فصل دوم «سینما بانو» با تهیهکنندگی و اجرای مونا اورعی، کارگردانی هنری محمد پیوندی و سردبیری سحر قناعتی برنامهای است که همزمان با برپایی چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر نگاهی تازه به زنان در سینمای ایران دارد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این برنامه که فصل نخست آن در جشنواره چهلوسوم متولد شد، در دوره جدید خود با رویکردی گستردهتر مفهوم زن در سینما را به رابطه میان هویت ملی و وطندوستی پیوند داده و تا پایان جشنواره، به مدت 10 شب حوالی ساعت ۱۸:۳۰ از شبکه تهران پخش میشود.
نگاهی حرفهایتر و زنده به جشنواره
«سینما بانو» که در فصل دوم خود با انتخاب محمد پیوندی در مقام کارگردان هنری، نگاه حرفهایتری به تولید افکنده و کوشیده است با روایت داستانهای واقعی و موفق زنان بر مشکلات و دغدغههای آنها تأکید کند، این بار از منظر مام وطن و هویت زنان در سینما با مفهوم وطن سخن گفته است.
محمد پیوندی، کارگردان هنری برنامه در توضیح ویژگیهای فصل جدید گفت: مهمترین تغییر «سینما بانو» در فصل دوم این است که برخلاف سال گذشته که تولیدی بود، امسال بهصورت زنده روی آنتن شبکه تهران میرود. این زنده بودن با وجود دشواری، ویژگی مثبتی به برنامه میدهد و امکان بازتاب لحظهبهلحظه فضای واقعی جشنواره را فراهم میکند. وی افزود: برنامه زنده در قالب یک رویداد جشنوارهای میتواند روح اصلی جشنواره را به مخاطب منتقل کند؛ ما تلاش میکنیم فضای جشنواره فجر را ثانیهبهثانیه به بینندگان ارائه دهیم و آنان را از اخبار، رویدادها و حواشی آن باخبر کنیم. کارگردان «سینما بانو» در ادامه درباره خط فکری و محتوایی برنامه گفت: ویژگی دیگر برنامه نگاه متفاوت از دریچه ذهن زنان است؛ نگاهی که در سینمای ایران طی دهههای اخیر کمرنگ شده است. در این فصل، تلاش کردهایم با روایتی عمیقتر به موضوع زن و هویت ملی، زن و مادرانگی برای وطن بپردازیم و ببینیم تا چه اندازه سینماگران ما دغدغه وطندوستی دارند.
پیوندی تأکید کرد: رسیدن به مفاهیم هویت زن، هویت ملی و نگاه زنانه در آثار سینمایی برای ما اهمیت دارد. صرف حضور یک شخصیت زن یا داستانی زنمحور برای دعوت مهمان کافی نیست. ما سعی کردیم ذرهبین و نگاهمان را عمیقتر و دقیقتر روی موضوعات بگیریم و به سراغ کسانی میرویم که این جهانبینی را در آثارشان پرورده و آن را به دغدغه تبدیل کردهاند.
وی با بیان اینکه برنامه صرفاً برای مخاطبان زن تولید نشده، گفت: دغدغه هویت ملی و وطندوستی فراتر از نگاه جنسیتی یا طبقاتی است. مهمانان ما محدود به زنان نیستند، چرا که هدفمان طرح نگاهی پرسشگرانه، عمیق و جامع نسبت به مفهوم وطن از زاویه دید انسان ایرانی است. این موضوع میتواند خودش را در فیلمنامه، بازیگری، کارگردانی و... نشان دهد . پیوندی تصریح کرد: برای ما در مقام برنامه زنده 10 قسمتی رویدادمحور، رسیدن به بخش هویت زن، هویت ملی و نگاه زنانه در موضوعات پیرامونمان اهمیت داشت. کارگردان هنری «سینما بانو» افزود: در این فصل تلاش کردهایم ادای دینی هم به زنان سینماگر و جامعه سینمایی داشته باشیم؛ زنانی که در پشتصحنه نقشی مؤثر و بنیادین دارند و گاه دغدغه سینماییشان از مردان نیز بیشتر است. به همین دلیل، دایره انتخاب مهمانان را محدود نکردهایم تا به جهانبینی گستردهتری برسیم. در پایان پیوندی گفت: هدف ما پرداخت جدی به ساحت زن و خانواده در مفهوم مادر وطن است. میخواهیم به مسئولان و سینماگران یادآوری کنیم که تصویر زن در سینما گاهی نادرست و نیازمند اصلاح است. در تاریخ ما قهرمانان زن بسیاری وجود دارند که هنوز دیده نشدهاند و باید به آنها توجه شود. امیدواریم در این مسیر قدم مؤثری برداریم.
زن، نماد وطن و مادر ایران است
مونا اورعی، تهیهکننده و مجری برنامه تلویزیونی «سینما بانو» درباره رویکرد فصل تازه این برنامه گفت: امسال قرار است درباره نسبت فیلمهای جشنواره فجر با هویت ملی و وطن گفتوگو کنیم و از زن بهعنوان نمادی از وطن سخن بگوییم. میخواهیم ببینیم سینمای ما تا چه حد در نسبت با وطن حرف برای گفتن دارد، چقدر ذهن مخاطب را با مفهوم وطن پیوند میزند و تا چه میزان دغدغههای مرتبط با هویت ملی و زنان در آثار بازتاب پیدا کرده است.
اورعی با تأکید بر قدرت اثرگذاری سینما افزود: جادوی سینما آنقدر جذاب و اثرگذار است که میتواند انسان را به وطن دلبسته کند و احساسات واقعی او را در قبال میهنش به نمایش بگذارد. ما در «سینما بانو» قصد داریم این رابطه میان زن، وطن و سینما را کشف کنیم؛ رابطهای که از روحیات و جایگاه اجتماعی زنان سرچشمه میگیرد و در سینما معنا پیدا میکند. این تهیهکننده ادامه داد: مطالبه ما کشف این جزئیات است. شناخت ارتباط زنان با مطالبات اجتماعی، جایگاهشان در خانواده و جامعه و انعکاس این مؤلفهها در سینما. هدف ما رسیدن به دیدی واقعیتر از زن ایرانی و مطالبهای روشنتر از سینمای ایران است و اینکه چرا هنوز این نگاه ملی و زنانه در آثار ما بازتاب نیافته است. وی در توضیح تفاوت فصل جدید «سینما بانو» گفت: در فصل گذشته هدف ما بررسی تصویر زنان در سینمای ایران و تحلیل چگونگی بازنمایی این تصویر بود؛ اینکه تا چه اندازه آنچه در سینما از زنان کشورمان میبینیم با واقعیت زندگی آنان مطابقت دارد. امسال همین نگاه را با تمرکز بر مام وطن و میهندوستی دنبال میکنیم تا دیدگاه وسیعتری نسبت به نقش زنان در جامعه و سینما ارائه دهیم. این مجری افزود: یکی از جنبههای محتوایی فصل دوم روایت قصههایی درباره زنان حاضر در جشنواره چهلوچهارم فجر است؛ قصههایی که نگاهی به وطن و اقتدار ملی دارند و جایگاه اجتماعی و خانوادگی زنان را در بستر سینما روایت میکنند. تهیهکننده برنامه با انتقاد از برخی کلیشهها در روایت زن در سینما گفت: سینما گاهی با سیاهنمایی یا ارائه تصویر نادرست از زنان و خانواده، تأثیری منفی بر جامعه میگذارد و فاصلهای میان واقعیت زن ایرانی و تصویر سینماییاش ایجاد میکند. ما در «سینما بانو» میخواهیم این الگو را اصلاح کنیم، چون تصویر زن مسلمان و ایرانی در بخشی از سینما مغفول مانده است.
اورعی با اشاره به فضای جشنواره فیلم فجر گفت: جشنواره فرصتی است برای گفتوگو با تعداد بیشتری از بازیگران و عوامل سینما، تا درباره مفاهیمیکه باید مورد تأکید سینمای ایران قرار بگیرد تبادلنظر کنیم. در «سینما بانو» فیلمهای روز جشنواره را ازمنظر خانواده و زنان بررسی میکنیم و همین رویکرد، باعث میشود به شکل مؤثرتری به مسائل مربوط به زنان در سینما بپردازیم. تهیهکننده و مجری برنامه تلویزیونی «سینما بانو» در پایان تصریح کرد: فارغ از نام برنامه، ما محصور در فضای زنانه نیستیم. نگاه ما فراتر از جنسیت است. سینما برای ما از منظر ملی و دغدغههای هویتی اهمیت دارد، اما نقش زنان در این نگاه پررنگتر و اثرگذارتر است. هدف ما این است که زن ایرانی را بهعنوان نماد مام وطن و الهامبخش عشق به ایران در سینما بازآفرینی کنیم.
تصویری تازه از زن ایرانی در سینما
سحر قناعتی، سردبیر فصل دوم برنامه «سینما بانو»، با اشاره به تغییرات این فصل گفت: در فصل نخست که سال گذشته بهصورت تولیدی روی آنتن شبکه تهران رفت، تمرکز ما صرفاً بر نقش زنان در سینما بود، اما در فصل جدید دو مسیر راهبردی را دنبال میکنیم؛ نخست بررسی عشق به وطن و عرق به ایران در آثار سینمایی و دوم پرداختن به ماهیت زن ایرانی.
وی با تأکید بر رویکرد تازه برنامه اظهار کرد: در وضعیت امروز جامعه، برایمان مهم بود که مفهوم ایران را نه صرفاً در حد یک نام، بلکه در معنای مادرانه آن ببینیم. مفهوم ایران نهفقط در حد یک اسم و نام که در مفهوم عمقی خودش به معنی مادر است. ایران، مادر همه ماست و میخواهیم ببینیم چقدر سینمای ایران به این مادر، به زن ایرانی، همسر ایرانی و بانوی تراز این سرزمین ادای دین کرده است.
وی یادآور شد که در این فصل بررسی کردهاند برنامه سال گذشته چقدر توانسته چنین احساسی را منتقل کند و آیا سینمای کشور به مفهوم بانوی تراز ایرانی توجه نشان داده است یا نه. در ادامه، سردبیر «سینما بانو» درباره محورهای محتوایی گفت: در این فصل سراغ تمام فیلمسازانی رفتهایم که فارغ از زن یا مرد بودنشان به مفهوم ایران و وطن پرداختهاند. بهعنوان نمونه، فیلمهایی چون «غبار میمون» به کارگردانی آرش معیریان با نگاهی ضدصهیونیستی و دغدغه ایران، یا «نیمشب» ساخته محمدحسین مهدویان درباره جنگ ۱۲روزه این مفاهیم را برای مخاطب بازتاب میدهند.
قناعتی با اشاره به گستردگی نگاه برنامه افزود: تلاش کردهایم زاویه دیدی فرامرزی و جهانی نیز داشته باشیم، مثلاً در اثری چون «سرزمین فرشتهها» زن مقاوم و بانوی مقتدری را میبینیم که در آن سوی مرزها در غزه از وطن دفاع میکند.
قناعتی درباره پژوهشهای انجامگرفته توضیح داد: از زمان قطعی شدن تولید فصل دوم، مطالعات گستردهای در حوزه زن، خانواده، سینما، فلسفه و جامعهشناسی انجام دادم تا از زوایای مختلف به ناگفتههای این عرصه بپردازیم.
سردبیر «سینما بانو» به سرفصلهای محتوایی اشاره کرد و تأکید کرد: ما به دنبال ارائه تصویرهایی واقعیتر از زن هستیم؛ زن هنرمند موفق، زن معلم، زن پزشک، زن کارگر، کشاورز و زن فعال در عرصههای مردانه، زنانی که در کنارمان زندگی میکنند، اما در سینما دیده نشدهاند. ما به دنبال این نگاه هستیم. نگاه ما فراتر از فضای محدود زنانه است. درباره نقش زن در تربیت فرهنگی نسل نو، همراهی مادران با نسل زد و ترسیم راه درست تربیتی نیز گفتوگو خواهیم کرد. همچنین به جایگاه زن در تمدن نوین اسلامی، رسانههای اجتماعی و تولید محتوای کوتاه و سریع توجه ویژه کردهایم. وی یادآور شد: جامعه ما سرشار از زنان مؤثر، موفق و پرتلاش در همه حوزههاست، از خانهدار گرفته تا پژوهشگر و معلم. ما در «سینما بانو» این تصاویر را از سینما مطالبه میکنیم و امیدواریم در آینده، شاهد درخشش این زنان بر پردههای سینما باشیم.