کارنامه رادیو جوان در تربیت نسل نوِ برنامه‌سازان صوتی و پادکسترهای فارسی را بررسی کردیم

رادیو به‌عنوان رسانه‌ای شنیداری در عصر رسانه‌های چندسکویی و دیجیتال، نیازمند نقشه راهی تازه برای حفظ جایگاه و تداوم حیات خود است.

به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، رادیو جوان با درک این ضرورت، تمرکز خود را بر ورود هوشمندانه به بسترهای نوین معطوف کرده و در دو سال گذشته حرکت نظام‌مند خود را با تأسیس «باشگاه پادکسترهای جوان» آغاز کرده است؛ مجموعه‌ای که اکنون بیش از ۱۶۲۰ پادکستر از سراسر کشور را در بر می‌گیرد و به مرکزی برای آموزش، هم‌افزایی و تولید محتوای صوتی غنی بدل شده است. برگزاری رویداد «فصل پادکست»، آموزش مسیرهای درآمدزایی، حمایت از «پادکست‌اولی‌ها» و اجرای طرح‌های ۳۶۰ درجه در آنتن رادیو، پادگیرها و شبکه‌های اجتماعی از ابتکارات این مسیر است. رادیو جوان همچنین، با راه‌اندازی باشگاه‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند گزارشگری، ادبیات، دانش و طنز و ورود به طرح‌های مبتنی‌بر هوش مصنوعی، کوشیده الگویی نو از پیوند سنت رادیویی با فناوری ارائه دهد. برای بررسی دستاوردهای این تلاش‌ها و تجربه‌های کسب شده در این زمینه با مدیر رادیو جوان گفت‌وگو کرده‌ایم. 
وحید اسدی، مدیر رادیو جوان، بر آن است که رادیو به‌عنوان رسانه‌ای شنیداری، با سابقه‌ای بیش از هشت دهه، به‌تدریج و هم‌زمان با رشد فناوری و ظهور رسانه‌های نوپدیدی مانند پادکست، نیازمند برنامه‌ریزی و ترسیم یک نقشه راه برای آینده نزدیک و دور خود بوده است. وی با تأکید بر اهمیت پیشروی رادیو در ورود به بسترهای رسانه‌ای نوین، درباره راه‌اندازی «باشگاه پادکسترهای جوان» توضیح داد: رادیو جوان که همواره رسانه‌ای پیشتاز در حوزه برنامه‌سازی بوده و مخاطب اصلی آن جوانان هستند و برنامه‌سازانی به‌روز و فنی دارد، حدود دو سال پیش تصمیم گرفت «باشگاه پادکسترهای جوان» را راه‌اندازی کند. 
وی بیان کرد: هدف از این اقدام آن بود که پادکسترهای فارسی‌زبان در سراسر کشور زیر یک چتر رفاقت و هم‌افزایی قرار بگیرند، به یکدیگر کمک کنند و پادکست‌هایی با کیفیت بالاتر و عمق محتوایی بیشتر تولید شود. 
اسدی افزود: ازسوی‌دیگر، این باشگاه به برنامه‌سازان رادیو جوان کمک می‌کند تا با دنیای پادکست آشنا شوند و به‌تدریج در کنار فعالیت‌های رادیویی، وارد تولید پادکست نیز بشوند. در این مسیر، آموزش حرفه‌ای پادکست، از تولید و انتشار گرفته تا جذب مخاطب در پادگیرها و شبکه‌های اجتماعی، در دستور کار قرار گرفت. همچنین موضوع بازاریابی و حتی درآمدزایی در زیست‌بوم پادکست نیز به اعضا آموزش داده شد. 
مدیر رادیو جوان اضافه کرد: این باشگاه به‌مرور گسترش پیدا کرد و امروز حدود ۱۶۲۰ پادکستر عضو باشگاه پادکسترهای جوان هستند. مانند سایر باشگاه‌های رادیو جوان، این باشگاه نیز برنامه آنتن دارد و به‌عنوان یک کانون رسانه‌ای، امکان حضور در آنتن رادیو و موج اف ام و شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های صدا و وب‌پایه و پادکست را فراهم می‌کند تا مخاطب جذب شود و وفاداری شکل بگیرد. 
اسدی ضمن تأکید بر اینکه رادیو جوان با شعار «رادیو جوان، حامی‌پادکست فارسی» وارد فرایند حمایت از پادکسترهای جوان شده است، گفت: همچنین «فصل پادکست» به‌عنوان یک دورهمی فصلی برگزار می‌شود که پادکسترها در فرهنگسراها گرد هم می‌آیند، کارگاه‌های تخصصی و به‌روز مانند شیوه‌های درآمدزایی از پادکست یا تولید پادکست با استفاده از هوش مصنوعی را می‌گذرانند و به‌صورت چهره‌به‌چهره با یکدیگر ارتباط می‌گیرند. 
وی در ادامه اظهار کرد: یکی از دلایل شکل‌گیری این چتر حمایتی ازسمت رادیو جوان این است که خودش برنامه‌سازان جوانی دارد و تمرکز تولید محتوایش را بر نسل جدید و جوان و مستعد قرار داده است. برای نمونه، افرادی که به موضوعاتی مانند ادبیات معاصر علاقه‌مندند، در این دوره‌ها حضور می‌یابند، پادکست خود را راه‌اندازی  و به‌صورت مستمر محتوا تولید می‌کنند. این فرایند باعث شده سبد فرهنگی کشور در حوزه رسانه‌های شنیداری، به‌ویژه پادکست، غنی‌تر شود. 
مدیر رادیو جوان اضافه کرد: بسیاری از پادکست‌هایی که در رویدادهای اول، دوم و سوم «رویداد ملی پادکست فارسی» شرکت کرده‌اند، پادکست‌اولی بوده‌اند؛ یعنی افرادی که برای نخستین‌بار وارد این فضا شده‌اند. این افراد در کنار پادکسترهای حرفه‌ای قرار می‌گیرند که امروز به مرحله جذب حامی مالی رسیده‌اند، در این زیست‌بوم تجربه داشته‌، آموزش دیده‌ و رشد کرده‌اند. سال 1404 بخش رقابتی پادکست‌اولی‌ها به‌صورت جداگانه برگزار شد تا این گروه دچار آسیب نشود، چراکه بسیاری از آن‌ها دانش‌آموز یا دانشجو هستند و حتی برخی از روستاهای دورافتاده در دوره‌های برخط ما حضور داشتند. 
اسدی یادآوری کرد: پادکست‌های تولیدشده در این فضا اغلب متناسب با محل زندگی پادکسترهاست و به معرفی جاذبه‌های فرهنگی، گردشگری و اقتصادی مناطق مختلف کشور کمک می‌کند. این پادکسترها ارتباط خود را با رادیو جوان حفظ کرده‌اند و در دورهمی‌های حضوری یا برخط پادکست شرکت می‌کنند. 
وی درخصوص علت جذابیت پادکست برای جوانان بیان کرد: پادکست در جایگاه رسانه‌ای که بیش از یک دهه از عمر آن می‌گذرد، ترکیبی از فناوری تلفن‌های همراه و رسانه شنیداری است و در ایران نیز از حدود سال‌های 1396 و 1395 رشد جدی خود را آغاز کرده است. امروز در کشور حدود ۱۵هزار پادکستر فعال داریم. پادکست درواقع یک رادیوی شخصی است و می‌دانیم که این رسانه نوپدید مورد اقبال بسیارِ نسل جدید و نوجوان قرار گرفته است. درواقع، پادکست رسانه‌ای انفرادی محسوب می‌شود و در آن فرد تولیدکننده می‌تواند موضوع، محتوا و نحوه ارائه را خود انتخاب ‌کند و مخاطب نیز درصورت علاقه، دنبال‌کننده محتوای پادکست می‌شود و به‌راحتی محتوای دلخواهش را در اختیار دوستانش قرار می‌دهد. 
اسدی ضمن اشاره به اینکه پادکست نسخه دیجیتال رادیو محسوب می‌شود و همه قشرها، به‌ویژه افراد تحصیل‌کرده، علاقه‌مند آن هستند، افزود: ما معتقدیم که پادکست رسانه دانشگاهیان و دانشجویان محسوب می‌شود. به همین دلیل، رادیو جوان ورود هوشمندانه به این سکوی جدیدِ شنیده‌شدن را ضروری دانسته است. امروز بسیاری از برنامه‌های رادیو جوان به‌صورت ۳۶۰ درجه تولید می‌شوند؛ یعنی هم‌زمان برای اف ام، پادگیرها و شبکه‌های اجتماعی طراحی می‌شوند. 
مدیر رادیو جوان ادامه داد: یکی از اقدامات مهم رادیو جوان در سال ۱۴۰۴ ورود جدی به حوزه هوش مصنوعی بوده است و فکر می‌کنم ما از رادیوهای پیشتاز در استفاده از هوش مصنوعی هستیم. بدین‌منظور، «باشگاه مغز دوم» با محوریت هوش مصنوعی راه‌اندازی شد و برنامه‌هایی مانند «طعم پنجم» تولید شدند که از هوش مصنوعی در تولید موسیقی، متن و صوت استفاده می‌کنند. برنامه‌هایی مانند «جوان کوک» از این دست هستند که محوریت اصلی آن موسیقی هوش مصنوعی است یا برنامه «گس» که کاملاً با هوش مصنوعی تولید می‌شود. امروز برنامه‌سازان رادیو جوان، آموزش‌های کاربردی لازم را دیده‌اند و استفاده هوشمندانه از هوش مصنوعی را در تولیدات رادیویی و پادکستی به کار می‌بندند.