همراه با مرکز راهبری فناوری اطلاعات؛ از تدوین راهبردهای کلان تا تضمین تداوم خدمات در بحران

با راه‌اندازی مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی، دوران جدیدی در مدیریت منابع و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات سازمان شکل گرفته ‌است. این مرکز با هدف پیاده‌سازی معماری یکپارچه و هوشمند در سازمان صداوسیما تلاش کرده تا تمام فرایندهای سازمانی، تولیدمحور و مخاطب‌محور را از مسیر فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی عبور داده، تا با موج جهانی هوشمندسازی همگام شود.

به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، درواقع این مرکز با تعیین راهبردها و استانداردهای فناوری اطلاعات در سازمان، نقش مغز متفکر حوزه فناوری اطلاعات سازمان را ایفا کرده و با نظارت بر اجرای طرح‌های مختلف هوشمندسازی، ارتقای سامانه‌های مختلف سازمان برای خلق ارزش‌های جدید و ایجاد رضایت‌مندی برای بهره‌برداران و صاحبان فرایند و توسعه سرویس‌ها و خدمات هوش مصنوعی مورد استفاده سازمان را با کمک ادارات کل نمایندگی مرکز در سازمان هدف قرار داده است. گفت‌وگوی ما با رئیس مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی و مدیران بخش تحقیق و توسعه و برنامه‌ریزی و نظارت این مرکز، نگاهمان را به بررسی وضعیت بیش از ۳۴۰ نیروی متخصص فناوری اطلاعات، راه‌اندازی کانال‌های آموزشی و خبری در حوزه هوش مصنوعی و امنیت سایبری و تدوین مسیرهای مهارتی مشاغل فناوری اطلاعات سوق داده ‌است.

 تدوین راهبردهای کلان هوشمندسازی

فرشید بهجت‌محمدی، رئیس مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان صداوسیما، با تشریح مأموریت‌های این مرکز، تدوین راهبردهای کلان حوزه فناوری اطلاعات و هوشمندسازی را مهم‌ترین مسئولیت آن دانست و گفت: این راهبردها با مشارکت تمام ذی‌نفعان زیست‌بوم فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان تدوین می‌شود و در کنار آن، نظارت بر طرح‌های این حوزه نیز با هدف اطمینان از هم‌سویی اقدامات با اهداف مصوب و جلوگیری از هم‌پوشانی‌های وظیفه‌ای در دستور کار قرار دارد.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد هماهنگی و هم‌افزایی ملی در حوزه فناوری اطلاعات و هوشمندسازی اظهار کرد: تجربه دو مقطع حساس اخیر، یعنی جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، نشان داد که ارتقای دانش دیجیتال، توسعه توانمندی‌های فناورانه و تقویت امنیت سایبری، نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری سازمان، تداوم خدمات حیاتی و کاهش آسیب‌پذیری‌ها دارد.
بهجت‌محمدی با اشاره به تجمیع مشاغل مرتبط با فناوری اطلاعات در این مرکز گفت: سه عنوان شغلی شامل مهندسی نرم‌افزار، مهندسی سخت‌افزار و شبکه و مهندسی امنیت سایبری در سازمان تعریف شده است و مسئولیت برگزاری کمیته‌های تخصصی این مشاغل که پیش‌تر در معاونت توسعه و فناوری رسانه انجام می‌شد، اکنون بر عهده مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی است.
وی افزود: فرایند جذب، ارزیابی و ارتقای نیروهای متخصص در قالب سه کمیته تخصصی معماری و امنیت سایبری، سخت‌افزار و نرم‌افزار انجام می‌شود. از زمان راه‌اندازی مرکز تاکنون، وضعیت ۱۶۵ نفر در کمیته سخت‌افزار، ۱۶۶ نفر در کمیته نرم‌افزار و ۱۶ نفر در کمیته امنیت سایبری بررسی شده که موضوعاتی همچون تغییر شغل، ترفیع، احتساب سنوات، تبدیل وضعیت، امریه و جذب و به‌کارگیری را دربرمی‌گیرد.
رئیس مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی با اشاره به جایگاه راهبری این مرکز در ارتباط با بخش‌های عملیاتی و مدیریتی سازمان، از فعالیت شش نمایندگی تخصصی خبر داد و گفت: این نمایندگی‌ها در ادارات کل فاوا، امنیت فناوری اطلاعات و عملیات، فنی فضای مجازی، مدیریت پشتیبانی و فرآوری اطلاعات معاونت مالی و سرمایه انسانی، اداره‌کل سامانه‌ها و فناوری اطلاعات مرکز طرح و برنامه و همچنین اداره‌کل فنی و سایبری مرکز صیانت مستقرند و به‌عنوان بازوهای مدیریتی مرکز در اجرای مأموریت‌های فناوری اطلاعات سازمان فعالیت می‌کنند.
وی با تأکید بر لزوم نگاه جامع در ارزیابی‌های تخصصی اظهار کرد: کارشناسان و داوران کمیته‌های تخصصی از میان این نمایندگی‌ها انتخاب می‌شوند تا با حضور همه بخش‌های مرتبط، ارزیابی‌ها با رویکردی عادلانه، تخصصی و مبتنی‌بر نیازهای سازمان انجام شود. همچنین حضور نمایندگانی از سایر کمیته‌ها نیز به جانمایی مناسب‌تر نیروهای انسانی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های آنان در بخش‌های مختلف کمک می‌کند.
رئیس مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی از همکاری این مرکز با اداره‌کل آموزش سازمان نیز خبر داد و گفت: در این همکاری، مستندات و دوره‌های آموزشی مورد نیاز برای مسیر مهارتی سه شغل تخصصی فناوری اطلاعات تدوین شده است تا سرفصل‌های مهارتی موردنیاز کارکنان به‌صورت مشخص تعریف و در فرایند توانمندسازی آنان مورد استفاده قرار گیرد.

 امنیت سایبری در رسانه ملی بخشی از حکمرانی سازمانی است

در ادامه، رئیس مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان از تدوین سازوکارهای حکمرانی امنیت سایبری، اجرای برنامه‌های تداوم کسب‌وکار و بازیابی از بحران و استقرار الگوی مدیریت مسئولیت‌ها بر پایه استانداردهای بین‌المللی خبر داد.
امنیت سایبری، حکمرانی فناوری اطلاعات و تداوم خدمات سازمانی از دیگر محورهای گفت‌وگوی  بهجت‌محمدی بود؛ موضوعی که وی آن را یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های این مرکز دانست. وی با اشاره به جایگاه کمیته معماری و امنیت سایبری گفت: این کمیته با حضور و مشارکت تمام ذی‌نفعان موضوعات، بخش مهمی از مأموریت‌های مرکز را بر عهده دارد و مسئولیت آن تمام ارکان فناوری اطلاعات، از زیرساخت‌ها و سکوها گرفته تا نرم‌افزارها و سامانه‌های سازمان را دربرمی‌گیرد.
رئیس مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان با تأکید بر ماهیت چندبعدی امنیت سایبری اظهار کرد: امنیت سایبری تنها یک موضوع فنی یا مهندسی نیست و اگر صرفاً از این زاویه به آن نگاه شود، می‌تواند به اختلال در فرایندهای سازمانی و کسب‌وکار منجر شود. از این‌رو، این حوزه نیازمند نگاهی جامع و حکمرانی یکپارچه است.
وی با اشاره به تدابیر اتخاذشده در حوزه امنیت سایبری گفت: با موافقت رئیس سازمان، مسئولیت کمیته معماری و امنیت سایبری به مرکز واگذار شده است تا تمام موضوعات مرتبط با امنیت سایبری، به‌ویژه در شرایط بحرانی، بدون وقفه پیگیری شود. تجربه دو جنگ اخیر نیز نشان داد که با اتکا به سایت‌های پشتیبان و برنامه‌های از پیش طراحی‌شده، تداوم خدمات و فعالیت‌های سازمان حفظ شد و رسانه ملی توانست بدون اختلال جدی به مأموریت خود ادامه دهد.
وی افزود: برای نمونه، مسئولیت پاسخگویی در حوزه برقراری شبکه بر عهده اداره‌کل فناوری اطلاعات معاونت توسعه و فناوری رسانه است، درحالی‌که متخصصان اجرایی، مشاوران و سایر ذی‌نفعان نیز هر یک نقش مشخصی در پیشبرد طرح دارند. استفاده از این ماتریس موجب می‌شود پیش از آغاز هر طرح، وظایف و مسئولیت‌ها به‌صورت شفاف تعیین شود و در زمان ارزیابی یا تحویل طرح، همه از نقش خود آگاه باشند.
بهجت‌محمدی در پایان با تأکید بر ضرورت استقرار نگاه روزآمد به امنیت سایبری تصریح کرد: هدف کمیته معماری و امنیت سایبری، پیاده‌سازی رویکردی مبتنی‌بر حکمرانی در حوزه امن‌سازی و مصون‌سازی سایبری سازمان است. در این چارچوب، امنیت سایبری تنها به زیرساخت‌های فنی محدود نمی‌شود، بلکه هفت مؤلفه کلیدی شامل فرایندها، ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی، نیروی انسانی، زیرساخت‌ها و خدمات، اطلاعات و سیاست‌ها و همچنین مأموریت، راهبرد و اهداف سازمان را دربرمی‌گیرد.
وی اضافه کرد: توجه هم‌زمان به این هفت مؤلفه، زمینه تصمیم‌گیری‌های کارشناسی، هماهنگ و مبتنی‌بر اصول حکمرانی را فراهم می‌کند و از اتخاذ تصمیم‌های شتاب‌زده و مقطعی در حوزه امنیت سایبری جلوگیری خواهد کرد.

 تبدیل فناوری به شریک راهبردی رسانه ملی

 مدیر تحقیق و توسعه مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی از تغییر رویکرد مدیریت فناوری اطلاعات در سازمان، تسریع در فرایند بررسی نیروهای تخصصی و انتشار بولتن فناوری‌های نوین و امنیت سایبری خبر داد.
مرتضی دودانگه با تشریح مأموریت‌های این مرکز، آن را «مغز متفکر» حوزه فناوری اطلاعات سازمان با مشارکت تمام متخصصان فناوری اطلاعات در نمایندگی‌های این مرکز توصیف کرد و گفت: این مرکز از تعیین سیاست‌ها، راهبردها و استانداردهای فناوری اطلاعات تا نظارت بر اجرای پروژه‌های کلان هوشمندسازی ازجمله توسعه انواع اتوماسیون، ارتقای سامانه‌های مخاطب‌محور و به‌کارگیری هوش مصنوعی در کاربردهای مختلف رسانه‌ای را بر عهده دارد.
وی افزود: با شکل‌گیری این مرکز، مدیریت فناوری اطلاعات در رسانه ملی از یک رویکرد جزیره‌ای و واکنشی فاصله گرفته و به یک ساختار متمرکز و راهبردی تبدیل شده است؛ تغییری که موجب هم‌سویی سرمایه‌گذاری‌های حوزه فناوری اطلاعات با مأموریت‌ها و چشم‌انداز کلان سازمان شده و فناوری اطلاعات را از یک بخش صرفاً فنی به شریکی راهبردی در تحقق اهداف سازمان تبدیل کرده است.
دودانگه با اشاره به فعالیت کمیته‌های تخصصی حوزه فناوری اطلاعات اظهار کرد: تسریع در برگزاری این کمیته‌ها به افزایش بهره‌وری منجر شده است. در این فرایند، درخواست‌های مرتبط با تغییر شغل، ترفیع، جذب و به‌کارگیری، احتساب سنوات، تبدیل وضعیت و امریه بررسی می‌شود و پس از طی موفقیت‌آمیز دوره‌های آموزشی و آزمون‌های تخصصی، مسیر ارتقای شغلی افراد فراهم خواهد شد.
مدیر تحقیق و توسعه مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی همچنین از انتشار بولتن «فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی و امنیت سایبری» خبر داد و گفت: این بولتن گزیده‌ای از تازه‌ترین اخبار، دستاوردها و روندهای جهانی در حوزه فناوری‌های نوین و امنیت سایبری را در دوره‌های زمانی ماهانه در اختیار همکاران قرار می‌دهد. محتوای آن تنها جنبه تخصصی ندارد و موضوعات عمومی و کاربردی مرتبط با هوش مصنوعی را نیز برای استفاده عموم کارکنان پوشش می‌دهد.
وی با اشاره به مبانی علمی فعالیت کمیته‌های تخصصی تأکید کرد: ساختار و فرایندهای این کمیته‌ها براساس استانداردهای معتبر بین‌المللی ازجمله استاندارد ISO 38500 در حوزه راهبری فناوری اطلاعات تدوین شده است تا تصمیم‌گیری‌ها بر پایه اصول حرفه‌ای و استانداردهای روز دنیا انجام شود.
دودانگه با اشاره به اهمیت برنامه‌ریزی برای مدیریت بحران، «طرح تداوم کسب‌وکار» (BCP) را یکی از اسناد کلیدی سازمان دانست و گفت: این سند اطلاعات ضروری و فرایندهای موردنیاز برای استمرار فعالیت‌های سازمان در شرایط اضطراری را مشخص می‌کند و راهکارهای پیشگیرانه و حفاظتی برای مقابله با تهدیدها و مدیریت شرایط بحرانی را در اختیار مدیران و کارکنان قرار می‌دهد.
وی افزود: در کنار آن، برنامه بازیابی از بحران (DRP) نیز به‌عنوان نقشه راه بازگرداندن خدمات و سامانه‌های فناوری اطلاعات پس از وقوع بحران یا خطاهای انسانی تدوین می‌شود. این دو سند در کنار یکدیگر، هم استمرار فعالیت‌های سازمان و هم نحوه خروج از شرایط بحرانی را تبیین می‌کنند.
دودانگه ادامه داد: امروز رویکردهای نوین مدیریت فناوری اطلاعات، این دو سند را در قالب چارچوبی یکپارچه با عنوان BCDR تلفیق کرده‌اند. این سند پیش از وقوع بحران و همچنین پس از جنگ اخیر تدوین و در اختیار تمامی ذی‌نفعان قرار گرفت تا سازمان آمادگی لازم برای حفظ خدمات و بازگشت سریع به شرایط عادی را داشته باشد.
مدیر تحقیق و توسعه مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی سازمان در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم بهداشت سایبری اشاره کرد و گفت: بهداشت سایبری مجموعه‌ای از رفتارها، عادت‌ها و اقدامات پیشگیرانه است که به حفظ امنیت اطلاعات و حریم خصوصی کاربران کمک می‌کند و به کارکنان یادآوری می‌کند که در انتقال و نگهداری اطلاعات شخصی و سازمانی، اصول امنیتی را رعایت کنند.

 طراحی آزمون‌های تخصصی فناوری اطلاعات

در ادامه، مدیر برنامه‌ریزی و نظارت مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی، طراحی منابع و آزمون‌های تخصصی مبتنی‌بر نیازهای عملیاتی را گامی در مسیر ارتقای بهره‌وری، کاهش ریسک و خلق ارزش‌های جدید در رسانه ملی دانست.
علیرضا کیقبادی با اشاره به فرایند برگزاری کمیته‌های تخصصی حوزه فناوری اطلاعات، گفت: منابع آزمون‌های تخصصی براساس نیازهای واقعی و فضای عملیاتی سازمان انتخاب شده و سؤالات نیز متناسب با عنوان شغلی هر حوزه طراحی می‌شود تا افراد برگزیده با اتکا به دانش روز و مهارت‌های تخصصی، مسیر ارتقای شغلی خود را طی کنند.
وی افزود: این رویکرد موجب می‌شود نیروهای متخصص متناسب با نیازهای واقعی سازمان توانمند شوند و در نهایت، افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت خدمات فناوری اطلاعات را به همراه داشته باشد.
کیقبادی با تشریح دستاوردهای این رویکرد تحولی اظهار کرد: اجرای این سیاست‌ها علاوه‌بر افزایش بهره‌وری، به کاهش ریسک‌ها و تهدیدات، صرفه‌جویی در منابع مالی و انسانی، تسریع در تولید و عرضه محصولات و خدمات رسانه‌ای جدید و بهبود فرایندهای سازمانی منجر خواهد شد.
وی مهم‌ترین جنبه‌های عملیات مرکز راهبری فناوری اطلاعات و هوشمندسازی را براساس آخرین نسخه‌های استاندارد ISO 38500 در چهار حوزه مشارکت ذی نفعان، ارزیابی، راهبری و نظارت بر شمرد و در ادامه به تشریح ماتریس RACI به‌عنوان یکی از ابزارهای حکمرانی طرح‌ها پرداخت و گفت: این مدل نقش‌ها و مسئولیت‌های افراد را در پروژه‌ها مشخص می‌کند و بر چهار مؤلفه «مسئول اجرا، پاسخگو یا متولی، مشاور و مطلع» استوار است. تعیین صحیح این نقش‌ها، اثر مهمی در موفقیت یا شکست یک طرح به‌ویژه در حوزه‌های فناوری اطلاعات دارد.
وی تأکید کرد: مهم‌ترین دستاورد این تحول، خلق ارزش‌های جدید برای سازمان، ایجاد مزیت رقابتی و ارائه تجربه‌ای غنی‌تر، هوشمندانه‌تر و هدفمندتر در حوزه خدمات و محصولات رسانه‌ای است.