برنامه «گفتوگوی ویژه مردمی» که هر شب ساعت 21 از شبکه تهران سیما روی آنتن میرود، تلاش کرده با فاصله گرفتن از فضای رسمی و محدود استودیو، گفتوگو را به بطن زندگی مردم ببرد و بستری زنده و صمیمیبرای طرح دیدگاهها و دغدغههای اجتماعی فراهم کند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این برنامه با تکیه بر حضور مستقیم مردم و شکلدهی گفتوگوهایی چندصدا و واقعی، میکوشد نقش مخاطب را از تماشاگر صرف فراتر ببرد و او را به یکی از ارکان اصلی روایت و تحلیل مسائل روز تبدیل کند. عوامل تولید این برنامه از ویژگیهای اجرای میدانی، اهمیت شنیدن واقعی صدای مردم و نقش این برنامه در کاهش فاصله میان رسانه و جامعه گفتهاند.
«گفتوگوی ویژه مردمی»؛ بیواسطه با مردم در میدان
امیرحسین عرباسدی، مسئول تولید و تهیه برنامه «گفتوگوی ویژه مردمی» با بیان اینکه ایده این برنامه، با نگاه و پیشنهاد دکتر ملکی، مدیر شبکه تهران شکل گرفت، گفت: با توجه به نیاز مخاطبان و ضرورت نزدیکتر شدن رسانه به مردم، تصمیم بر آن شد که از چارچوب محدود استودیو فاصله بگیریم و به دل جامعه و کف خیابان برویم تا دغدغهها، مطالبات و دیدگاههای مردم را بیواسطه منعکس کنیم. درواقع، هدف اصلی این برنامه، ایجاد ارتباط مؤثرتر میان مردم و مسئولان بود.
وی ادامه داد: این نگاه در امتداد یک مسیر تاریخی قرار دارد؛ همانگونه که در دوران دفاع مقدس، نسل پیشین در خط مقدم ایستاد، امروز نیز عرصه مواجههها شکل دیگری به خود گرفته است. اکنون در میدان رسانه و روایتها حضور داریم؛ جایی که «حقیقت» و «بازنمایی واقعیت» اهمیتی دوچندان یافته است. ابزار ما در این میدان، گفتوگو، روایت دقیق و شنیدن صدای مردم است.
اسدی تأکید کرد: باور داریم آنچه امروز ثبت میشود، در آینده بهعنوان یک سند اجتماعی قابل بازخوانی خواهد بود. به همین دلیل تلاش میکنیم حضور مردم، اقتدار اجتماعی آنان و شکلگیری این گفتوگوهای بیواسطه را مستندسازی کنیم؛ چراکه این لحظات بخشی از حافظه جمعی آیندگان خواهد بود.
مسئول تولید برنامه «گفتوگوی ویژه مردمی» در پاسخ به این سؤال که چرا تصمیم گرفتید برنامه از فضای استودیو خارج شود و به دل میدانهای شهری برود، گفت: تصمیم ما روشن بود؛ اگر قرار است از مردم بگوییم، باید در کنار مردم بایستیم. به همین دلیل، «گفتوگوی ویژه مردمی» را از قاب استودیو خارج کردیم و به متن زندگی شهری بردیم تا صداها در فضای واقعی شکل بگیرد و بیواسطه شنیده شود.
وی همچنین گفت: تلاش میکنیم ترکیبی متنوع از اقشار مختلف در گفتوگوها حضور داشته باشند؛ از دانشجو تا پزشک، از کاسب تا کارگر، از جوان تا میانسال. حتی گاهی تا دقایقی پیش از آغاز ضبط، سوژه نهایی مشخص نیست. درواقع ما افراد را انتخاب نمیکنیم؛ آنها را کشف میکنیم. همین ویژگی، به «گفتوگوی ویژه مردمی» طراوت، صداقت و زندهبودن میبخشد.
اسدی در ادامه به چالشهای فنی و اجرایی تولید برنامه در فضای باز اشاره کرد و گفت: تولید در فضای باز به معنای کار در شرایط غیرقابلپیشبینی است؛ از تغییر نور و وزش باد گرفته تا صدای جمعیت و شرایط جوی. در این فضا همهچیز زنده است و امکان توقف وجود ندارد. در کنار این موارد، حضور دلسوزانه و همراهی آقای اسلامیبهعنوان مسئول پشتیبانی، نقش تعیینکنندهای داشته است.
مسئول تولید و تهیه برنامه «گفتوگوی ویژه مردمی» ادامه داد: البته در طول برنامه، اتفاقات غیرمنتظرهای نیز رخ داده که بخشی طبیعی از ماهیت «گفتوگوی ویژه مردمی» است. گاهی شرایط محیطی، تغییرات ناگهانی جمعیت یا مسائل فنی روند برنامه را تحت تأثیر قرار داده است؛ اما همین پیشبینیناپذیری بخشی از جذابیت و اصالت کار در فضای زنده شهری است. ما یاد گرفتهایم بهجای حذف این شرایط، آنها را مدیریت کنیم
مردم صاحب صحنهاند
وی در پاسخ به این سؤال که تأثیر برنامه در همبستگی اجتماعی چیست، گفت: هدف اصلی «گفتوگوی ویژه مردمی»، ایجاد ارتباط مستقیم و بیواسطه میان مردم و رسانه بوده است. وقتی افراد با دیدگاههای مختلف در یک فضای گفتوگومحور کنار هم قرار میگیرند، زمینه طبیعی برای همدلی و فهم متقابل شکل میگیرد. این برنامه تلاش کرده بستری فراهم کند تا تفاوتها در قالب گفتوگو به نقطههای مشترک تبدیل شوند.
اسدی عنوان کرد: مهمترین دستاورد «گفتوگوی ویژه مردمی» این است که مردم احساس کردند این برنامه متعلق به خودشان است. خروج از استودیو و حضور در کف خیابان، ارتباطی واقعیتر، صادقانهتر و بیواسطهتر ایجاد کرد. در این فضا، مردم صرفاً مخاطب نیستند؛ بلکه صاحب صحنهاند.
وی به بازخوردهای مخاطبان نسبت به برنامه نیز اشاره کرد و گفت: بازخوردها عمدتاً مثبت و دلگرمکننده بوده است. مردم بیش از هر چیز بر صمیمیت و واقعی بودن فضای «گفتوگوی ویژه مردمی» تأکید دارند؛ اینکه برنامه تصنعی نیست و دقیقاً در دل زندگی آنها جریان دارد. در میان این بازخوردها، برخی لحظات برای ما ماندگارتر بوده است. برای مثال، شبی که برای ضبط برنامه در چهارراه سبلان حضور داشتیم، یکی از شهروندان با خوشحالی گفت: «بهبه… بالأخره به محله ما هم اومدین!» همین جمله ساده نشان داد که مردم حضور این برنامه را در زندگی خود احساس میکنند؛ نه بهعنوان یک فضای رسمی و دور، بلکه بهعنوان بخشی از محله و زیست روزمرهشان.
مسئول تولید و تهیه این برنامه در پایان تأکید کرد: «گفتوگوی ویژه مردمی» تنها محدود به میادین تهران نیست؛ این برنامه هر هفته در دو شهرستان و روستاهای اطراف تهران نیز تولید و ضبط میشود. این حضور میدانی گسترده، کمک میکند صدای مردم در نقاط مختلف شنیده شود و ارتباطی زندهتر میان مردم، رسانه و مسئولان شکل بگیرد.
جذابیت در زنده بودن گفتوگوهاست
بهروز تشکر، مجری برنامه «گفتوگوی ویژه مردمی» اظهار کرد: جذابیت اصلی برای من در این برنامه، زنده بودنِ واقعی گفتوگوهاست. در «گفتوگوی ویژه مردمی» مخاطب صرفاً تماشاگر نیست؛ خودش در متن گفتوگو قرار میگیرد. وقتی میان مردم هستید، با تنوع نگاهها، دغدغهها و تجربههای واقعی روبهرو میشوید و همین باعث میشود گفتوگوها طبیعیتر، صریحتر و اثرگذارتر از فضای کنترلشده استودیو شکل بگیرد.
وی در ادامه با اشاره به تفاوتها میان اجرای برنامه در فضای باز و میان مردم و اجرای استودیویی عنوان کرد: در استودیو همه چیز قابل پیشبینیتر است، اما در اجرای میدانی با یک فضای زنده و متغیر روبهرو هستید؛ از تنوع دیدگاهها تا واکنشهای لحظهای مردم. مهمترین چالش هم این است که در عین حفظ آزادی بیان و تنوع نظرها، گفتوگو را به شکلی مدیریت کنیم که احترام، نظم و کیفیت بحث حفظ شود.
مجری برنامه «گفتوگوی ویژه مردمی» در پاسخ به این سؤال که چطور اعتماد مردم را جلب میکنید تا راحت و بیواسطه صحبت کنند، گفت: فکر میکنم مهمترین عامل، شنیدن واقعی است. وقتی مردم احساس کنند که قرار است حرفشان بدون واسطه شنیده شود و با احترام با آن برخورد شود، خیلی راحتتر صحبت میکنند. تلاش من این است که فضای گفتوگو صمیمی و امن باشد تا افراد بتوانند دغدغههایشان را صادقانه بیان کنند.
تشکر افزود: برای ما بسیار مهم است که مردم فرصت بیان دیدگاهشان را داشته باشند. اما درعینحال تلاش میکنیم گفتوگوها فقط به بیان دغدغهها محدود نشود و تا حد امکان به یک فهم مشترک یا جمعبندی قابل استفاده هم برسد.
وی اضافه کرد: یکی از مهمترین نکات در برنامه گفتوگوی ویژه این است که مردم فرصت پیدا میکنند دغدغههای روزمره و تجربههای واقعی زندگیشان را بیان کنند. همین روایتهای مستقیم از زندگی اجتماعی گاهی ابعادی از مسائل جامعه را نشان میدهد که کمتر در قالبهای رسمی رسانهای دیده میشود.
این مجری همچنین در پاسخ به این پرسش که نقش شما در این برنامه بیشتر شنیدن است یا هدایتکردن گفتوگو به سمت نتیجه، گفت: ترکیبی از هر دو است. مجری در این برنامه بیشتر نقش تسهیلگر دارد؛ یعنی باید هم با دقت بشنود و هم در زمان مناسب گفتوگو را به سمت یک مسیر روشنتر و منظمتر هدایت کند.
تشکر در ادامه به بازخورد مردم نسبت به برنامه اشاره کرد و گفت: بازخوردها عمدتاً مثبت بوده و بسیاری از مخاطبان از اینکه برنامه فضای واقعیتری برای بیان دیدگاههای مردم ایجاد کرده، استقبال کردهاند. احساس شنیده شدن برای مردم موضوع مهمی است و به نظر میرسد این برنامه توانسته تا حدی این حس را تقویت کند.
وی در پایان تأکید کرد: به نظر من یکی از مهمترین کارکردهای چنین برنامههایی این است که فاصله مردم و رسانه را کاهش میدهد، وقتی رسانه به میان مردم میرود و امکان گفتوگوی مستقیم فراهم میشود، طبیعی است که احساس نزدیکی و اعتماد بیشتری میان مخاطب و رسانه شکل بگیرد.