگوید و حقیقت رابطه میان ملت و رهبری را بازتاب میدهد.
از سوی دیگر، این رویداد نشان داد که جبهه مقاومت با انسجام بیشتر و انگیزهای مضاعف به مسیر خود ادامه میدهد. بازتاب این واقعیت در تولیدات رسانهای، میتواند بیانگر آن باشد که اندیشه مقاومت، بیش از آنکه متکی به یک فرد باشد، به یک مکتب، یک باور و یک اراده جمعی استوار است. حضور پرشور مردم و واکنشهای گسترده در ایران و دیگر کشورهای منطقه، بیانگر آن است که این گفتمان همچنان زنده و پویا بوده و با قدرت بیشتری در حال تداوم است.
ثبت این لحظات تاریخی، در حقیقت ثبت بخشی از حافظه جمعی ملت ایران است؛ حافظهای که نسلهای آینده برای شناخت هویت، فرهنگ و فرازوفرودهای تاریخ معاصر خود به آن رجوع خواهند کرد. از این منظر، بهرهگیری از تمامی ظرفیتهای خبری، فنی، هنری و مستندسازی، ضرورتی راهبردی است تا این حماسه ملی با نهایت دقت، جامعیت و کیفیت روایت شود و بهعنوان سندی ماندگار از عشق، وفاداری، وحدت و حضور آگاهانه مردم ایران در تاریخ معاصر به یادگار بماند.
هر شبکه، روایتی متفاوت از یک حماسه واحد
یکی از مهمترین بخشهای برنامهریزی رسانه ملی، طراحی هویت مستقل برای هر شبکه تلویزیونی است؛ موضوعی که کورش مفاخری، رئیس مرکز طرح، برنامه و ارزیابی معاونت سیما و رئیس کمیته روایتها و تم شبکهها در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید، درباره آن توضیحاتی ارائه کرد.
وی با اشاره به تجربه پوشش رویدادهای بزرگ ملی گفت: تجربه نشان داده است اگر تمامیشبکهها یک روایت، یک تصویر، یک موسیقی و یک لحن مشترک داشته باشند، مخاطب پس از مدتی دچار خستگی میشود؛ از همین رو تصمیم گرفته شده است هر شبکه با هویت مستقل خود به روایت این رویداد بپردازد.
مفاخری افزود: هدف ما این است که مخاطب با تغییر شبکه، احساس کند وارد فضای تازهای شده است؛ فضایی که اگرچه مضمون اصلی آن مشترک است، اما ازنظر روایت، موسیقی، کارگردانی، گرافیک، چینش تصاویر و حتی نوع روایتگری تفاوت دارد.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، تمامیشبکهها موظف شدهاند کارگردان اختصاصی، هویت گرافیکی مستقل، طراحی موسیقی ویژه و کنداکتور اختصاصی خود را برای این ایام آماده کنند.
رئیس کمیته روایتها ادامه داد: در طراحی روایت شبکهها تلاش کردهایم احساس غالب مخاطب در هر شبکه متفاوت باشد. برای نمونه، مخاطب شبکه دو باید احساس کند که گویی پدر خانواده را از دست داده است؛ شبکه یک باید عظمت یک رخداد تاریخی و ملی را بازتاب دهد؛ شبکه سه باید پیام این حادثه را برای نسل جوان و آینده انقلاب روایت کند و شبکه چهار نیز با رویکردی تحلیلی، ابعاد فکری، نظری و تمدنی گفتمان رهبر شهید را تبیین کند.
وی افزود: دال مرکزی همه روایتهای رسانه ملی «عهد وفاداری امت برخاسته» است؛ مفهومیکه در امتداد شعار ملی «باید برخاست» تعریف شده و همه شبکهها با حفظ تفاوتهای روایی، این محور مشترک را دنبال خواهند کرد.
به گفته مفاخری، برای هر شبکه یک «دال فرعی» نیز تعریف شده است تا تمامی عناصر برنامهسازی ازجمله تصاویر، موسیقی، خردهروایتها، مستندها، گزارشها، گفتوگوها و حتی طراحی گرافیکی در خدمت همان مفهوم قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: روایت رسانهای تنها بهروز تشییع محدود نخواهد شد، بلکه پس از پایان مراسم نیز شبکههای مختلف متناسب با مأموریت خود، به مدت یک تا دو هفته به بازخوانی ابعاد مختلف این رخداد تاریخی، تحلیل پیامدها، روایت خاطرات و تولید مستندها خواهند پرداخت تا این حماسه در حافظه رسانهای کشور ماندگار شود.
تولید روایتهای ماندگار
مسعود ملکی، مدیر دفتر فیلمنامه رسانه ملی و مسئول کمیته متن در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید با تشریح برنامههای این کمیته گفت: یکی از مهمترین مأموریتهای ما، تولید متون برنامهها، پلاتوهای خبری، متنهای ارتباط زنده، روایتهای شبکهها و محتواهای ویژه این ایام است.
وی با اشاره به استفاده از فناوریهای نوین اظهار کرد: در این مسیر از ظرفیت هوش مصنوعی نیز بهره گرفته میشود تا متناسب با نیاز هر شبکه، متنهایی متنوع، دقیق و اثرگذار تولید شود.
ملکی افزود: تلاش شده است در تولید این محتواها، خاطرات و بیانات رهبر معظم انقلاب، وصیتنامه شهدا، خاطرات شخصیتهای انقلابی و مفاهیم برگرفته از فرهنگ ایثار و مقاومت در کنار یکدیگر قرار گیرد تا روایت رسانهای، علاوه بر پوشش خبری، دارای عمق محتوایی و هویت فرهنگی باشد.
وی با اشاره به تجربههای موفق رسانه ملی در رویدادهای ملی ـ مذهبی گذشته گفت: همانگونه که در رخدادهای بزرگ کشور تجربههای ارزشمندی به دست آمده، در این مراسم نیز تلاش میکنیم با تلفیق توان کارشناسان، نویسندگان و فناوریهای نوین، تجربهای ممتاز در عرصه روایت رسانهای رقم بخورد.
به گفته مسئول کمیته متن، تمامی متون تولید شده با توجه به مأموریت شبکههای مختلف تنظیم خواهد شد تا هر شبکه ضمن حفظ هویت مستقل خود، در انتقال پیام واحد مراسم نیز نقشآفرین باشد.
۳۰ واحد سیار و اتاق فرمان یکپارچه تصاویر
شیبانی، مسئول کمیته اتاق وضعیت و رصد تصاویر در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید هم درباره وظایف این کمیته گفت: حدود ۳۰ واحد سیار، ۱۶ ارتباط اینترنتی، ۱۰ میکسر تصویر و یک ویدئووال برای مدیریت همزمان تصاویر مراسم در نظر گرفته شده است.
به گفته وی، نمایندگان تمامیشبکهها در اتاق وضعیت حضور خواهند داشت و میتوانند بهصورت مستقیم تصاویر موردنیاز خود را انتخاب و دریافت کنند.
آمادهسازی بیش از ۱۰۰ اثر موسیقایی برای بدرقه امام شهید
محسن صفاییفرد، رئیس مرکز شعر، موسیقی و سرود رسانه ملی و مسئول کمیته سرود و موسیقی در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید نیز با بیان گزارشی از اقدامات این کمیته گفت: طی هفتههای گذشته، تمامی آثار تولید شده توسط نهادها و مراکز فعال حوزه موسیقی کشور درباره این مراسم جمعآوری، دستهبندی و ارزیابی شده است.
به گفته وی، آثار موجود تنها محدود به تولیدات سازمان صداوسیما نیست و مراکزی همچون حوزه هنری، سازمان اوج، مرکز هنری ـ رسانهای نهضت، مرکز موسیقی و سرود سازمان صداوسیما و دفاتر موسیقی مراکز استآنها نیز آثار متعددی تولید کردهاند.
صفایی افزود: تمامی این آثار بر اساس قالبهای مختلف هنری دستهبندی شدهاند؛ بهگونهای که آثار باکلام، بیکلام، سرود، ترانه و سایر قالبها بهصورت مجزا بررسی شده و علاوه بر آن، شاخصهای کیفی نیز برای انتخاب بهترین آثار در نظر گرفته شده است.
وی تصریح کرد: تاکنون حدود یکصد قطعه موسیقایی در اختیار کمیته قرار گرفته که بخشی از آنها منتشر شده و انتشار سایر آثار نیز از همین هفته آغاز شده است.
مسئول کمیته موسیقی ستاد بدرقه امام شهید ادامه داد: این آثار متعلق به جمعی از هنرمندان شناخته شده کشور است و در کنار آنها، صدها اثر نیز بهصورت خودجوش توسط هنرمندان مردمی تولید و برای استفاده رسانه ملی ارسال شده است.
وی همچنین از راهاندازی درگاه ارتباط مستقیم با هنرمندان خبر داد و گفت: مرکز موسیقی و سرود سازمان صداوسیما در پیامرسان «بله» بستری با عنوان «بازوی موسیقی صداوسیما» ایجاد کرده است تا هنرمندان بتوانند آثار خود را در کوتاهترین زمان ارسال کنند. این آثار کمتر از ۲۴ ساعت بررسی شده و در صورت تأیید، در اختیار شبکههای مختلف قرار میگیرد.
صفایی تأکید کرد: موسیقی در چنین رخدادهایی تنها یک عنصر هنری نیست، بلکه بخشی از روایت عاطفی و احساسی مراسم است و میتواند در انتقال حال و هوای مردم و فضای معنوی این بدرقه تاریخی نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
۷۵ عنوان مستند آماده پخش
حسین زارعزاده، مدیر شبکه مستند و مسئول کمیته پخش مستند در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید، اعلام کرد: تاکنون بیش از ۷۵ عنوان مستند از شبکههای مختلف، مراکز استانی و مجموعههای تولید مستند خارج از سازمان صداوسیما جمعآوری شده است.
وی گفت: این مستندها بر اساس کنداکتور در اختیار شبکهها قرار گرفته و همزمان با برگزاری مراسم نیز از تصاویر ثبت شده، آثار مستند جدیدی تولید خواهد شد.
سامانه هوشمند پیگیری پروژهها
مرتضی طاهری، مسئول کمیته پیگیری و کنترل پروژه در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید، نیز از راهاندازی سامانه «پیگیر» خبر داد. سامانهای که تمامی درخواستهای فنی، پشتیبانی، اجرایی و گزارشهای عملکرد کمیتهها در آن ثبت و توسط مدیران ارشد سازمان بهصورت برخط رصد خواهد شد.
همافزایی رادیو و تلویزیون
احمد پهلوانیان، معاون صدای رسانه ملی و مسئول کمیته صدا در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید، با اشاره به برنامهریزی گسترده معاونت صدا گفت: علاوه بر پوشش لحظهبهلحظه مراسم، برنامههای متنوع، مستندهای رادیویی و ویژهبرنامههای تحلیلی درباره ابعاد شخصیتی، علمی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی رهبر شهید تولید شده است.
وی تصریح کرد: گزارشگران رادیو و تلویزیون در کنار یکدیگر مستقر خواهند شد و تصاویر تلویزیونی بهصورت همزمان در اختیار استودیوهای رادیویی قرار میگیرد تا شبکههای رادیویی، بهویژه شبکه «حماسه» که به مناسبت این ایام راهاندازی شده است، بتوانند فضای حضور مردم را به بهترین شکل برای مخاطبان روایت کنند.
تصاویر هوایی از تهران، قم، مشهد و عراق
محمدجواد حسینعلی، مسئول کمیته تصاویر هوایی در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید، از استقرار گسترده تجهیزات تصویربرداری هوایی خبر داد و گفت: برای مراسم تشییع در تهران ۱۰ دوربین هوایی، یک بالگرد تصویربرداری و شش پرنده بدون سرنشین به کار گرفته خواهد شد.
وی افزود: پوشش هوایی مراسم در قم، مشهد و حتی شهرهای مقدس عراق نیز انجام خواهد شد.
قم؛ روایتی سهمرحلهای از یک حماسه
حجتالاسلاموالمسلمین محمد طوسی، مدیرکل صداوسیمای استان قم و مسئول کمیته قم در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید نیز از طراحی سه مرحلهای پوشش رسانهای این مراسم خبر داد.
وی گفت: مرحله نخست به اطلاعرسانی و آمادهسازی افکار عمومی، مرحله دوم به تبیین ابعاد معنوی و تاریخی مراسم و مرحله سوم به پوشش زنده و لحظهبهلحظه مراسم اختصاص دارد.
به گفته وی، هشت استیج تلویزیونی و چهار استیج رادیویی در مسیرهای اصلی مستقر خواهند شد و تصاویر هوایی، مشارکت مردمی در تولید محتوا، حضور مهمانان خارجی، علما و مراجع تقلید و همچنین تولید مستندها و برنامههای پس از مراسم، بخش دیگری از این طرح رسانهای خواهد بود.
در این مرحله، تولیدات مردمی، تصاویر ثبتشده توسط نهادها و مجموعههای مختلف و همچنین تولیدات اختصاصی رسانه در کنار یکدیگر قرار خواهند گرفت تا تصویری ماندگار از این حماسه مردمی در حافظه رسانهای کشور ثبت شود.
پوشش بینالمللی از عراق
محمدحسین کشکولی، مدیر شبکه افق و مسئول کمیته عراق در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید، از پوشش زنده مراسم در شهرهای کاظمین، نجف، بغداد و کربلا خبر داد.
وی گفت: این پوشش با همکاری اتحادیه رادیو و تلویزیونهای عراق، شبکههای عراقی و ستاد اربعین این کشور انجام خواهد شد و گزارشهای مردمی، مستندهای کوتاه و ارتباطهای زنده در دستور کار قرار دارد.
به گفته کشکولی برای پوشش زنده مراسم وداع و تشییع رهبر شهید در عراق، ستاد اربعین مرکزی این کشور نیز در برگزاری این مراسم مشارکت و همکاری دارند و شبکههای عراقی با اختصاص نیروی انسانی و تجهیزات فنی، این رویداد را پوشش میدهند.
آمادگی کامل مشهد برای بدرقه باشکوه
سیدرضا حسینیزاده، مدیرکل صداوسیمای خراسان رضوی و مسئول کمیته مشهد در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید نیز با اشاره به هماهنگی گسترده میان دستگاههای اجرایی استان، از بسیج ظرفیتهای مردمیبرای اسکان، پذیرایی و خدماترسانی خبر داد.
وی تصریح کرد: پویشهای مردمی «قرار هشتم» و «هممحله امام رضا (ع)» نیز با مشارکت مردم فعال شدهاند تا ظرفیتهای مردمی در خدمت برگزاری هرچه باشکوهتر مراسم قرار گیرد.
همچنین پیشبینی شده است ۱۵ واحد سیار تلویزیونی در کنار گروههای متعدد تولیدی، پوشش زنده این مراسم را برعهده داشته باشند.
پویشی ملی برای ثبت بزرگترین خاطره جمعی امت
غلامرضا نوری، معاون فضای مجازی رسانه ملی و مسئول کمیته فضای مجازی در قرارگاه رسانهای بدرقه امام شهید از پویش ثبت بزرگترین خاطره جمعی امت در بدرقه امام شهید خبر داد.
نوری گفت: در کنار بسیج گسترده ظرفیتهای رسانهای برای پوشش آیین وداع، تشییع و تدفین امام شهید، ثبت روایتهای مردمی از این رخداد تاریخی نیز بهعنوان یکی از مهمترین مأموریتهای رسانهای و فرهنگی در دستور کار قرار گرفته است. بر همین اساس، پویش ملی «روایت بدرقه» به ابتکار دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتاللهالعظمیشهید خامنهای (رضواناللهعلیه) و با همکاری رسانه ملی طراحی و آغاز شده است؛ پویشی که میکوشد مردم را از مخاطبان صرف رسانه، به راویان و ثبتکنندگان یکی از ماندگارترین مقاطع تاریخ معاصر ایران تبدیل کند.
وی گفت: در هفته پیشرو، جهان شاهد حماسهای کمنظیر از ملت ایران، امت مقاومت و همه آزادگان و حقطلبان جهان در بدرقه رهبر شهید انقلاب اسلامی خواهد بود؛ رخدادی که تنها یک مراسم تشییع نیست، بلکه تجلی وحدت، وفاداری، همبستگی و استمرار راهی است که با خون شهیدان انقلاب اسلامی تداوم یافته است. از همین رو، لحظههای وداع، تشییع و تدفین امام شهید، صرفاً خاطراتی گذرا نیستند، بلکه بخشی از «خاطره جمعی امت» و «حافظه ملی ایران» به شمار میآیند؛ لحظاتی که با مشارکت همزمان میلیونها انسان در حال شکلگیری است و بازنمایی روشنی از هویت دینی و ملی ملت ایران، فرهنگ مقاومت و افق تمدن نوین اسلامی را برای تاریخ به یادگار خواهد گذاشت.
مسئول کمیته فضای مجازی گفت: برگزارکنندگان این پویش، با هدف بهرهگیری از ظرفیت همه مردم، اعم از حاضران در مراسم، ایرانیان ساکن شهرهای مختلف، هموطنان خارج از کشور و علاقهمندان در دیگر کشورهای جهان، سه کلانروایت اصلی را برای ساماندهی آثار مردمی طراحی کردهاند.
نخستین محور، «گذشته» است؛ روایتی از دوران زعامت امام شهید، خاطرات، دیدارها، تأثیرات اجتماعی و فرهنگی ایشان و روزهای پس از شهادت که میتواند بخش مهمی از حافظه شفاهی ملت ایران را برای نسلهای آینده حفظ کند.
وی افزود: محور دوم، «حال» را روایت میکند؛ ثبت احساسات، فعالیتها، تصاویر، مشاهدات و لحظههای ناب مردم در روزهای وداع و بدرقه؛ لحظههایی که شکوه حضور ملت، همبستگی اجتماعی، عشق و ارادت مردم به رهبر شهید و جلوههای ناب این بدرقه تاریخی را به تصویر میکشد. اما سومین محور، نگاهی به «آینده» دارد؛ آیندهای که در آن استمرار راه امام شهید، استحکام بنیآنهای مقاومت، تجدید میثاق با آرمآنهای ایشان، تجدید بیعت با رهبر معظم انقلاب اسلامی و تداوم این مسیر روشن، محور اصلی روایتهای مردمی خواهد بود؛ روایتی که نشان میدهد این حضور تاریخی، پایان یک راه نیست، بلکه آغاز فصل تازهای از استمرار گفتمان انقلاب و مقاومت است.
مسئول کمیته فضای مجازی بیان کرد: معاونت فضای مجازی رسانه ملی، بهعنوان نماینده سازمان صداوسیما در اجرای این طرح، سامانه تعاملی «روایتها» را به نشانی revayatha.ir راهاندازی کرده است تا همه علاقهمندان بتوانند روایتهای خود را در قالبهای مختلف ثبت و ارسال کنند. برای تسهیل مشارکت عمومی، مقرر شده است رمزینه (QR Code) این سامانه در کنار قاب تلویزیون نمایش داده شود تا مخاطبان بتوانند بهسادگی وارد سامانه شده و آثار خود را بارگذاری کنند.
وی افزود: این سامانه امکان دریافت آثار در قالب ویدئو، عکس، فایل صوتی و متن را فراهم کرده و علاوه بر آن، واحدهای مختلف رسانهای سازمان نیز میتوانند متناسب با نیازهای محتوایی خود، آثار مرتبط را بهصورت تفکیکشده مشاهده کرده و در برنامهها، مستندها، گزارشها و سایر تولیدات رسانهای مورداستفاده قرار دهند.
به گفته مسئول کمیته فضای مجازی، بر اساس برنامهریزی انجامشده، آثار برگزیده پویش «روایت بدرقه» تنها در ایام برگزاری مراسم مورداستفاده قرار نخواهد گرفت، بلکه بهعنوان بخشی از دارایی بلندمدت تاریخی کشور، در تولیدات آینده رسانه ملی نیز به کار گرفته خواهد شد. همچنین در فرایند طراحیشده، تلاش شده است راویان این پویش تنها تولیدکننده محتوا نباشند، بلکه در بازنشر، معرفی و توزیع آثار برگزیده نیز مشارکت داشته باشند تا روایت این حماسه، به دست خود مردم در گسترهای وسیع منتشر شود.
معاون فضای مجازی رسانه ملی ادامه داد: برگزارکنندگان این پویش بر این باورند که هر تصویر، هر فیلم، هر روایت و هر خاطره مردمی، بخشی از پازل بزرگ تاریخ معاصر ایران را شکل میدهد؛ پازلی که در کنار یکدیگر، تصویری ماندگار از عشق، وفاداری، وحدت و حضور تاریخی ملت ایران در بدرقه امام شهید را برای نسلهای آینده ثبت خواهد کرد.
نوری افزود: در همین راستا تأکید شده است که راه امام شهید با شهادت پایان نمییابد؛ چراکه اندیشه، مکتب و آرمآنهای او در متن جامعه، در اراده ملت و در گفتمان مقاومت همچنان زنده و جاری است. از این منظر، پویش «روایت بدرقه» تنها یک فراخوان رسانهای نیست، بلکه تعهدی ملی برای ثبت شکوه حماسی و تاریخی مردمی است که با حضور خود، استمرار راه امام شهید و یاران شهیدش را در حافظه تاریخ ماندگار خواهند کرد.