مجموعه پویانمایی «قصههای لینالونا» محصول مرکز پویانمایی صباست که این روزها از شبکههای پویا و دو سیما روی آنتن رفته و تلاشی خلاقانه و هوشمندانه برای ورود به دنیای غنی و پر از پرسش کودکان امروز است.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این اثر با الهام از آثار دو چهره شناختهشده در ادبیات کودک، یعنی کلر ژوبرت، نویسنده کودکان و مصطفی رحماندوست، شاعر شناختهشده کودک، بستر فرهنگی و تربیتی ارزشمندی برای مخاطبان خردسال فراهم آورده است. هدف اصلی این مجموعه، چیزی فراتر از سرگرمی صرف است. «لینالونا» تلاش میکند با زبانی ساده، لطیف و در قالب قصههای کوتاه و جذاب به دغدغههای ذهنی و مشکلات معرفتی که کودکان در سنین پیش از دبستان و اوایل دبستان با آنها مواجه میشوند، پاسخ دهد.
کلر ژوبرت، نویسنده فرانسویالاصل مقیم ایران، با نگارش داستانهایی که اغلب رنگوبوی مفاهیم عمیق دینی، اخلاقی و انسانی دارند، منبع اصلی قصههای این مجموعه بوده است. آثار ژوبرت با نگاهی فلسفی و کودکانه، مفاهیمی مانند خداشناسی، دوستی، پذیرش تفاوتها، مهربانی و معنای زندگی را به مخاطب خردسال منتقل میکند. در کنار قصههای ژوبرت، اشعار آهنگین و دلنشین مصطفی رحماندوست، شاعر برجسته حوزه کودکونوجوان به غنای ادبی و موسیقایی این اثر افزوده است. این ترکیب هنری، تضمینکننده کیفیتی بالا در محتوا و فرم «لینالونا» است.
همنشینی تصویر متحرک با اقتباس
امیر کساوندی را با تهیه آثاری چون «کیخان»، «قلعه ماهیان 1 و 2»، «چشمان بیدار»، «نبرد هرمز»، «یونس نبی» و... میشناسیم. او درخصوص روند تولید «لینالونا» میگوید: این اثر با روش پویانمایی سهبعدی و فضاسازیهای بصری شاد، رنگارنگ و خیالانگیز توانسته است توجه کودکان را بهخوبی جلب کند. این اثر را به دعوت و پیشنهاد مدیرگروه خردسال پذیرفتم و با خواندن طرح اولیه مشتاق تولید آن شدم.
وی میافزاید: تولید این اثر در سه بخش پیشتولید، تولید و فراتولید تعریف شد. نگارش فیلمنامه، طراحی شخصیتها، ساخت آنها، جانبخشی و ساخت موسیقی و دوبله از مراحل تولید این اثر است.
تهیهکننده لینالونا بیان میکند: ایده این اثر و قطعی شدن اقتباس اوایل سال 1402 شکل گرفت و پسازآن با اخذ مجوز ساخت کار را آغاز کردیم و به دلیل ویژگی ساختاری آن و ساخت موسیقی، تولید این اثر در سال 1403 در 18 قسمت 9 دقیقهای به پایان رسید و ما وارد مرحله دوبله اثر شدیم که به دلیل حساسیت اشعار و اصلاحات در این کار تا اوایل سال 1404 ادامه پیدا کرد و درنهایت با پایان صداگذاری و موسیقی، قصههای لینالونا شهریور سال 1404 به آرشیو مرکز صبا تحویل داده شد.
اهمیت قصه و شعر در به ثمر رسیدن پویانمایی
کساوندی با اشاره به اهمیت قصه و شعر مناسب در به ثمر رسیدن یک اثر پویانمایی عنوان میکند: ما نیاز به یک داستان اصلی داشتیم که ازنظر زمانی برای تولید پویانمایی کافی باشد؛ بنابراین با اقتباس از آثار کلر ژوبرت، محوریت داستانی واحدی برای کل مجموعه در نظر گرفتیم. همه قصهها از شش کتاب کلر ژوبرت که با انتشارات به توافق اقتباس از آن رسیده بودم و براساس سیاستگذاری که مرکز درباره موضوعات داشت انتخاب شد. کتاب «لینالونا» در انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامیپایه اصلی نگارش فیلمنامه این اثر شد.
وی با اشاره به داستان این اثر میافزاید: ماجرای فانتزی به زبانی کودکانه لینالونا، درباره ملاقات لینالونا و دختری به نام صباست. لینالونا آدمکوچولویی با موهای آبی است که در جنگل کاج زندگی میکند. جاییکه همه آدمها موهایشان قرمز است و موهای آبی لینالونا به نظرشان زیبا میآید، برای همین زیبایی او را دوست دارند؛ اما او دوست دارد بهخاطر مهربانیاش و برای خودش دوستش داشته باشند، همین باعث میشود که موهایش را از ته بزند. حالا همه به او میگویند: زشت! لینالونا از این وضع خسته و ناراحت و سوار پرنده کوچکش میشود و به روستا میرود. صبا وقتی در حیاط نشسته است، لینالونا را میبیند. توجه لینالونا به روسری صبا جلب میشود و با هم درباره آن صحبت میکنند. لینالونا تصمیم میگیرد که او هم موهایش را بپوشاند. درواقع این داستان با قلمی روان و زیبا این امکان را به مخاطب کمسنوسال خود میدهد تا بدون استفاده از کلمات قلمبهسلمبه با ارزش حجاب آشنا شود.
تهیهکننده لینالونا ادامه میدهد: با همراهی نویسنده اثر این داستانها به شکل فیلمنامه پویانمایی برای گروه سنی خردسال به نگارش درآمد و تلاش شد صبا بهعنوان قهرمان اصلی این ۱۸ قسمت انتخاب شده و ماجراهایش حول مسائل اجتماعی، رفتاری و اخلاقی شکل بگیرد.
کساوندی خاطرنشان میکند: آثار کلر ژوبرت نگاهی اخلاقی و فرهنگی در ادبیات کودکونوجوان دارد؛ اثری ترکیبی از اصالت انسانی و اسلامیبدون هیچگونه شعار در آن نهفته است. بیان لطیف، زبان ساده و موسیقایی آن چشمگیر است و من نیز در مسیر تهیه این اثر تلاش کردم این مفهوم را بهدرستی به بچهها منتقل کنم. وی در خصوص نقش اقتباس در این اثر و تأثیر آن روی کودکان میگوید: در ساخت این مجموعه ساختار اصلی قصه حفظ شده است، ولی از نوع تفسیری و خلاقانه؛ بهطوریکه سعی کردم بازخوانی جدید از اصل پیام در اقتباس وجود داشته باشد که بهنظرم فرصتی جدید به موضوعاتی داده که سالها پیش نوشته شده است.
تهیهکننده لینالونا با اشاره به میزان وفاداریاش به تصویرسازیهای مکتوب این اثر اظهار میکند: با توجه به گرافیک خود کتاب و تأکید بر انجام مشابه گرافیک آن، ابتدا تمام شخصیتهای قصهها را اسکن کردیم و باکیفیت بالا برش دادیم و فاصلهگذاری نمودیم و پسازآن فضاها را باکیفیت بسیار بالا ترسیم کردیم. کوشیدیم تا حد ممکن شباهت این اثر به تصویرهای کتاب نزدیک باشد. موسیقی و شعر این اثر به آن برتری بخشیده است که بهنوعی مشوق و انگیزهبخش نویسندگان حوزه کودک هم هست.
پلی میان دنیای عینی و ذهنی کودکان
هر قسمت از این مجموعه، با تمرکز بر یک پرسش یا مسئله مشخص، سعی میکند گرهای کوچک از ذهن کودک باز کند. این رویکرد، نهتنها به تقویت تفکر انتقادی و کنجکاوی در کودکان کمک میکند، بلکه راهنمای مناسبی برای والدین و مربیان نیز هست تا بتوانند با زبانی مشترک با فرزندان خود درباره مسائل مهم گفتوگو کنند. حسین محمودی، مدیرگروه خردسال مرکز پویانمایی صبا با بیان این نکته متذکر میشود: «قصههای لینالونا» درواقع پلی میان دنیای عینی و ذهنی کودکان است و به او میآموزد که چگونه با موانع کنار بیاید و چگونه برای سؤالات بزرگ زندگی، پاسخهایی درخور سن خود بیابد. این اثر نمونهای موفق از محتوای رسانهای هدفمند است که زیباییهای بصری را با مفاهیم غنی تربیتی و اخلاقی درهمآمیخته است.
وی میافزاید: تولید برنامهای که با زبان و ادبیات خردسالان سازگار باشد برای ما اهمیت دارد. شاعر این اثر مصطفی رحماندوست است که خردسالان و کودکان ما کاملاً با اشعارش آشنا هستند. نکته کلیدی در این انتخاب، دانستن زبان خردسال و رعایت مرز بین گروههای سنی و ادبیات خاص خردسالان است تا بتوانیم این مفاهیم را بهخوبی به مخاطبان منتقل کنیم.
محمودی در توضیح شکلگیری این مجموعه یادآوری کرد: ایده اولیه میان محمدرحیم لیوانی، رئیس وقت مرکز پویانمایی صبا و محسن صفاییفرد، مدیر وقت موسیقی معاونت سیما و تأکید سازمان بر اقتباس و استفاده از آثار چاپی در حوزه کودک شکل گرفت و چند مجموعه کتاب برجسته ادبیات کودک بررسی شد و درنهایت اثر خانم کلر ژوبرت در دستور کار قرار گرفت.
مدیرگروه خردسال درخصوص ویژگی این داستانها میگوید: در این اثر موضوعاتی از قبیل حجاب و مهارتهای شخصی و اجتماعی، رازداری، رعایت نوبت، قدرت نه گفتن به درخواستهای نادرست، خوشرویی، نظم، تحمل دیگران و... در قالب اشعار شاعرانی همچون مصطفی رحماندوست و طاهره بنایی و با موسیقی مهدی زارع به تصویر کشیده شده است.
وی با اشاره به لزوم توجه به اقتباس در تولید پویانمایی میافزاید: استقبال محسن چینیفروشان، مدیر انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی از این اقتباس همکاری ما را سرعت بخشید و بیشک این تعامل آغاز راه اقتباسهای آتی با دیگر ناشران خواهد بود.
محمودی میگوید: در تولیدات پویانمایی بهطور اعم، ما شاهد رنگ و حرکت و فضای خیالانگیز هستیم، اما درواقع سختترین و طولانیترین فرایند یک اثر هنری بر روی آن توسط متخصصان این کار صورت میگیرد که شامل جانبخشی، نورپردازی، صداگذاری، ساخت افکت، موزیک و دوبله است. همین مراحل ساخت است که هنر پویانمایی را از هنرهای دیگر متمایز میکند.
تأثیر اقتباس بر کتابخوانی کودکان
مدیرگروه خردسال با اشاره به تأثیر اقتباس بر کتابخوانی کودکان عنوان میکند: کودکان وقتی یک اثر پویانمایی را میبینند، بارهاوبارها آن را تماشا میکنند و هر بار لذت میبرند. درنتیجه، زمانی که به کتابفروشی میروند، دقیقاً میدانند که چه کتابی را میخواهند. این آشنایی باعث میشود که علاقه بیشتری به خرید آن کتاب پیدا کنند و پویانمایی میتواند بهطور مستقیم به افزایش فروش کتاب کمک کند.
وی مهمترین ویژگی این اثر را ترکیب جدید طراحی و رنگ با شور شاعرانه و ملودی دلنشینش دانسته و میگوید: این ترکیب توانسته اثری دلنشین و نوآورانه را برای خردسالان فراهم کند.
محمودی درخصوص موسیقی این اثر اظهار میکند: هدف ما این است که ذائقه شنوایی کودکان از کودکی با فرهنگ خودمان آشنا شود و ملودیهای زیبای موسیقی سنتی را بشنود. ازاینرو قرار شد در این اثر از سازهای موسیقی ایرانی که جزء هویت ملی ما هستند، استفاده شود که با توجه به تجربه و شناخت مهدی زارع و دغدغه او در استفاده از سازهای ایرانی، این اتفاق بهدرستی رخ داد و اکنون موسیقی این اثر بر قله آن نشسته است.