رسانه گاهی میتواند نقش یک مشاور، یک معلم و حتی یک همراه را برای مخاطبان ایفا کند. در میان انبوه برنامههای رادیویی که هر روز با موضوعات مختلف روی آنتن میروند، برنامههایی که به سلامت و کیفیت زندگی مردم میپردازند، مسئولیتی دوچندان بر عهده دارند؛ چرا که کوچکترین اطلاعات نادرست یا بیان غیرتخصصی میتواند بر تصمیمها و رفتارهای مخاطبان تأثیر بگذارد.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، «ساختمان پزشکان» رادیو جوان یکی از برنامههایی است که برای پاسخ به چنین مواردی در رادیو جوان شکل گرفت. این برنامه تلاش کرده است تا با دعوت از پزشکان و کارشناسان حوزه سلامت، مفاهیم تخصصی پزشکی را با زبانی ساده و قابل فهم برای عموم مردم بیان کند. با مجتبی حسنی، تهیهکننده «ساختمان پزشکان» و محمد طالبی، مجری درباره این برنامه همصحبت شدیم.
«ساختمان پزشکان» و الگوی موفق تعامل رسانه و سلامت
مجتبی حسنی، تهیهکننده برنامه رادیویی «ساختمان پزشکان»، درباره شکلگیری، ساختار و اهداف این برنامه گفت: «ساختمان پزشکان» بیش از دو سال است که از رادیو جوان روی آنتن میرود. این برنامه در آغاز، در سال ۱۴۰۳، با زمان ۴۵ دقیقهای تولید و پخش میشد، اما به دلیل استقبال مخاطبان، ۱۵ دقیقه به زمان آن افزوده شد و اکنون در قالب برنامهای یکساعته، از شنبه تا چهارشنبه، ساعت ۱۰ تا ۱۱ صبح پخش میشود.
وی درباره ایده اولیه برنامه توضیح داد: ایده اصلی از اینجا شکل گرفت که ساختار برنامه را شبیه یک ساختمان پزشکان طراحی کنیم؛ ساختمانی که در هر طبقه آن یک تخصص یا بخش متفاوت قرار دارد و مخاطب با ورود به هر طبقه، با موضوعی جدید در حوزه سلامت روبهرو میشود. تلاش کردیم این ساختار هم برای شنونده جذاب باشد و هم امکان پرداختن به موضوعات متنوع پزشکی را در یک برنامه فراهم کند.
حسنی ادامه داد: همانگونه که در بسیاری از ساختمانهای پزشکان، طبقه نخست به داروخانه اختصاص دارد، ما نیز برنامه را از «داروخانه» آغاز میکنیم. در این بخش با حضور یک پزشک داروساز درباره موضوعاتی مانند مصرف صحیح داروها، تداخلات دارویی، مکملها، ویتامینها و نکاتی که مردم باید هنگام مصرف داروها بدانند گفتوگو میکنیم.
به گفته وی، در یکی دیگر از بخشهای برنامه که با عنوان «نسخهپیچی» طراحی شده، موضوعات مرتبط با طب ایرانی، داروهای گیاهی و شیوههای درمان مکمل مورد بررسی قرار میگیرد. همچنین بخشی با عنوان «بشنوید و باور نکنید» به باورهای نادرست پزشکی اختصاص یافته است؛ بخشی که در آن، متناسب با موضوع اصلی هر روز، رایجترین شایعات و باورهای غلط پزشکی بررسی و اصلاح میشوند.
حسنی درباره دیگر طبقات این ساختمان نمادین نیز گفت: یکی از بخشهای برنامه به گفتوگو با مادران باردار و موضوعات مرتبط با بارداری اختصاص دارد و درراستای سیاستهای کلان کشور در حوزه جوانی جمعیت و فرزندآوری، تلاش میکنیم اطلاعات علمی و کاربردی در اختیار خانوادهها قرار دهیم. درنهایت، آخرین طبقه ساختمان، مطب پزشک است؛ جایی که پزشک متخصص برنامه حضور پیدا میکند و بهصورت مفصل درباره موضوع اصلی آن روز با مخاطبان گفتوگو میکند و به پرسشهای آنان پاسخ میدهد.
تهیهکننده «ساختمان پزشکان» درباره مخاطبان برنامه نیز اظهار کرد: در ابتدای طراحی برنامه تصور ما این بود که با توجه به ساعت پخش، بیشترین مخاطبان ما را مادران خانهدار، رانندگان و افرادی تشکیل میدهند که در مسیر رفتوآمد هستند، اما به مرور زمان متوجه شدیم دامنه مخاطبان بسیار گستردهتر از پیشبینی اولیه است و امروز شنوندگان وفادار و فعالی داریم که از طریق راههای ارتباطی برنامه با ما در تعامل هستند.
وی با اشاره به رویکرد شبکه جوان افزود: ازآنجاکه مخاطبان اصلی شبکه، جوان هستند، تمرکز ویژهای بر پیشگیری از بیماریها داریم. بسیاری از بیماریهای امروز، ریشه در سبک زندگی دارند و اگر افراد از سنین نوجوانی و جوانی با اصول صحیح زندگی، تغذیه، فعالیت بدنی و مراقبت از سلامت خود آشنا شوند، میتوان از بروز بسیاری از مشکلات در سالهای بعد جلوگیری کرد.
حسنی یکی از ویژگیهای متمایز این برنامه را ارتباط مستقیم پزشک و مخاطب دانست و گفت: برخلاف بسیاری از برنامههای پزشکی، ما گفتوگوهای تلفنی با پزشکان نداریم. تمام پزشکان بهصورت حضوری در استودیو حاضر میشوند و این موضوع کیفیت گفتوگوها را افزایش داده است.
وی ادامه داد: یکی دیگر از ویژگیهای «ساختمان پزشکان» استفاده همزمان از ظرفیتهای تصویری است. مخاطبان تصاویر آزمایشها، سیتیاسکن، امآرآی، سونوگرافی و سایر مدارک پزشکی خود را از طریق پیامرسان بله یا صفحه اینستاگرام برنامه برای ما ارسال میکنند. این تصاویر از طریق سه مانیتور بزرگی که در استودیوی رادیو جوان نصب شده است، به صورت زنده در اختیار پزشک قرار میگیرد تا بتواند با مشاهده مستندات، راهنمایی دقیقتری به مخاطب ارائه دهد. به همین دلیل، «ساختمان پزشکان» را میتوان یکی از معدود برنامههای رادیویی دانست که از ظرفیت تصویر نیز در فرایند تولید خود بهره میبرد.
تهیهکننده برنامه درباره کارشناسان حاضر در برنامه نیز گفت: تمام پزشکانی که با ما همکاری میکنند، از استادان هیئتعلمی دانشگاهها و از پزشکان برجسته کشورند. تلاش کردهایم برای هر موضوع، از متخصصان شناختهشده همان حوزه استفاده کنیم تا مخاطبان پاسخ پرسشهای خود را از معتبرترین منابع علمی دریافت کنند.
تلاش میکنیم پلی میان مردم و پزشکان باشیم
محمد طالبی، مجری برنامه رادیویی «ساختمان پزشکان»، با اشاره به تفاوتهای اجرای یک برنامه سلامتمحور با سایر برنامههای رادیویی، گفت: برنامه «ساختمان پزشکان» از شبکه رادیو جوان پخش میشود و مخاطبان این شبکه عمدتاً جوان هستند. این مخاطبان معمولاً حوصله کمتری برای دنبال کردن مباحث طولانی دارند، در حالی که موضوع سلامت و پزشکی ذاتاً به توضیح، دقت و صبوری نیاز دارد. ایجاد تعادل میان این دو ویژگی، یعنی حفظ جذابیت برنامه و انتقال صحیح مفاهیم پزشکی، از مهمترین چالشهای اجرای این برنامه است.
وی افزود: رشته تحصیلی من پزشکی نیست و همین موضوع، بهویژه در سال نخست اجرای برنامه، کار را برایم دشوار کرده بود، اما به مرور زمان با فضای برنامه، نیازهای مخاطبان و شیوه طرح مباحث پزشکی آشناتر شدم.
طالبی با تأکید بر نقش مجری در برنامههای سلامتمحور اظهار کرد: به اعتقاد من، مهمترین وظیفه مجری شناخت دغدغهها و پرسشهای مردم در حوزه سلامت است. قرار نیست مجری اطلاعات تخصصی پزشکی ارائه دهد یا دانش خود را به نمایش بگذارد؛ بلکه باید با شناخت مسائل مبتلابه جامعه، گفتوگو را به گونهای هدایت کند که پاسخ پرسشهای واقعی مخاطبان از زبان متخصصان ارائه شود.
وی درباره سادهسازی مفاهیم تخصصی پزشکی برای مخاطبان نیز گفت: زبان برنامه از ابتدا بر پایه سادگی طراحی شده است. هر موضوع را از ابتداییترین مفاهیم آغاز میکنیم تا همه مخاطبان بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند. حتی پزشک نبودن من در این مسیر بهنوعی مزیت محسوب میشود، زیرا پرسشهایی را مطرح میکنم که ممکن است در ذهن بسیاری از مردم نیز وجود داشته باشد. در کنار این موضوع، همراهی استادان و متخصصان پزشکی باعث میشود مطالب بهصورت مرحلهبهمرحله و با زبانی قابلفهم برای مخاطبان بیان شود.
مجری «ساختمان پزشکان» درباره تأثیر حضور استادان دانشگاه و پزشکان برجسته کشور در این برنامه نیز بیان کرد: تجربه و بهروز بودن دانش، دو ویژگی مهم برای هر پزشک است و استادان دانشگاه معمولاً هر دو ویژگی را در کنار هم دارند. حضور این استادان بهعنوان کارشناسان برنامه، نقش مهمی در افزایش اعتبار علمی و کیفیت محتوای «ساختمان پزشکان» داشته است.
وی با اشاره به چالشهای این برنامه اظهار کرد: در سالهای ابتدایی، جلب اعتماد مردم بهویژه در برخی موضوعات مانند سلامت روان آسان نبود. با وجود اهمیت این مباحث، هنوز هم برخی افراد برای طرح مشکلات خود ملاحظاتی دارند. اینکه مخاطبان بتوانند با برنامه همانند مطب پزشک برخورد کنند و با اطمینان مسائل خود را مطرح کنند، یکی از مهمترین چالشهایی بود که به مرور توانستیم بر آن غلبه کنیم.
طالبی درباره دلیل استقبال مخاطبان از این برنامه گفت: «ساختمان پزشکان» در چارچوب خشک و رسمیبرنامههای سلامت حرکت نمیکند. تلاش کردهایم با فضایی صمیمی، همراه با شوخی و گفتوگویی خودمانی، از نگرانی مخاطبانی که برای دریافت مشاوره با برنامه همراه میشوند، بکاهیم. همین رویکرد باعث شده مخاطبان ارتباط نزدیکتری با برنامه برقرار کنند.
وی اضافه کرد: مهمترین رسالت ما در «ساختمان پزشکان» ایجاد پلی میان مردم و پزشکان متخصص است؛ بهویژه برای افرادی که در مناطق دورافتاده یا شهرهای کوچک زندگی میکنند و دسترسی آسانی به خدمات تخصصی ندارند. تلاش کردهایم در حد توان یک برنامه رادیویی، مسیر دسترسی مردم به اطلاعات صحیح و راهنماییهای معتبر پزشکی را هموار کنیم و سهمی در ارتقای آگاهی سلامت جامعه داشته باشیم.