پیش از آنکه صدای یک رویداد ازطریق امواج رادیو به گوش مخاطبان برسد، گزارشگران رادیو با حضور در دل حوادث، رویدادهای اجتماعی، فرهنگی، ورزشی و سیاسی، نخستین حلقه روایت را شکل میدهند. آنها در گرمای طاقتفرسا، سرمای زمستان، ازدحام جمعیت، بحرانها و مأموریتهای طولانی با تکیهبر تجربه، سرعت عمل و دقت حرفهای، تلاش میکنند واقعیت را بیواسطه و صادقانه به شنوندگان منتقل کنند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، گزارشگران رادیو، راویان گمنامی هستند که گاه ساعتها دور از استودیو و امکانات، تنها با یک میکروفن و تعهد حرفهای، صدای مردم و تپش رویدادها را ثبت میکنند. حاصل این تلاش بیوقفه، حفظ مرجعیت خبری رادیو و ایجاد پیوندی زنده و قابلاعتماد میان مخاطب و واقعیتهای جاری جامعه است؛ نقشی اثرگذار که کمتر دیده، اما همواره شنیده میشود.
جلب اعتماد مردم سختترین بخش کار
عباس سنجری، گزارشگر پیشکسوت رادیو ایران در پاسخ به نحوه حفظ تعادل میان سرعت و آرامش در مواقع بحرانی، رادیو را رسانه خلق تصویر بدون تصویر نامید و تأکید کرد: صدای محیط، ابزار اصلی گزارشگر برای بازآفرینی صحنه است. امروزه با ابزارهای نوین، سرعت بالا رفته اما تسلط، آمادگی همیشگی و ارائه توصیفی دقیق همراه با صدای واقعی مردم، ابهام را از بین میبرد و حس حضور در صحنه را به شنونده منتقل میکند.
وی گزارشگری را به دلیل ارتباط با اقشار و فرهنگهای مختلف، از مشاغل سخت دانست و راز موفقیت در آن را داشتن اطلاعاتی بهوسعت اقیانوس و عمق یک وجب خواند و گفت: سختترین بخش کار، جلب اعتماد مردم در شرایط گوناگون است که تنها با خلاقیت، احترام و لحنی دلنشین میسر میشود. مخاطب به صدایی که سالها با آن زندگی کرده، اعتماد میکند.
ایستاده برای ایران
سمیه نجفی، گزارشگر رادیو فرهنگ از تلاشها و دغدغههای خود در شغل گزارشگری و مشکلات این حرفه گفت. این گزارشگر رادیو تعهد و پایکار بودن را از مهمترین خصوصیات یک گزارشگر دانست و یادآور شد: این شغل را به خاطر عشق به سرزمینم ایران انتخاب کردم. این جمله برای من فقط یک شعار نیست. بلکه عین زندگی کردن است.
وی در ادامه از مفهوم سرزمین مادری بهعنوان هویت هر ایرانی اصیل یاد کرد و افزود: تفاوتهای ما تنها در زبان و خردهفرهنگهاست، نه در اصل وجودی ما. بنابراین وقتی از کار و تلاش برای ایران میگوییم، سربلندی و اعتلای ایران بر همهچیز اولویت پیدا میکند.
نجفی، ساخت مستند رادیویی «طلوع زندگی» در سال ۱۳۹۶ که درباره زلزله کرمانشاه بود را سرآغاز فعالیتهای حرفهای خود دانست و افزود: زمانی که یک سال تمام در مناطق زلزلهزده حضور داشتم، با تمام وجودم با سختیها و محدودیتهای این حرفه آشنا شدم. پسازآن سفر به خوزستان، شلمچه و هویزه، مرا در این حرفه، باتجربهتر و کارآزمودهتر کرد.
سختیهای روایت از میدان
آتناسادات محمدپناه، از گزارشگران میدانی رادیو تهران که تجربه حضور در برنامههای مختلف این شبکه را در کارنامه دارد، از چالشها و جذابیتهای گزارشگری رادیویی سخن گفت و تأکید کرد که گزارشگر، حلقه ارتباطی میان مردم، رسانه و مسئولان است.
وی با اشاره به دشواریهای این حرفه بیان کرد: گزارشگری میدانی تنها به حضور در محل رویداد محدود نمیشود. گاهی برای تهیه یک گزارش باید مسیرهای طولانی را طی کرد و در شرایط مختلف آبوهوایی، از گرمای شدید تا سرمای زمستان، در میدان حاضر بود تا روایت دقیق و دست اولی برای مخاطب تهیه شود. این گزارشگر رادیو تهران با بیان اینکه بخش شیرین گزارشگری در ارتباط مستقیم با مردم شکل میگیرد، تصریح کرد: حضور در میان شهروندان و شنیدن دغدغهها، خواستهها و تجربههای آنان، فرصتی ارزشمند است که به گزارشگر کمک میکند تصویری واقعی از جامعه ارائه دهد. مردم زمانی که با رسانه سخن میگویند، در حقیقت بخشی از اعتماد خود را در اختیار گزارشگر قرار میدهند.
از پلاسکو تا مرز مهران
مهدی اسماعیلی، گزارشگر باسابقه رادیو گفتوگو که این روزها برای پوشش مراسم اربعین حسینی در مرز مهران حضور دارد، معتقد است گزارشگری، فراتر از روایت رویدادهاست و رسالت اصلی آن، انعکاس بیواسطه صدای مردم و انتقال مطالبات آنان به مسئولان است؛ رسالتی که به گفته او، با وجود همه سختیها، بهواسطه ارتباط نزدیک با مردم، شیرینی و ماندگاری خاص خود را دارد.
وی با اشاره به سابقه ۲۰ ساله خود در عرصه گزارشگری رادیویی اظهار کرد: طی دو دهه فعالیت در رادیو، در حوزههای مختلفی ازجمله گزارشهای سیاسی، انتخاباتی، شهری، فرهنگی، اجتماعی، پزشکی و همچنین پوشش مراسم و رویدادهای ملی و مذهبی فعالیت داشتهام، اما گزارشهای حوادث، ازجمله سیل، زلزله و حادثه ساختمان پلاسکو، بدون تردید دشوارترین مأموریتهای حرفهای من بوده است.
اسماعیلی افزود: گزارشگری اقتضا میکند در هر شرایطی، اعم از گرمای شدید، سرمای طاقتفرسا، بارش باران و برف یا شرایط خاص محیطی، وظیفه اطلاعرسانی بهموقع و دقیق را انجام دهیم. گزارشگری شغل سختی است، اما درعینحال شیرینیهای خاص خود را دارد؛ چراکه ارتباط مستقیم با مردم، شنیدن دغدغهها و همراهی با آنان، بزرگترین انگیزه برای ادامه این مسیر است. هرچند این سختیها بخشی جداییناپذیر از کار ماست، اما انتقال لحظهای اخبار و رویدادها به مخاطبان، جذابیت و لذت این حرفه را دوچندان میکند.
روایت ۳۵ سال ایستادن پشت میکروفون
حمیدرضا خواجهخباز، گزارشگر باسابقه رادیو ورزش، از تجربههای ۳۵ ساله خود در مسیر گزارشگری و چالشهای روانی این حرفه گفت. وی با یادآوری نخستین روزهای فعالیتش اظهار کرد: شهریورماه سال ۱۳۷۰ بود که برای اولین بار، درحالیکه تازه دانشجوی رشته علوم سیاسی شده بودم، پایم به ساختمان تولید رادیوی مرکز اصفهان باز شد. در آن زمان، تولید رادیو در ساختمانی دوطبقه و بهصورت اشتراکی با اداره ارشاد اسلامی واقع در خیابان آذر قرار داشت.
وی با اشاره به ریشههای علاقه خود به این حرفه ادامه داد: عشق و علاقه به رادیو از ۹ سالگی در وجود من ریشه گرفته بود و این علاقه، باعث شد تا بتوانم گزارشگری رادیو را با تمام وجود انتخاب کنم.
خواجهخباز در ادامه گفت: در روزهای آغازین فعالیت، احساس میکردم به آرزویم رسیدهام، اما به قول حافظ، با مشکلات مواجه شدم و دریافتم که علیرغم مطالعه فراوان، هنوز هم نیاز به دانستن و داشتن اطلاعات بیشتر دارم. اهل کتاب بودن و بهروز ماندن، کمک شایانی به من در انجام وظایفم کرده است.
گزارشگری فقط یک حرفه نیست
گزارشگری برای مهدخت نعمتزاده، گزارشگر رادیو اقتصاد، تنها یک حرفه نیست؛ بلکه مسیری برای روایت زندگی مردم و انعکاس دغدغههای آنان است. وی معتقد است فعالیت در یک رسانه تخصصی اقتصادی، مسئولیتی فراتر از اطلاعرسانی صرف به همراه دارد، زیرا موضوعات این حوزه بهطور مستقیم با معیشت، اشتغال، کسبوکار و سفره خانوادهها گره خورده است.
وی با تأکید بر ضرورت همدلی با اقشار مختلف جامعه گفت: خبرنگار اقتصادی باید بتواند رنج و امید مردم را درک کند؛ از کسبهای که روزی بازار پررونقی داشتهاند و امروز با رکود دستوپنجه نرم میکنند، تا کارگرانی که فشارهای اقتصادی و پیامدهای تحولات مختلف، معیشت آنان را تحتتأثیر قرار داده است.
به گفته نعمتزاده، پیگیری مطالبات مردم از مسئولان، صبر، جسارت، مسئولیتپذیری و پشتکار میطلبد و خبرنگار در بسیاری از مواقع، حلقه ارتباطی میان جامعه و مدیران است.
این گزارشگر رادیو در کنار سختیهای این حرفه، از لحظات شیرین آن نیز یاد کرد، از روایت تولد یک نوزاد و بازگشت او به آغوش مادر، تا گزارش از نخستین بارش برف پس از سالها خشکسالی، همدلی مردم در حوادثی همچون سیل و زلزله و روایت همبستگی ملی در روزهای دشوار.
عشق به خبرنگاری
مریم کریمی، خبرنگار و گزارشگر رادیو سلامت با اشاره به اینکه حدود 17 سال است در عرصه خبرنگاری و گزارشگری فعالیت میکند، گفت: ورود من به دنیای رسانه با علاقه و انگیزه برای بیان واقعیتها و رساندن صدای مردم همراه بود. در طول این سالها تلاش کردهام با دقت، صداقت و احساس مسئولیت، روایتگر مسائل و دغدغههای جامعه باشم. وی خبرنگاری را شغلی پرچالش و درعینحال ارزشمند دانست و افزود: مردم معمولاً نتیجه نهایی یک گزارش را میبینند، اما پشت هر خبر و گزارش، ساعتها جستوجو، گفتوگو، تحقیق، پیگیری و گاهی حضور در شرایط دشوار وجود دارد. خبرنگار ممکن است برای تهیه یک گزارش با محدودیت زمانی، خستگی، فشار کاری، سفرهای طولانی و شرایط نامناسب جوی روبهرو شود، اما باید همچنان دقت و کیفیت کار خود را حفظ کند.
وی افزود: خبرنگاری شغلی است که زمان و مکان نمیشناسد. گاهی لازم است خبرنگار در کوتاهترین زمان خود را به محل حادثه یا یک رویداد مهم برساند و در شرایطی فعالیت کند که ازنظر روحی و جسمی آسان نیست. با وجود این، وقتی میبینیم یک گزارش موجب افزایش آگاهی مردم، حل یک مشکل یا توجه مسئولان به یک مطالبه اجتماعی شده است، همه خستگیها و دشواریها ارزش پیدا میکند.