دومین جلسه از سلسلههمایش آموزشی «بازگشایی گرههای ذهنی؛ رسانه و احیای فرهنگ فرزندآوری» با محوریت «دوگانه اقتصاد و فرزندآوری» و با هدف بررسی نقش رسانه در بازسازی باورهای فرهنگی مرتبط با خانواده و جمعیت، در استودیو یک تولید سیمای شبکه آفتاب برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این نشست با حضور مدیرکل صداوسیمای استان مرکزی، مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری، جمعی از معاونان، مدیران، کارشناسان و برنامهسازان رسانه استانی، اصحاب رسانه و همچنین فعالان و مسئولان حوزه جمعیت استان، با تدریس صالح قاسمی، پژوهشگر حوزه تحولات جمعیت ایران و جهان برگزار شد.
در ابتدای این همایش، نجمی، مدیرکل صداوسیمای استان مرکزی، ضمن خیرمقدم به حاضران، بر ضرورت توجه جدی، راهبردی و مستمر به مسئله جمعیت تأکید کرد و گفت: مباحث جمعیتی نیازمند بررسیهای دقیق پژوهشی، تولید محتوای هدفمند و نگاه کارگاهی و عملیاتی است.
وی با اشاره به اینکه این سلسله همایشها صرفاً یک نشست گزارشی نیست، افزود: در این دوره تلاش میشود با برگزاری جلسات آموزشی، جشنوارههای مرتبط و تولیدات متنوع رسانهای، زمینه برای تعمیق نگاه تخصصی به موضوع جمعیت و فرزندآوری فراهم شود. نجمی تأکید کرد که برای اثرگذاری بیشتر، شرکتکنندگان باید با دقت، تمرکز و مشارکت جدی در مباحث حضور داشته باشند تا خروجی این جلسات به تولید محتوای مؤثر و کاربردی منجر شود.
در ادامه، صالح قاسمی، مدرس این همایش، با طرح یک پرسش چالشی درباره این باور که «آیا سیاستهای جمعیتی موجب افزایش جمعیت طبقات ضعیفتر و فقیرتر جامعه میشود؟»، به نقد برخی فرضهای رایج در گفتمان عمومی جمعیت پرداخت.
وی با اشاره به اینکه برخی تحلیلها بر پایه پیشفرضهای نادرست شکل گرفتهاند، گفت: گاهی چنین تصور میشود که طبقات پایین جامعه توان یا کیفیت لازم برای پیشرفت ندارند، در حالیکه تجربههای تاریخی و شواهد آماری، خلاف این نگاه را نشان میدهد و بسیاری از چهرههای برجسته علمی، فرهنگی و اجتماعی از میان خانوادههایی برخاستهاند که در طبقات پایینتر جامعه قرار داشتهاند.
قاسمی با بیان اینکه اقتصاد تنها عامل مؤثر در فرزندآوری نیست، تصریح کرد: در کنار مسائل معیشتی، مجموعهای از عوامل فرهنگی، اجتماعی و روانی مانند آسایشطلبی، خودمحوری، فردگرایی افراطی، کمالگرایی و تغییر سبک زندگی نیز در تصمیم خانوادهها برای ازدواج و فرزندآوری نقش دارند.
این پژوهشگر حوزه جمعیت با انتقاد از غلبه نگاه فردگرایانه در جامعه، افزود: در فردگرایی افراطی، همه چیز به «من»، «لذت من»، «موفقیت من» و «رفاه من» ختم میشود و در چنین فضایی، خانواده و فرزند در حاشیه قرار میگیرند. به گفته وی، چنین نگرشی یکی از موانع اصلی ازدواج و فرزندآوری در نسل جدید است.
قاسمی همچنین با اشاره به تفاوت شرایط اجتماعی امروز با دهه ۶۰، گفت: با وجود آنکه امکانات رفاهی و اجتماعی امروز از گذشته بیشتر شده، اما رضایتمندی و آرامش ذهنی الزاماً افزایش نیافته است؛ چرا که در سالهای اخیر، الگوهای مصرف، تبلیغات رسانهای و نمایش زندگیهای لوکس، سطح توقعات را بالا برده و بسیاری از خانوادهها را به سمت رفاهطلبی بیشتر سوق داده است.
وی با بیان اینکه مادر بودن در جامعه بهدرستی تکریم نشده است، اظهار کرد: یکی از دلایل کاهش تمایل برخی بانوان به فرزندآوری این است که احساس میکنند مادری، برای آنان جایگاه اجتماعی و موفقیت محسوب نمیشود. در حالیکه باید به جامعه این پیام منتقل شود که مادری، خود یک شأن و منزلت مهم و ارزشمند است.
قاسمی به نتایج یک نظرسنجی در سال ۱۴۰۱ نیز اشاره کرد و گفت: در این پیمایش، بخش قابلتوجهی از افراد دارای یک یا چند فرزند (68 درصد) اعلام کرده بودند که فرزند دیگری نمیخواهند و برای این تصمیم، دلایلی مانند ارتقاء شغلی، تحصیلی، اقتصادی و حتی خجالت عنوان کردهاند.
او با تأکید بر اینکه الگوی تکفرزندی در نسل جدید به یک آسیب جدی تبدیل شده است، افزود: در بسیاری از خانوادهها، فرزند اول بیشتر برای اثبات توانایی فرزندآوری یا اطمینان از سلامت باروری به دنیا میآید، اما تصمیم برای فرزند دوم و بعدی با تردیدها و ملاحظات بیشتری همراه است؛ در حالیکه استمرار نسل و پویایی خانواده نیازمند عبور از این الگوست.
در بخش دیگری از این نشست، بر نقش رسانه در اصلاح باورهای نادرست و بازتعریف الگوهای موفق زندگی خانوادگی تأکید شد و شرکتکنندگان با طرح پرسشها و دیدگاههای خود، درباره شیوههای مؤثرتر برای پیوند دادن پیام فرزندآوری با مفاهیمی چون کیفیت زندگی، آرامش خانواده و سبک زندگی سالم بحث و تبادل نظر کردند.
همچنین در این نشست مطرح شد که رسانهها هرچند قادر به تغییر فوری و کوتاهمدت باورهای عمومی نیستند، اما میتوانند در فرآیندی تدریجی و مداوم، نگرش جامعه را نسبت به خانواده، مادری و فرزندآوری دگرگون کنند.
در پایان این جلسه، بر ضرورت بهرهگیری از تمام ظرفیتهای رسانهای، هنری و محتوایی برای ترویج فرهنگ خانواده، تکریم مادری، اصلاح نگرشهای نادرست و بازنمایی طبیعی و درست از حضور کودک و خانواده در برنامههای رسانهای تأکید شد.
گفتنی است سلسلههمایش آموزشی «بازگشایی گرههای ذهنی؛ رسانه و احیای فرهنگ فرزندآوری» با هدف توانمندسازی برنامهسازان، کارشناسان و فعالان رسانهای و پژوهشی در حوزه جمعیت و خانواده، بهصورت ماهانه و مستمر به میزبانی و دبیری شبکه آفتاب ادامه خواهد داشت. همچنین در پایان هر همایش (ماهانه) جشنواره تولیدات رسانهای با موضوع مختص هر همایش با عنوان «ایران، جوان بمان» برگزار و به ۵ اثر منتخب هیئت داوری در ۵ بخش محتوایی، جوایز نفیسی نیز اهدا خواهد شد.