مدیرکل طرح و برنامهریزی معاونت امور استانهای صداوسیما با تشریح مهمترین اقدامات تحولی این معاونت، «بوممحوری» و «سندمحوری» را دو محور اصلی این دوره عنوان کرد و گفت: با تدوین سند زیستبوم رسانهای و سند اقدام راهبردی، تولیدات رسانهای مراکز استانها از پرداخت صرف به ظرفیتهای بومیبه سمت مسئلهمحوری و هدفمند شدن حرکت کرده است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، محمدتقی جعفری در حاشیه نمایشگاه «روایت تحول» که تا اواسط شهریورماه در مرکز همایشهای سازمان صداوسیما برپاست، با تشریح مهمترین اقدامات این دوره، میگوید: معاونت امور استانهای صداوسیما در دوره تحول، تلاش کرده است مأموریت رسانهای مراکز استانی را براساس ظرفیتها، مسائل و ویژگیهای منحصربهفرد هر منطقه بازتعریف کند؛ رویکردی که در آن «هویت»، «عدالت» و «پیشرفت» نه صرفاً بهعنوان شعار، بلکه بهعنوان مبنای برنامهریزی و تولید محتوا موردتوجه قرار گرفته است.
جعفری عنوان میکند: اگر بخواهیم تحولات معاونت استانها را در یک برش کوتاه روایت کنیم، میتوان از ۱۰ اقدام اساسی سخن گفت که مهمترین آنها به سه رکن سند تحول سازمان یعنی «هویتمحوری، عدالتگستری و شتابدهی به پیشرفت» بازمیگردد.
وی با بیان اینکه توجه به عناصر هویتی استانها موضوع تازهای در رسانه ملی نیست، توضیح میدهد: در دورههای گذشته نیز به هویت و ویژگیهای بومهای مختلف ایران پرداخته میشد، اما در دوره تحول تلاش شد این موضوع در سه سطح محتوا، رویکرد و سازوکار، برجستهتر و ضریب آن بیشتر شود.
سند زیستبوم رسانهای نقشه شناخت ظرفیتهای استانی
مدیرکل طرح و برنامهریزی معاونت امور استانها مهمترین وجه تمایز رویکرد جدید معاونت استانها را «سندمحوری و بوممحوری» عنوان میکند و میگوید: همه اسنادی که در دورههای گذشته در صداوسیما وجود داشت، ازجمله سند نمایشگاه، اطلس فرهنگی و شناسنامه مراکز، مورد بازبینی قرار گرفت و با شناسایی نقاط قوت و کاستیهای آنها، «سند زیستبوم رسانهای» تدوین شد.
به گفته جعفری، این سند در قالب ۴۲ پرسش، تصویری جامع از هویت و ظرفیتهای هر استان ارائه میکند؛ از چهرههای شاخص، مفاخر و نخبگان گرفته تا روستاها، محلههای هویتی، شرکتهای دانشبنیان، ظرفیتهای اقتصادی و مهمترین مسائل و چالشهای هر منطقه.
وی میافزاید: این سند در قالب یک نسخه گرافیکی نیز آماده شده و در اختیار برنامهسازان سازمان قرار گرفته است تا تولیدکننده محتوا بتواند با شناخت دقیقتری از زیستبوم هر استان، به سراغ سوژهها و موضوعات برود.
از شناخت سوژه تا سند اقدام راهبردی
اما شناخت ظرفیتها و مسائل استانها بهتنهایی کافی نیست. به گفته جعفری، محدودیت منابع موجب شد معاونت استانها از میان انبوه موضوعات، اولویتبندی و انتخاب کند. وقتی با دریایی از سوژه، موقعیت، موضوع و مسئله مواجه شدیم، باید دست به انتخاب میزدیم. بنابراین تصمیم گرفته شد هر استان متناسب با نظام مسائل و چالشهای بوم خود، یک «سند اقدام راهبردی» تهیه و تدوین کند.
وی توضیح میدهد: برای مثال، ممکن است یک استان مسئله «مهاجرت معکوس» را بهعنوان اولویت خود انتخاب کند و برای یک افق سهساله، هدف مشخصی را در این زمینه تعریف کند. سپس تولیدات رسانهای استان، از سریال و برنامه ترکیبی گرفته تا نمایش رادیویی و انواع محصولات رسانهای، در راستای تحقق همین هدف طراحی شود.
جعفری تأکید میکند: بنابراین دو محور «سندمحوری» و «بوممحوری» به این معناست که ابتدا ببینیم مسئله هر استان چیست و عناصر هویتی آن کدام است و بعد بر اساس آن، تولید رسانهای انجام دهیم.
عدالتگستری در قاب تولیدات استانی
مدیرکل طرح و برنامهریزی معاونت امور استانها در ادامه، توجه به محورهای سند تحول سازمان را بخش دیگری از این رویکرد میداند و میگوید: زمانی که سند تحول بر موضوعاتی مانند توجه به روستا، جوان مؤمن و انقلابی، زن انقلابی، نهادهای انقلاب اسلامی و مقابله با تطهیر پهلوی تأکید میکند، در معاونت استانها به دنبال مصادیق بومی این موضوعات در هر استان میگردیم و تولیدات رسانهای را بر اساس آنها شکل میدهیم.
جعفری ادامه میهد: نتیجه این رویکرد را میتوان در تولیدات نمایشی نیز مشاهده کرد؛ تولیداتی که دیگر صرفاً برای نمایش زیباییهای طبیعی و ظرفیتهای گردشگری یک استان ساخته نمیشوند، بلکه یک مسئله واقعی را روایت میکنند.
مسئلهمحوری در تولیدات نمایشی
وی با اشاره به برخی نمونهها ادامه میدهد: سریال «بادار» که در این دوره ساخته شد، به مسئله احیای نژاد گاو سیستانی پرداخت؛ موضوعی که یک مسئله ملی و درعینحال کمتر دیده شده است. «خانواده بهبودی» نیز مسئله خانواده و زندگی روستایی را دنبال میکند و سریال «سرخدار» که از شبکه یک پخش شد، به موضوع جنگلهای هیرکانی و مسئله قاچاق چوب در شمال کشور پرداخت.
جعفری معتقد است این مسئلهمحوری باید در پنج سال آینده نیز تقویت شود و ضریب بیشتری در تولیدات رسانهای مراکز استانها پیدا کند.
حفظ مخاطب در عصر مولتیاسکرین
یکی از چالشهای مهم رسانههای استانی، حفظ و افزایش مخاطب در شرایطی است که الگوی مصرف رسانهای در جهان تغییر کرده است. مخاطب امروز دیگر تنها به تلویزیون یا رادیو متکی نیست و همزمان از چندین نمایشگر و بستر رسانهای استفاده میکند. جعفری با اشاره به آمار مخاطبان مراکز استانی میگوید: براساس نظرسنجی مرکز تحقیقات سازمان در شهریور ۱۴۰۰، میانگین مخاطب سیمای مراکز استانی ۵۲ درصد بود. با وجود روند کاهشی مخاطب تلویزیون در جهان و گسترش مصرف رسانهای در قالب «مولتیاسکرین»، خوشبختانه در مراکز استانی توانستهایم این میزان مخاطب را حفظ کنیم و حتی یک تا دو درصد افزایش داشته باشیم.
معرفی «ایران دیدهنشده»؛ اولویت پنج سال آینده
جعفری یکی از مهمترین اولویتهای معاونت استانها در افق پنج سال آینده را معرفی ظرفیتهای کمترشناختهشده ایران عنوان میکند؛ ظرفیتهایی که در سندهای زیستبوم رسانهای شناسایی شدهاند و میتوانند به سوژههای جذاب رسانهای تبدیل شوند.
وی میگوید: بخش قابلتوجهی از هویت و ظرفیت ایران هنوز برای خود ما نیز ناشناخته است. این ظرفیتها تنها به جاذبههای طبیعی محدود نمیشود و پالایشگاهها، صنایع پتروشیمی، شرکتهای دانشبنیان و دیگر ظرفیتهای علمی و اقتصادی استانها را نیز شامل میشود.
مدیرکل طرح و برنامهریزی معاونت امور استانها تأکید میکند: معرفی این ظرفیتها، بهویژه در قالب رویداد ملی «ایران جان»، یکی از اولویتهای جدی معاونت در سالهای آینده است؛ یعنی پرداختن به موضوعات، مسائل و سوژههایی از ایران که تاکنون ندیدهایم، نشنیدهایم یا کمتر دیده و شنیدهایم.
وی در پایان میگوید: چه در تولیدات نمایشی و چه در قالب رویداد ملی «ایران جان»، تلاش ما این است که این ظرفیتهای کمترشناختهشده را به مخاطب معرفی کنیم و روایت دقیقتر و جذابتری از ایران عزیز اسلامی ارائه دهیم.
بنابراین گزارش، نمایشگاه «روایت تحول» با محوریت دستاوردهای پنجساله دوره تحول سازمان صداوسیما بهطور رسمی از دوم شهریورماه در مرکز همایشهای صداوسیما آغازبهکار کرده است و تا اواسط شهریورماه در این محل برپاست. در این نمایشگاه، معاونتهای مختلف سازمان صداوسیما، فرایند تحول در حوزههای مأموریتی خود را از مرحله آسیبشناسی و طراحی راهبردی تا تعیین اولویتها، تدوین برنامه عملیاتی و اجرای اقدامات تحولی را برای بازدیدکنندگان درون و برونسازمانی تشریح میکنند.