حامد شکیبانیا، مستندساز و تهیهکننده، یکی از فیلمسازانی بود که در ایام بدرقه تاریخی رهبر شهید، دست به تولید اثر زد. وی در خصوص این تجربه گفت: ما در کنار تعداد زیادی از گروههای مستندسازی که در ایام تشییع رهبر شهید مشغول فعالیت بودند، گروهی بودیم که بیشتر با نگاه مشاهدهگر کار را دنبال میکردیم. با تعدادی از فیلمبردارها در مراسم مختلف تهران، قم، عراق و مشهد تلاش کردیم رویداد و حواشی آن را ببینیم.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، وی تصریح کرد: این مستند، یک مستند مشاهدهگر است و تا حدی با رویکرد لانگشات ساخته شده؛ یعنی سعی کردهایم از فاصلهای مناسب به ماجرا نگاه کنیم و در روند آنچه اتفاق میافتد، دخالت نداشته باشیم. اگر آدمها کاری انجام میدادند، حرفی میزدند یا ایدهای داشتند، تلاش کردیم همانگونه که در برابرمان رخ میدهد، آن را ضبط و نگاه مشاهدهگر را حفظ کنیم.
تهیهکننده مستند «ایران و غرب» افزود: مردمیکه در مراسم بدرقه رهبر شهید شرکت کردند، از دو سطح قابلمشاهده بودند. یک سطح، سطح عاطفی و احساسی بود؛ یعنی مردمی را مشاهده کردیم که در مراسم تشییع، پیکر و تکریم شرکت داشتند، اما چیزی که به نظرم مهمتر بود، وظیفهای بود که بسیاری از مردم برای خودشان قائل بودند. آنها فقط و پاسداشت و بزرگداشت یک ایده آمدند و این ایده را مردی مطرح کرده و زندگیاش را برای آن گذاشته بود.
شکیبانیا اضافه کرد: این لایه دوم، بههرحال لایه مهمتری است. ما تلاش میکردیم در خلال آنچه جلوی دوربین اتفاق میافتد که عمدتاً ظاهر و سطح اول ماجرا، یعنی احساسات، عواطف، عزاداری و سوگواری است، نشانههایی برای راه یافتن به لایه دوم پیدا کنیم و آن لایه به پاسداشت و بزرگداشت آرمانها مربوط میشود.
وی با اشاره به اینکه مستندسازها نسبت به رویدادهایی که در اطرافشان اتفاق میافتد، واکنش دارند، اضافه کرد: رویداد عظیمی مانند بدرقه رهبر شهید شاید در طول عمر یک مستندساز فقط یک بار اتفاق بیفتد. یک بار چنین امکانی فراهم میشود که مستندساز با تشییع جنازهای با این ابعاد مواجه شود؛ بنابراین هر کسی به اندازه خودش و با امکاناتی که توانسته فراهم کند، تلاش کرد این ماجرا را ضبط و ثبت کند.
تهیهکننده مستند «جنگ به شیوه آمریکایی» یادآوری کرد: کار مستندساز این است که در هر رویدادی که کل جامعه را تحتتأثیر قرار میدهد، تلاش کند کاری انجام دهد. به نظرم بدرقه رهبر شهید بهگونهای بود که ابعادش همه را وامیداشت از آن چشمپوشی نکنند. در کنار این موضوع، بسیاری از مستندسازها مانند بقیه مردم، از سر دین و برای ادای فهم خودشان وارد ماجرا شدند. آنها فقط با عنوان شغلی خود نیامده بودند و فکر کردند شاید کاری که در این شرایط از دستشان برمیآید، برای یک قدم جلوتر رفتن یا برای برخاستن.
شکیبانیا درخصوص خروجی تصاویری که از بدرقه رهبر شهید تهیه شده نیز اظهار کرد: تمرکز ما بر این بود که مستند بلندی برای مخاطبان شبکه پرس تیوی آماده کنیم. به همین دلیل، در کنار فیلمبرداری با سبک مشاهدهگر، با تعداد زیادی از شرکتکنندگان از قشرها، ملیتها و تیپهای گوناگون نیز گفتوگو کردیم تا صدای آنها در این مستند منعکس شود.
این مستندساز متذکر شد: به نظرم میتوان با کمک همه مستندسازها، نهفقط با تصاویری که ما ضبط کردهایم، بلکه با تصاویر برگزیدهای که همه بهنوعی در ثبت آنها سهیم بودهاند، یک مستند بلند سینمایی مشاهدهگر ساخت. چنین اثری میتواند به حافظه رسانهای و بایگانی تاریخی کشور اضافه شود و سندی باشد برای کسانی که در آینده میخواهند درباره مردم این روزگار قضاوت کنند.
وی ضمن اشاره بر برگزاری امن و مدیریت جمعیت عظیم شرکتکنندگان در مراسم رهبری تأکید کرد: بسیاری از مردم صبح زود یا حتی نیمهشب حرکت کرده بودند و در جایی که فکر میکردند میتوانند تابوت را زیارت کنند، ایستادند، اما موفق نشدند. این موضوع ناراحتکننده بود. در کنار امتیازی که به دست آمد، یعنی برقراری امنیت به بهترین شکل ممکن، متأسفانه این اتفاق ناخوشایند هم رخ داد و به نظرم باید هر دو جنبه ماجرا، یعنی هم موفقیت امنیتی و هم دشواریهایی که برای مردم ایجاد شد، به اندازه کافی دیده شود.